33. yıl dönümünde Kanlı Ocak Katliamı

Dünya tarihine 'Kanlı Ocak' adıyla geçen katliam, 70 yıl süren Sovyet esaretinden sonra bağımsızlığın kazanılmasında önemli bir dönüm noktası oldu.
Dünya tarihine 'Kanlı Ocak' adıyla geçen katliam, 70 yıl süren Sovyet esaretinden sonra bağımsızlığın kazanılmasında önemli bir dönüm noktası oldu.

1990’da Sovyet ordusunun, Azerbaycan’da sivilleri katlettiği "20 Ocak Katliamı"nın üzerinden 33 yıl geçmesine rağmen acılar aynı tazeliğini koruyor. Katliamda öldürülen kurbanlar, mezarları başında özlemle yâd ediliyor.

Azerbaycan'da 20 Ocak 1990'da Sovyet ordusunun Bakü ve diğer illerde kadın ve çocuk ayırt etmeden yaptığı katliamın kurbanları anılıyor.

Tarihe "Kanlı Ocak" adıyla geçen katliamın acısı, aradan geçen 33 yıla rağmen Azerbaycanlıların kolektif hafızalarında tazeliğini koruyor.

Azerbaycan'da aynı zamanda bir kahramanlık destanı olarak da hafızalara kazınan Kanlı Ocak olayları, 70 yıl süren Sovyet esaretinden sonra bağımsızlığın kazanılmasında önemli dönüm noktası olarak da kabul ediliyor.
26 bin kişilik Sovyet ordusu, zırhlı araçlarla 5 yönden Bakü'ye girdi.
26 bin kişilik Sovyet ordusu, zırhlı araçlarla 5 yönden Bakü'ye girdi.

Sovyetler Birliği'nin çöküşünü hızlandıran Kanlı Ocak olayları, Azerbaycanlılarda bağımsızlık duygusunu alevlendirdi. Olayların temelinde ise Dağlık Karabağ sorunu yer alıyordu.

Ermeniler'in 1980'li yılların sonlarında, Dağlık Karabağ'ın Azerbaycan'dan koparılması için faaliyetlerini artırmasıyla Aralık 1989'da Ermenistan Sovyet Cumhuriyeti Yüksek Konseyi, Dağlık Karabağ'ın Ermenistan'la birleştirilmesi yönünde karar aldı.

Azerbaycanlılar bu kararı tepkiyle karşıladı ve Bakü'de yüz binlerce kişinin katıldığı mitingler düzenlendi. Halk, Ermenilerin artan toprak taleplerine ve Sovyet yönetimine tepkilerini göstermek için Bakü'nün Azadlık Meydanı'na akın etti.

Sovyet yönetimini protesto eden binlerce Azerbaycanlı, Bakü'nün Azadlık Meydanı'na akın etti.
Sovyet yönetimini protesto eden binlerce Azerbaycanlı, Bakü'nün Azadlık Meydanı'na akın etti.

Aralıksız devam eden mitingler Sovyet yönetimini tedirgin etti ve Bakü'ye asker gönderilmesi yönünde karar alındı. Halk ise kentin giriş yollarını ve Bakü'deki askeri birliklerin önünü kapattı.

  • İlk önce 19 Ocak 1990'da Sovyet istihbaratı tarafından Azerbaycan televizyonunun enerji sağlayıcısı patlatıldı. Akşam saatlerinde ise 26 bin kişilik Sovyet ordusu zırhlı araçlarla 5 yönden Bakü'ye girdi.

Sovyet ordusu, onları engellemeye çalışan silahsız sivillere mermi yağdırarak kente girdi. Tanklar ve ağır zırhlı araçlar halkın üzerine sürüldü, ambulanslara ve yolcu otobüslerine ateş açıldı. O gece Bakü'de 130 sivil hayatını kaybetti.

20 Ocak gecesi Bakü'de 130 sivil hayatını kaybetti.
20 Ocak gecesi Bakü'de 130 sivil hayatını kaybetti.
Sovyet ordusu, katliamını Neftçala ve Lenkeran gibi diğer illerde de sürdürdü ve toplam 147 Azerbaycanlı sivil 20 Ocak katliamının kurbanı oldu. Olaylarda 744 kişi yaralandı, yaklaşık 400 kişi Sovyet ordusu tarafından gözaltına alındı.

Sovyet yönetimi Bakü'de olağanüstü hal ilan etmesine ve kentin tamamen Sovyet ordusu tarafından kontrol altına alınmasına rağmen halk sokaklara çıktı ve şehitlerin defnedilmesi için çalışmalara başladı.

Şehitler, 31 Mart 1918'de Ermenilerin saldırıları sonucu hayatını kaybeden Azerbaycanlıların defnedildiği, daha sonra Sovyet döneminde park haline getirilen Dağüstü Park'ta defnedildi.

Katliamda hayatını kaybedenler, binlerce kişinin katıldığı törenlerde omuzlarda taşınıp defnedildi.
Katliamda hayatını kaybedenler, binlerce kişinin katıldığı törenlerde omuzlarda taşınıp defnedildi.
  • Cenazeler Azadlık Meydanı'nda toplandı ve buradan insanların omzunda, daha sonra Şehitler Hıyabanı ismi verilen şehitliğe getirilerek yan yana defnedildi. Cenazelere yaklaşık 1 milyon kişi eşlik etti.

Kanlı Ocak katliamı, Azerbaycanlıların Sovyet yönetimine güvenini tamamen sarstı ve ülkenin bağımsızlığına giden süreç başladı.

Acılı Azerbaycanlılar, 20 Ocak katliamının simgesi haline gelen karanfil çiçekleri taşıyor.
Acılı Azerbaycanlılar, 20 Ocak katliamının simgesi haline gelen karanfil çiçekleri taşıyor.

Azerbaycanlılar 33 yıldır her 20 Ocak'ta, ellerinde 20 Ocak kurbanlarının simgesi haline gelen karanfillerle şehitliğe akın ediyor, bağımsızlık ateşini yakanlara minnettarlığını gösteriyor.