'Tapusu benim' diyerek 'kamu yolunu kapatanlara' kanun maddesi ne diyor?

HİKMET YALÇINKAYA AA, DHA, GZT 4 DAKİKADA OKUNUR

● Manisa’nın Kula ilçesinde 5 yıl önce başlattığı hukuki süreci kazanarak alt geçidi trafiğe kapatan bir vatandaş, yetkililerin araya girmesiyle yolu tekrar trafiğe açtı.

● Kimisi Afyonkarahisar'da kimisi ise Sinop'ta 'tapulu arazim' diyerek yolların kapatıldığı birçok haber Türkiye'nin gündemine belirli aralıklarla giriyor.

● Kamulaştırma yoluyla istimlak edilen arazilere 'kamulaştırma bedeli' ödenmemesi nedeniyle bu haberler ile sık sık karşılaşıyoruz.

Özel mülkiyetin kamulaştırılması 2942 numaralı Kamulaştırma Kanunu'ndaki maddeler çerçevesinde düzenlenmiştir.

Türkiye'nin gündeminde çok sık karşılaşılan biri olan 'tapusu benim, yolu kapatıyorum' haberlerini sık sık görüyoruz.

Kamu yararı gözetilerek inşa edilen otoyol, köprü gibi hizmetlerin geçtiği bazı araziler özel mülk olabiliyor. Bu arazilerin devlet tarafından kamulaştırılmasının ardından arsa sahibine kamulaştırma ücreti ödeniyor.

Manisa’nın Kula ilçesinde bir vatandaş, 5 yıl önce başlattığı hukuki süreci kazanarak alt geçidi trafiğe kapatmıştı.

Fakat bazı durumlarda ödemelerin gerçekleştirilememesi, aksatılması veya farklı sebepler nedeniyle taşınmaz malların ödemesinde sıkıntılar yaşanabiliyor.

'Yolu kapatan' vatandaşların da böyle durumlarla karşılaştıkları görülüyor.

Kamulaştırma nasıl yapılır?

2942 numaralı Kamulaştırma Kanunu şöyledir:

"Bu Kanun; kamu yararının gerektirdiği hallerde gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerinin mülkiyetinde bulunan taşınmaz malların, Devlet ve kamu tüzel kişilerince kamulaştırılmasında yapılacak işlemleri, kamulaştırma bedelinin hesaplanmasını, taşınmaz malın ve irtifak hakkının idare adına tescilini, kullanılmayan taşınmaz malın geri alınmasını, idareler arasında taşınmaz malların devir işlemlerini, karşılıklı hak ve yükümlülükler ile bunlara dayalı uyuşmazlıkların çözüm usul ve yöntemlerini düzenler."

Kanunda, idare yararına kamulaştırma hak ve yetkisi tanınan kamu tüzel kişilerini, kamu kurum ve kuruluşlarını, gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerini ifade etmektedir.

Kamulaştırma ödemeleri nasıl yapılıyor?

Kamulaştırma şöyle yapılabilmektedir:

"İdareler, kanunlarla ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle yapmak yükümlülüğünde bulundukları kamu hizmetlerinin veya teşebbüslerinin yürütülmesi için gerekli olan taşınmaz malları, kaynakları ve irtifak haklarını; bedellerini nakden ve peşin olarak veya belirtilen hallerde eşit taksitlerle ödemek suretiyle kamulaştırma yapabilirler."

Kamu yararına kim karar verir?

Kamu yararı kararı verecek merciler şunlardır:

  • a) Kamu idareleri ve kamu tüzel kişileri;
  • 1. 3 üncü maddenin ikinci fıkrasında sayılan amaçlarla yapılacak kamulaştırmalarda ilgili bakanlık,
  • 2. Köy yararına kamulaştırmalarda köy ihtiyar kurulu,
  • 3. Belediye yararına kamulaştırmalarda belediye encümeni,
  • 4. İl özel idaresi yararına kamulaştırmalarda il daimi encümeni,
  • 5. Devlet yararına kamulaştırmalarda il idare kurulu,
  • 6. Yükseköğretim Kurulu yararına kamulaştırmalarda Yükseköğretim Kurulu,
  • 7. Üniversite, Türkiye Radyo - Televizyon Kurumu, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu yararına kamulaştırmalarda yönetim kurulları,
  • 8. Aynı ilçe sınırları içinde birden çok köy ve belediye yararına kamulaştırmalarda ilçe idare kurulu,
  • 9. Bir il sınırları içindeki birden çok ilçeye bağlı köyler ve belediyeler yararına kamulaştırmalarda il idare kurulu,
  • 10. Ayrı illere bağlı birden çok kamu tüzel kişileri yararına kamulaştırmalarda Cumhurbaşkanı, (1)
  • 11. Birden çok il sınırları içindeki Devlet yararına kamulaştırmalarda Cumhurbaşkanı.
  • b) Kamu kurumları yararına kamulaştırmalarda yönetim kurulu veya idare meclisi, bunların olmaması halinde yetkili idare organları,
  • c) Gerçek kişiler yararına kamulaştırmalarda bu kişilerin, özel hukuk tüzel kişileri yararına kamulaştırmalarda ise; yönetim kurulları veya idare meclislerinin, yoksa yetkili yönetim organlarının başvuruları üzerine gördükleri hizmet bakımından denetimine bağlı oldukları köy, belediye, özel idare veya bakanlık.

'Yolları kapatanlar'a 7 örnek:

1. Afyonkarahisar

Afyonkarahisar'da bir kişi, üç köy ve 5 yıldızlı otelin kullandığı yolu, tapulu arazisinden geçtiği gerekçesiyle beton dökerek tel örgü ile kapattı. 

Yolun istimlak edilmesi için belediye ile yaptığı görüşmelerde sonuç alamayan ve mahkemeye başvuran Turan, mahkeme kararı sonrasında yolu kapatmaya karar verdi. 

Turan, yola çaktığı demir kazık ve tel örgülerin üzerine "Afyonkarahisar İdare Mahkemesinin 2 Kasım 2012 tarih Esas 2011/916 Danıştay 6. Dairesinin Esas 2013/950 Karar 2014/8640 kararı ile Özel Mülke ait olan yol yaya ve araç trafiğine kapatılmıştır. Özel Mülk Girilmez" yazısı asmıştı.

2. Tokat

Tokat'ta yaşayan çiftçi 32 yaşındaki Hasan Tosun`un, yaklaşık 6 bin kişinin yaşadığı Başbakanlık Toplu Konut İdaresi (TOKİ) evlerinin bulunduğu alana giden bir yolu, tapulu arazisi olduğu gerekçesiyle kapatınca, belediye ekipleri dün gece alternatif bir yol yaparak ulaşımı yeniden sağlamıştı.

TOKİ yolu üzerinde 3 dönümlük tapulu arazilerinin bulunduğunu söyleyen Hasan Tosun, kendilerine ait olduğunu öne sürdüğü alana 2006 yılında yolun yapıldığını söylemişti. Bu yolun kendilerinden habersiz yapıldığını kaydeden Tosun, bu durumu ise arazisinin hazineye devredilmek istendiğini duyumu üzerine 2013 yılında gittiği Tapu kadastroda öğrendiğini bu yüzden de kamulaştırma olmadığı için yolu kapattığını söylemişti.

3. İzmir

İzmir Foça'da, evini restore ettirirken yola haksız şekilde girdiğini ileri sürdüğü komşusunu belediyeye şikayet eden Mahmut Limnili (55), tesadüf sonucu söz konusu yolun kendisiyle aynı adı taşıyan hayatta olmayan dedesine ait olduğunu öğrendi

Yasal işlemleri tamamlayarak diğer varislerle dedesinin üzerine olan tapunun bir örneğini alan Limnili, Küçükdeniz Sahili Reha Midilli Caddesi'ne açılan ve ilçenin en hareketli noktalarından olan 161'inci Sokağı trafiğe kapattı.

4. Adapazarı

Adapazarı'nda arazisi istimlak edilen Ekrem Akmazoğlu, belirlenen ödeme yapılmayınca, araziden geçen yolu trafiğe kapattı. 

Akmazoğlu, "Arazi içinde yol ve okul alanı var. Belediyeye daha önce müsamaha gösterdiğimiz bu yol da bize ait" demişti.

5. Sinop

Sinop'un Durağan İlçesinde 50 yaşındaki Sacide Deniz, tarlasından kamulaştırma yapılmadan geçirilen yolun 25 metrelik kısmında, asfaltı iş makineleriyle kazıtarak yolu trafiğe kapattırmıştı. 

Kapattığı yolun etrafını güvenlik şeridi ile saran Sacide Deniz, "Kamulaştırma yapılmadan tarlamın üzerinden yol geçirmişler. Hakkımı almak için bunu yaptım" demişti. 

6. Trabzon

Trabzon'un Ortahisar ilçesinde Osman Gümrükçüoğlu, 'tapusu bende' dediği yaklaşık 400 kişinin yaşadığı sitelere giden yolu, vekalet verdiği emlak şirketi tarafından toprak döktürüp, araç ulaşımına kapattırmıştı. 

Binaya yaya ulaşmak zorunda kalan vatandaşlar yüklerini ellerinde taşımış, güçlükle evlerine ulaşmıştı.

Isıtmada kullanılan doğal gazın taşındığı tankerlerin de ulaşamadığı sitelerde kalanlar evlerini ısıtmada zorluk çekmişti.

7. Manisa

Manisa’nın Kula ilçesinde 5 yıl önce başlattığı hukuki süreci kazanarak alt geçidi trafiğe kapatan bir vatandaş, Kula Kaymakamı Kemal Duru ve Karayolları 2. Bölge temsilcileri ile görüşmesinin ardından mağduriyetinin giderileceğini söylenmesi üzerine yolu tekrar trafiğe açtı. 

Kula’da 2014 yılının Şubat ayında açılan Narınca köprülü alt geçidinde, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından kendilerine ait arsanın istimlak edilmeden köprülü kavşağa dahil edildiğini belirten Nafiz Özkara, alt geçidin açıldığı günden bu yana verdiği hukuk mücadelesini kazanarak yolun kendisine ait olan kısmını trafiğe kapattı.

HİKMET YALÇINKAYA GZT Editörü

GZT’de Gündem editörü olarak görev yapan Hikmet, GZT’de her hafta yayınlanan "Şehir Efsaneleri" programını hazırlayıp sunuyor. Model araba ve tesbih koleksiyonu yapan Hikmet'e, hikmet.yalcinkaya@gzt.com adresinden ulaşabilirsiniz.