Cumhurbaşkanlığı sistemi ve parlamenter sistem arasındaki 10 önemli fark

TBMM'de anayasa değişikliğinin maddelerinin görüşülmesi kabul edildi. Peki 'Cumhurbaşkanlığı sistemi' ile parlamenter sistemin ne gibi farkları var? 10 maddede bu değişikliklerden bazıları inceleyebilirsiniz.

Cumhurbaşkanlığı sistemi ve parlamenter sistem arasındaki 10 önemli fark

TBMM'de yapılan gizli oylamada anayasa değişikliği teklifinin maddelerinin görüşmelerine geçilmesi 338 oyla kabul edildi. Parlamenter sistemin değiştirilerek 'Cumhurbaşkanlığı sistemine' geçilmesinin ön görüldüğü anayasa değişikliği oylamasında 134 ret, 2 çekimser, 5 boş oy çıktı.

Peki gündemi sıkça meşgul eden Cumhurbaşkanlığı sisteminin şuan ki parlamanter sistemden ne gibi farkları var?

İşte 10 maddede kabul edilmesi muhtemel cumhurbaşkanlığı sisteminin getireceği değişiklikler...



1. Koalisyon ihtimali yoktur.

Cumhurbaşkanlığı sistemi ve parlamenter sistem arasındaki 10 önemli fark

Parlamanter sistemde: Koalisyon ve hükümetin kurulamaması ihtimal dahilindedir.
Cumhurbaşkanlığı sisteminde: Koalisyon ihtimali yoktur.

2. Tek başlı yönetim vardır.

Cumhurbaşkanlığı sistemi ve parlamenter sistem arasındaki 10 önemli fark

Parlamanter sistemde: Çift başlı bir yönetim vardır. Yürütme içinde siyasi krizler çıkabilir.
Cumhurbaşkanlığı sisteminde: Tek başlı bir hükümet modelidir. Yürütme organı hızlı ve esnek karar alır.

3. Cumhurbaşkanı meclise değil, doğrudan halka karşı sorumludur.

Cumhurbaşkanlığı sistemi ve parlamenter sistem arasındaki 10 önemli fark

Parlamanter sistemde: Hükümet doğrudan halka değil, Meclis'e karşı sorumludur.
Cumhurbaşkanlığı sisteminde: Yürütmenin başı olan Cumhurbaşkanı doğrudan halka karşı sorumludur.

4. Kuvvetler ayrılığı net ve keskindir.

Cumhurbaşkanlığı sistemi ve parlamenter sistem arasındaki 10 önemli fark

Parlamanter sistemde: Kuvvetler ayrılığı zayıf ve yumuşaktır. Özellikle yasama ve yürütme arasında keskin bir kuvvetler ayrılığı yoktur.
Cumhurbaşkanlığı sisteminde: Kuvvetler ayrılığı net ve keskindir.

5. TBMM üyeleri, Bakan olarak atanırlarsa üyelikleri sona erer.

Cumhurbaşkanlığı sistemi ve parlamenter sistem arasındaki 10 önemli fark

Parlamanter sistemde: Aynı kişi hem yürütmede hem yasamada yer alabilir. Yasama ve yürütme iç içedir.
Cumhurbaşkanlığı sisteminde: TBMM üyeleri, Bakan olarak atanırlarsa üyelikleri sona erer. Aynı kişi hem yürütmede hem yasamada yer alamaz.

6. Parlamento, yürütmenin etkisi altında olmadan yasa yapar.

Cumhurbaşkanlığı sistemi ve parlamenter sistem arasındaki 10 önemli fark

Parlamanter sistemde: Yasama organı, büyük ölçüde, yürütme organının istekleri doğrultusunda yasa çıkarır. Yürütme organı dışında kalan partilerin yasamaya etkisi azdır.
Cumhurbaşkanlığı sisteminde: Parlamento, yürütmenin etkisi altında olmadan yasa yapar.

7. Hükümet doğrudan ve kısa sürede kurulur, güvenoyuna gerek yoktur.

Cumhurbaşkanlığı sistemi ve parlamenter sistem arasındaki 10 önemli fark

Parlamanter sistemde: Meclis'ten güvenoyu alamayan hükümet düşer. Bu durumda yönetim boşluğu oluşur.
Cumhurbaşkanlığı sisteminde: Kabineyi, Cumhurbaşkanı oluşturur. Hükümet doğrudan ve kısa sürede kurulur. Meclis'ten güvenoyu alma zorunluluğu yoktur.

8. Yasama ve yürütme seçimleri birlikte tek tarihte yapılır.

Cumhurbaşkanlığı sistemi ve parlamenter sistem arasındaki 10 önemli fark

Parlamanter sistemde: Erken genel seçimler sık sık gündeme gelebilir, bu süreçte istikrar tesisi zorlaşır.
Cumhurbaşkanlığı sisteminde: Yasama ve yürütme seçimleri belirlenen tarihlerde ve birlikte yapılır. Siyasi ve ekonomik istikrar katkı sağlar.

9. Meclis, Cumhurbaşkanını denetler.​

Cumhurbaşkanlığı sistemi ve parlamenter sistem arasındaki 10 önemli fark

Parlamanter sistemde: Denge ve denetim mekanizması belirsiz ve zayıftır.
Cumhurbaşkanlığı sisteminde: Meclis, Cumhurbaşkanını denetler.

10. Yürütme organı olan Cumhurbaşkanı ve kabinesi, parti kapatmalarından etkilenmez.

Cumhurbaşkanlığı sistemi ve parlamenter sistem arasındaki 10 önemli fark

Parlamanter sistemde: İktidar partisi, yargı kararı ve Meclis oylamasıyla kapatılabilir ve bu durumda hükümet düşer.
Cumhurbaşkanlığı sisteminde: Yürütme organı olan Cumhurbaşkanı ve kabinesi, parti kapatmalarından etkilenmez.

Kaynak: SETAV