Prof. Dr. Semavi Eyice

DERIN TARIH YAZARI

Osmanlı İstanbul’unda mesire yerleri

Fethin hemen ardından hızla Türkleşmeye başlayan İstanbul'da halkın yeşillik alanlara ve açık havaya çıkma ihtiyacı baş göstermişti. Bu yerlerde aranan şartların başında, içinden bir akarsuyun geçmesi geliyordu. Ayrıca serin gölgelikler sağlayan ağaçlar ve yeşil çimenlerin bulunması da önemliydi Bazı kaynaklardan anladığımıza göre şehrin içinde en eski mesire yeri, Trakya yönünden gelerek Aksaray Meydanındaki bir vadinin dibinde 90 derecelik dönüşle Marmara'ya akan derenin kenarında bulunuyordu...

Prof. Dr. M.Şükrü Hanioğlu

DERIN TARIH YAZARI

Otoriterlik perdesi, demokrasi provası: Serbest Fırka

Hakkında daha evvel yayınlanmış bir kitapta “Üç Devirde Bir Adam” olarak tanımlanan Ali Fethi Okyar'ın yeni bulunan evrakı, II. Abdülhamid döneminden Erken Cumhuriyet'e ulaşan bir zaman dilimi hakkında ilginç ipuçları sunmaktadır. Değişik tarihlerde ve genellikle gelişmeler sonrasında kaleme alınmış notlar ve belge suretlerinden oluşan söz konusu evrak, düzenli tutulmuş bir günlük önemini haiz değilse de, hangi bilgilerin Ali Fethi Okyar'a ait olduğunun anlaşılamadığı yukarıda anılan çalışmanın ...

Ayşe Nur Ayyıldız

GZT YAZARI

Eurovision

İngilizce öğrenmeye ilk başladığım zamanlar en büyük zevkim, İngilizce şarkıları dinleyerek anladığım kadarını not etmek, sonrasında ise beğendiğim şarkı ve şarkıcıları aramaktı. O zamanların en ünlü yabancı müzik yayını yapan istasyonu Capital Radio'nun gece programlarını kasetçaların başında bekler ve heyecanla şarkıları anlamaya çalışırdım. Kaydedip doldurduğum belki onlarca kaset vardır böyle hiç üşenmeden. Yeni yeni öğrendiğim bir dile ait bir şarkıyı dinlemek ne kadar heyecan verici ise, o...

Asya Karagül

GZT YAZARI

Tarihsel süreçte iktidar algısı

İnsanoğlu, dünyaya adım attığından beri, aile yapısının bir üst modeli olarak devlet/iktidar yapısı bu topraklara yerleştirmiştir. Köklü bir gelenek olan iktidar, tarih boyunca bir çok düşünür tarafından dönemin hakim paradigmalarına göre şekillenmiş ve çeşitlendirilmiştir. Tarihsel süreçte iktidar kuramının değişimi konusu, günümüz siyaset ve iktidar anlayışını, ülkemizde ve dünyada oldukça etkilemektedir. Bildiğiniz üzere bugün yaşadıklarımız geçmişimizin bir eseridir ve kökü olmayan hiç bir a...

Tuncay Güneş

GZT YAZARI

Katılım bankaları gerçekten faizsiz mi?

Katılım bankalarının vermiş oldukları kar payları, çoğu kesim tarafından bilmeden eleştirilmiştir. Bazı kesimler tarafından "faizden ne farkı var?" diye üstü kapalı sorgulanmış ve hatta yine "faizin adını değiştirmişler kar payı koymuşlar" diye söylentilere sebep olmuştur. Bu duruma açıklama yapmak gerekir diye düşündüm. Öncelikle katılım bankalarının mevduat bankalarından farkı; İslami kurallara göre hareket etmesi ve bunu yaparken alimlere danışarak hareket etmesidir. Verilen fetvalara göre h...

Ayşe Nur Ayyıldız

GZT YAZARI

Anneciğim’e…

“Anne, beş kişi için yalnızca dört dilim pasta olduğunu fark ettiği anda pastadan nefret ettiğini duyuran ilk kişidir.” Tenneva JordanSoğuk, sevimsiz bir kış günü. Küçük kızım aramıza gelmeden evvel son bir yolculuğa çıkalım diyerek havaya aldırmadan iki çocukla kalktık düştük yollara. Varış noktamız Paris. Bir yandan çocukları memnun etmek bir yandan da hiç bilmediğimiz bu meşhur şehri hiçbir noktasını atlamadan gezebilmek için çırpınıyoruz eşimle. Birimizde harita, diğerinde navigasyon, birimi...

Zeynep Temizer Atalar

GZT YAZARI

İzninizle biraz kızabilir miyim?

Oğlumun doğumundan yaklaşık on gün sonraydı. Banyodaki aynaya bakarken bulmuştum kendimi… Hani çok yoğun bir tempoda çalıştığınız, koşturduğunuz bir hafta olur, hem bedeniniz hem de zihniniz öyle yorgundur ki sizi motive eden tek şey hafta sonu olur… O gün uzun uzun dinleneceğinizi, keyifli bir kahvaltı yapacağınızı hatta evden hiç çıkmayıp bütün günü boş boş geçireceğinizi hayal edersiniz ya, işte öyle bir haftanın içindeydim sanki. Sonra o aynaya bakıp şunu dediğimi hatırlıyorum; “O hafta sonu...

Yasemin D. Karaca

GZT YAZARI

Gibiler Dünyasında Plastik Çiçekler

Uzun ve yüz yıl sürecekmiş gibi duran bir kış bitti, havalar ısındı, tomurcuklar vakitsizce çiçek açıp 'aa biz şaka yapmıştık' diyip geri dönen soğuk havanın vurgununu yedi ama yine de pes etmedi, ağaçlar yeşillendi, bahçeler renklendi, doğa yine hem şenlendi hem de şenlendirdi. Bu kalabalık İstanbul nerde, diyen tüm zihinler, hafta sonlarında sokakları, parkları, sahil kenarlarını, her yeri ama her yeri doldurmak için kendini dışarı attı ve insan kalabalığından, herkes meğer dışarı çıkmaya ne k...

Prof. Dr. Norman Stone

DERIN TARIH YAZARI

İngiliz Hanedanı’na Rus ve Alman kanı nasıl karıştı?

Savaş 1914'te patlak verdiğinde Britanya kraliyet ailesinin ismi Alman karşıtlığına uygun olarak değiştirildi. Kraliyet ailesi Kuzey Almanya'da Hanover Hanedanlığı olarak bilinirdi ve bu, 11. yüzyıla kadar uzanan bir geçmişe sahipti. Ancak 1914'e gelindiğinde Londra'daki insanlar daksundları (ilk kez Almanya'da yetiştirilen bir köpek cinsi) taşlayıp Beethoven'ı yuhaladığında 'Hanover' ismi 'Windsor' ile değiştirildi.Windsor adı Londra yakınlarındaki Thames Nehri üzerindeki meşhur kraliyet kalesi...

İsmail Kara

DERIN TARIH YAZARI

​27 Mayıs Anayasası (yahut yeni anayasa) hakkında “dinî görüş”

Bazı meseleleri anlatabilmek ve umumiyetle atlanan birkaç önemli hususu tekrar hatırlatmak için Türkiye'de askerî darbeler ve müdahalelerle dinî fikirlerin ve hareketlerin canlanması, bunların yeni bir aşamaya geçmesi, görünürlüğü, iktisadî imkânları, iktidara yakınlaşması arasında kronolojik olarak doğru orantılı fakat çok yönlü, karmaşık ve problemli bir ilişki olduğuna ısrarla işaret ediyoruz.Durum açıkça böyle olmakla beraber kimse duymuyor, duymak istemiyor. Çünkü bu soğuk ve zor gerçek kur...

Prof. Dr. M.Şükrü Hanioğlu

DERIN TARIH YAZARI

​Bir ‘Devr-i Sabık’ olarak II. Abdülhamid rejimi

Sultan II. Abdülhamid iktidarının bilhassa 1878 ilâ1908 yılları arasındaki bölümü yakın tarihimizin oldukça sınırlı tahlil ettiğimiz bir parantezini oluşturur. Kendisinden önceki Tanzimat ve sonraki 2. Meşrutiyet dönemleri daha detaylı biçimde ve farklılıkların vurgulandığı zaman dilimleri olarak ele alınırken, II. Abdülhamid dönemi oldukça kaba çizgilerle ve sultanın kişiliği üzerinden kavramsallaştırılmıştır. 1908 sonrasında siyasî partilerin ortaya çıkışıyla yaşanan büyük değişim, 30 yıl Sult...

Prof. Dr. Norman Stone

DERIN TARIH YAZARI

Uluslararası ekonomi tarihinden öğreneceğimiz çok şey var!

Düşünen bir Türk için modern zamanlardaki en büyük ulusal utanç konusu enflasyondu. Neyse ki artık 20 milyonluk banknotlar silinmekte olan bir anı. Yabancılar Latin Amerika gibi koktuğunu söyleyip dalga geçtikleri paranın rumba dansını ve askerî darbeleri hatırlattığını belirtirlerdi. Türkiye'de Avrupa Birliği'ne katılma konusu konuşulmaya başlandığında generallerden biri bunun para üzerindeki Atatürk resminin kaldırılacağı anlamına gelip gelmeyeceğini sormuştu. Dışişleri Bakanlığı'ndan Selim Ku...

Asya Karagül

GZT YAZARI

İslam ve Batı; Guerra Fria

Homeros'a göre Avrupa ile Anadolu arasında gerçek bir ayrım yoktu ve Truva savaşı Batı ile Doğu arasında gerçekleşen bir mücadele değildi. Ne zaman ki Pers orduları ile İskender'in Yunan ordusu karşılaştı, işte o zaman Batı ile Doğu ayrımı bariz bir hal aldı. Aslında bu bölgeler bir bütünün parçaları olsalar da belli bir tarihsel sürecin ardından, çıkarları doğrultusunda kutuplaşmaya ve birbirlerine karşı mücadele etmeye başladılar.İslam ile Hıristiyanlık arasındaki çatışma ise şüphesiz iki dini...

İsmail Kara

DERIN TARIH YAZARI

Halife mi, sultan mı, imparator mu?

Sultan Abdülhamid yakın seleflerinden, dedesi II. Mahmud'dan, babası Abdülmecid'den, amcası Abdülaziz'den farklı (vurguyu artırmak için isterseniz 'tamamen farklı' diyelim) bir din ve siyaset ilişkisi inşa etmek peşinde oldu mu, yoksa onun döneminde olup bitenler sadece konjonktürel farklılıklara ve gelişmelere mi işaret eder? Wanda'nın altını çizerek anlattığına göre Sultan II. Mahmud oğullarından Abdülmecid'i, Fransızca öğrenmek dahil batılı ölçülere uygun bir eğitime tabi tuttu. Babasından so...

İsmail Canbulat

GZT YAZARI

Erguvanlar Geldi! Haydi İstanbul’a! Haydi Boğaz’a!

eski bir istanbul mahallesinde yolumu kaybettim ahşap sokaklar adını çağırdı bana boğaz'ın bütün renkleriyle yürüdüm aşka dair büyülere avcumdaki aynadan yansıyan yüzüne çakışan yüzüm elinden tutup attaya gittiğim çocukluğum eski / sarı bir fotoğrafta kaldı …ki bahar patladığında her yer akdeniz olurbir çiçeğe aşık olur mezar taşlarındaki hayat izleri* …. Baharla birlikte günler uzuyor sana doğru, sevgili İstanbul. Gönüller meylediyor senin güzel ruhuna, ümitvâr yüzüne, tohumla...

Tiyatro sezonu açılalı çok oldu. Yoksa siz hâlâ… Hiçbir oyuna gitmediniz mi?

Oysa, beyin hücrelerini besleyen enzimleri vardır tiyatronun, zihni açar; insanın kültürel açlığını arttırır, okuma ihtiyacını tetikler, sanat zekâsını, genelde zekâsını, zevkini ve şevkini geliştirir.

Tiyatroya gitmeyen, sevmeyen hatta gereksiz bulanların anlayamayacağı bir şeydir bu.

Her "iyi" oyunu seyrettiğinizde duyumsarsınız; aydınlanmıştır entelektüel hayatınız, zihniniz açılmıştır.

“Tiyatroyu seven, tiyatroyla ilgilenen/ilgilenmiş insanlar daha zekîdir" sonucu çıkarılamaz buradan, lâkin; bir çok sanatı sevmeye, çok boyutlu düşünmeye, tefekkür etmeye, fikir üretmeye, sanatsal üretime geçmeye tahrik eder beynimizi-ruhumuzu tiyatro.

Amatör Tiyatro

Hele bir de, hayatının bir evresinde “amatör tiyatro" yapmışsan, amatör tiyatro topluluklarında bu güzel çileyi çekmiş, bu ufka bakmışsan, deyme önünde ve zihninde açılan 'kapıların' keyfine!

Orhan Veli, sanatçının gelişim çizgisinde, özellikle sanatın her dalındaki sanatçılara, mümkünse gençken ama ömrünün herhangi bir zamanında bile amatör tiyatro yapmasını tavsiye ediyor. Kendisi de lisede tiyatro çalışmalarına katılmış olan şair, sonraki yıllarda tiyatro alanındaki çalışmalarına çevirmen olarak devam etmiş ve pek çok oyunu Türkçe'ye çevirmiş, amatör tiyatro çalışmalarının kendisine kattıklarından sık sık söz etmiştir.

Üstelik, "alternatif tiyatro" örnekleri hep bu gruplarda boy vermiştir…

Ece Ayhan'ın “Yeni Defterler"de “Bir silkinip çözeceğim sorunları…" dediği gibi; kendini araştırır, bulur, keşfeder insan amatör tiyatroda. Tavsiyemdir.

Lâkin; ister lisedeki, ister üniversitedeki, ister dışarıdaki bir amatör tiyatro topluluğu, eğer; “ideolojik körlük" içinde vicdanını ve sanatını kiraya vermiş ya da oradaki insanlar “bambaşka amaçlar" içinde iseler, hemen kaç oradan! Orada zihnin filan açılmaz, kararır!

Zaten bunu da hemencecik anlarsın, oradaki “sanat oksijensiz" ortamdan.

Amatör Tiyatroda Demokrasi Bilinci

Amatör tiyatroda 'ancak' faşizan ve diktatoryal bir bilinçle; bir abinin, bir kıdemlinin istediği –dayattığı-gibi çalışılabileceği ve bu sayede daha iyi oyun çıkarılabileceğini savunan tiyatrocuların korktuğu bir olgudur “amatör tiyatroda demokrasi bilinci".

Amatör tiyatro topluluklarını oluşturan oyuncuların, bireylerin düşündüklerini söyleyebilmeleri ve öneri getirebilmeleri anlamında mutlaka sahip olunması gereken ama çoğunlukla provalar sürerken ve grup oyunu sahneye koymaya çalışırken genellikle sarf-ı nazar edilen bir bilinçtir bu. Aslında sanatın tam kalbindeki bilinçtir.

Övünçtür, çünkü; "sanatta demokrasi olmaz/işlemez!"diyen yönetmenlere ve bazı sanat yaratıklarına karşı en büyük derstir, amatör bir tiyatro topluluğunda demokratik ve katılımcı bir çalışma ortamı. Buradaki bilinç; hayatta “silinç" bir adam olmamızı engelleyecek ve hayatın her anında, her meselesinde faşizmden/despotluktan uzak tutacak, uyanık kılacaktır bizi.

Bu kadar laf ettikten sonra, sevdiğimiz oyunlardan birkaç tane tavsiye etmesek olmaz…

2 Oyun Tavsiyesi:





1. “Shirley"

Türk Tiyatrosu'nun, amatör heyecanını ve seyircisiyle kurduğu sıcak kontağı hiçbir zaman kaybetmeyen, istisnai ve büyük oyuncu Sumru Yavrucuk bize bir oyunculuk resitali sunuyor ve aklımızı başımızdan alıyor.

Willy Russell'ın Shirley Valentine adlı oyunundan 'Shirley' ismiyle Türkçe'ye uyarlanan tek kişilik oyun; Harikulade müziklerinin, seyirciye yaşattığı keyifli anların yanı sıra, muhteşem heyecanını ve yaşam sevincini mutfağına gönüllü olarak hapsetmiş bir kadının kendini keşfediş öyküsünü anlatıyor. Oyun bir "Tebdil-i Mekan / Özkaya Yapım Prodüksiyon" yapımı.

Geçenlerde 100. Gösterimini yapan oyunu ve Sumru Yavrucuk'u daha fazla anlatmaya gerek bile yok. Gidin ve hayran olun. Ve tiyatroyu tekrar sevin.





2. “Hayâl-i Temsil"

Genç ve yetenekli yazarımız Ahmet Sami Özbudak'ın yazdığı, inanılmaz yönetmen ve oyuncu Yiğit Sertdemir'in yönettiği oyun kapalı gişe oynamaya devam ediyor.

Hümay Güldağ, Şebnem Köstem ve Yiğit Sertdemir'in üst düzey yorumları ve oyunculuklarına dahiyane bir dekor ve ışık tasarımı da eşlik ediyor. “Bu oyun bir Türk oyunu mu gerçekten" dedirtiyor seyredenlere ve benim gibi defalarca seyrettiriyor kendisini.

Eski makyör Dikran Efendi; hayâlle hatırayı iç içe geçiren bir masalda; sahnenin "ilk kadın"ları Afife Jale ve Bedia Muvahhit'i; çocuklukları, aşkları, tutkularıyla, ilk kez seyirci karşısına çıktıkları sahnede, Darülbedayi sahnesinde bir araya getiriyor.

Oyundan çıktığınızda Türk Tiyatrosu'nun macerasını bir kez daha merak ediyor ve tiyatronun zihninizi açtığını bir kez daha hissediyorsunuz.

Oyun bir İ.B.B. Şehir Tiyatroları Yapımı.