LUGATNuri Demirağ’ın vefatının 61. yıl dönümü - Tarihte Bugün

Nuri Demirağ’ın vefatının 61. yıl dönümü

Nuri Demirağ’ın vefatının 61. yıl dönümü
Nuri Demirağ’ın vefatının 61. yıl dönümü

Demiryolları yapımına büyük katkıda bulunduğu için Gazi Mustafa Kemal Atatürk tarafından kendisine Demirağ soyadı verilen Nuri bey yaşamı boyunca yeniliklere öncülük eden başarılı bir iş adamıydı.

Tarihler 1926’yı gösterdiğinde Samsun – Sivas demiryolu yapımının 7 kilometrelik kısmı için ihaleye giren ve 210 bin lira gibi düşük bir fiyat öneren Nuri Bey ihaleyi alarak Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk demiryolu müteahhidi olmuştu.

1012 kilometrelik Samsun – Erzurum, Sivas – Erzurum, Afyon – Dinar hattını kardeşiyle birlikte 1 yılda bitiren Nuri beye bu başarısından sonra olmuş ve Atatürk tarafından kendisine Demirağ soyadı verilmişti. Başarılı işadamı Nuri Bey, 1931’de İstanbul Boğazı’na köprü projesini başlatsa da bu projesi hükümetten onay almadı.

Nuri Demirağ yüzde yüz Türk malı bir uçak yapılması gerektiğini her platformda vurgulamaktaydı. Bu konuya şu ifadeleri kullanmıştı:

  • "Avrupa'dan, Amerika'dan lisanslar alıp tayyare yapmak kopyacılıktan ibarettir. Demode tipler için lisans verilmektedir. Yeni icat edilenler ise bir sır gibi, büyük bir kıskançlıkla saklanmaktadır. Binaenaleyh kopyacılıkla devam edilirse, demode Lugatle beyhude yere vakit geçirilecektir."

Şu halde Avrupa ve Amerika'nın son sistem teyyarelerine mukabil, yepyeni bir Türk tipi vücuda getirilmelidir." Yerli uçak üretimi için kollarını sıvayan büyük girişimci Nuri Demirağ, öncelikle İstanbul Beşiktaş’ta atölye olarak kullanılacak bir bina yaptırdı. Asıl fabrika ise Sivas Divriği’de kurulacaktı. Demirağ ayrıca İstanbul Yeşilköy’de Elmas Paşa Çiftliğini satın alarak burada uçuş sahası, uçak tamir atölyesi ve hangarlar yaptırdı.

Nuri Demirağ Türkiye’nin ilk uçak mühendislerinden olan Selahattin Alan ile beraber hareket ederek Beşiktaş’taki fabrikada Selahattin Alan’ın projesini çizdiği ND-36 adı verilen tek motorlu Türkiye’nin ilk uçağı üretildi.

Aynı günlerde Türk Hava Kurumu da 10 tane eğitim uçağı siparişi vermişti. Bu siparişler yapılırken aynı zamanda bir de yolcu uçağı yapım çalışması sürmekteydi. 1938 yılına gelindiğinde NuD38 adında çift motorlu altı kişilik bir yolcu uçağı yapımı başarıyla tamamlandı. Türkiye’de ilk kez yerli yolcu uçağı üretildi. 1941’de tamamen Türk yapımı olan ilk uçak İstanbul’dan Divriği’ye uçtu.

Öte yandan Büyük girişimci Nuri Demirağ, havacılık alanındaki çalışmalarınaTürkiye’nin ilk yerli paraşüt üretimini yaparak devam etti.

Eskişehir’de yapılan test uçuşu ise sonun başlangıcı oldu. Test uçuşu başarılı bir şekilde sona eriyordu ki iniş sırasında bir kaza gerçekleşti. Selahattin Alan piste inerken geride açılmış olan hendekleri göremeyince hendeğe çarpmış böylece hem uçak düşmüş hem de kendisi hayatını kaybetmişti.

Uçak pilot hatasından kaynaklanan bir sebeple düşmesine rağmen Türk Hava Kurumu aldığı kararla kamuoyunu adeta şaşkına çevirdi. Türk Hava Kurumu daha önceden verdiği siparişleri iptal ederek havacılık çalışmalarını sekteye uğrattı. Nuri Demirağ, Türk Hava Kurumunu mahkemeye verdi; ancak mahkemeden çıkan karar Demirağ'ın aleyhine oldu.

Nuri Demirağ test uçuşlarının yeniden yapılması isteğini defaatle dile getirdi. Birkaç kez dönemin Cumhurbaşkanı İnönü’ye mektup yazmasına karşın İnönü'den olumlu bir karşılık alamadı. Dönemin Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, Nuri Demirağ’ı zenginlikten başı dönmekle itham etmeye başladı.

Son çare olarak İsmet İnönü'nün de Demirağ'a sahip çıkmaması Türkiye’nin ilk uçak üretim serüveninin sona ermesine neden oldu. Büyük hayallerle kurulan uçak fabrikası kapandı. 1945’te siyasete katılan Nuri Demirağ, Milli Kalkınma Partisi’ni kurdu. 1946 ve 1950 seçim döneminde meclise giremeyen Demirağ 1954 seçimlerinde adaylığını Demokrat Parti’den koydu. Bu seçim döneminde Sivas Milletvekili oldu. Nuri Demirağ, milletvekilliği görevi boyunca çölleşme, enerji, köprüler, barajlar, tarım ve hayvancılıkta yaşanan gerileme hakkında çalıştı.

Hiç bitmeyen mücadelesiyle akıllara kazınan Nuri Demirağ, 13 Kasım 1957’de hayata gözlerini yumdu.

BEĞEN
YORUMUNUZU YAZIN, SORUNUZU SORUN
{{ entity.comments.quantity }} KİŞİ YORUM YAZDI
İLK YORUM YAZAN SİZ OLUN
YUKARI DÖNÜN

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz