MalumatDünyanın ilk üniversitesi: Karaviyyîn Camii

Dünyanın ilk üniversitesi: Karaviyyîn Camii

SELİM TEKE MECRA 1 DAKİKADA OKUNUR
Dünyanın ilk üniversitesi: Karaviyyîn Camii
Karaviyyîn Camii, bugünkü halini alana dek, tarih boyunca birçok tadilattan geçmiştir, yapıya eklemeler yapılmıştır.

Endülüs’ten Mağrib bölgesine göç eden kişilerin sayısı arttıkça Fas’ın Fes kentindeki iki cami nüfusu kaldıramamaya başlamıştı. Tunus’un Kayrevan şehrinden Fes’e yerleşmiş olan âlim Ebu Abdullah el-Fihri’nin kızı Fâtıma bu sorunu çözmek üzere 859 yılında İslâm dünyasındaki en önemli eğitim merkezlerinden birisi olacak Karaviyyîn Camii’ni inşa ettirdi. Bugün Fas tarafından devlet üniversitesine dönüştürülmüş olan cami, tarihten bu yana İslâm ilimlerinde yüksek eğitim vermesi sebebiyle dünyanın ilk üniversitesi olarak anılmaktadır.

Emevî dönemi Fas hakimi Ahmed b. Ebû Bekir ez-Zenâtî tarafından başlatılan genişletme çalışmasında camiye bir şadırvan eklendi.
Emevî dönemi Fas hakimi Ahmed b. Ebû Bekir ez-Zenâtî tarafından başlatılan genişletme çalışmasında camiye bir şadırvan eklendi.

Fâtıma el Fihriyye'nin yaşadığı dönemde çoğunlukla cami olarak kullanılan yapı,Fas’ın Fâtımî hâkimiyetine girmesiyle birlikte cuma hutbelerinin okunduğu cami oldu. Bir hâkimiyet alâmeti olan cuma hutbeleriyle birlikte, caminin statüsü oldukça yükseldi. Cami birçok âlimin toplandığı ve önemli tartışmaların yapıldığı bir merkeze dönüştü.

Karaviyyîn Camii, mihrap mahalline paralel uzanan bir çok nef ve koridordan müteşekkil bir yapıdır.
Karaviyyîn Camii, mihrap mahalline paralel uzanan bir çok nef ve koridordan müteşekkil bir yapıdır.

Murâbıtlar döneminde, 1062'de Marakeş başkent kılındığı için daha da önem kazanan Karaviyyîn Camii, 1196'da Fas hâkimiyetini ele geçirin Merînîler döneminde ise tam anlamıyla yüksek eğitim veren bir medrese haline geldi. Bu dönüşüm ile birlikte Karaviyyîn Camii’si sadece Mağrib bölgesinde değil, tüm İslâm âleminde ilmî hayata yön veren bir boyut kazandı.

Murâbıtlar döneminde yaptırılan ek binalarda, Murâbıt mimarisine uygun bir şekilde sade, fakat incelikli işlemeler dikkat çekiyor.
Murâbıtlar döneminde yaptırılan ek binalarda, Murâbıt mimarisine uygun bir şekilde sade, fakat incelikli işlemeler dikkat çekiyor.

Merînî hükümdarları saraylarında ağırladıkları İbn Battuta (ö. 1368), İbn Haldun (ö. 1406) gibi âlimlere değer verdikleri gibi, ilim mekânları olan medreselere de çok önem veriyordu. Bu dönemde Karaviyyîn Camii etrafına, içlerinde geniş bir kütüphanenin de bulunduğu, çok sayıda ilave yapı inşa ettirildi. Cami, kazandığı bu unsurlar ve eğitim seviyesinin yüksek öğrenim seviyesine yükselmesi hasebiyle kimi araştırmacılar tarafından dünyanın ilk üniversitesi olarak adlandırıldı.

REKLAM

Karaviyyîn Camii'nin kütüphanesinde, içinde Yuhanna dönemine ait bir İncil'in de olduğu çok sayıda eşsiz eser yer almaktadır.
Karaviyyîn Camii'nin kütüphanesinde, içinde Yuhanna dönemine ait bir İncil'in de olduğu çok sayıda eşsiz eser yer almaktadır.

Merînîler tarafından yaptırılan kütüphanelerin yanı sıra, gün geçtikçe caminin çevresine içerik açısından oldukça geniş kişisel kütüphaneler kurulmaya başladı. Medresenin kütüphanesi sadece nicelik açısından değil, nitelik açısından da kıymetliydi. Bugün hala bu kütüphanelerde, çok az nüshası bulunan eşsiz yazmalar bulunmakta.

Karaviyyin Camii çevresinde çarşı, kütüphane ve görevliler için evleri barındıran kompleks bir yapıdır.
Karaviyyin Camii çevresinde çarşı, kütüphane ve görevliler için evleri barındıran kompleks bir yapıdır.

1830'da Fransızların Fas'ı işgal etmesiyle başlayan sömürge idaresi döneminde Selefî düşünce ve milliyetçiliği harmanlayarak bölgeye Selefî düşünceyi aşılayan Karaviyyîn Camii, Fas’ın 1956’da bağımsızlığını kazanmasının ardından geleneksel müfredat ağırlıklı bir üniversiteye dönüştürüldü. İslamî ilimler konusundan eğitim vermeye devam eden üniversite, Agadir, Marakeş gibi bölgelerde kampüslerinin açılmasıyla, Fes dışına çıkarak bütün Fas’ı etkileyecek bir üniversite haline geldi.

YORUMUNUZU YAZIN, SORUNUZU SORUN
{{ entity.comments.quantity }} KİŞİ YORUM YAZDI
İLK YORUM YAZAN SİZ OLUN

Yeni yüzyıl Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası ilişkiler bölümünden mezun oldu. Çağdaş İslam düşüncesi, tasavvuf tarihi ilgi alanları içerisinde. Yayın hayatının başlangıcından bu yana, Mecra'da editörlük yapmakta.

YUKARI DÖNÜN

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz