MalumatGeleneğin izinde bir mimar

Geleneğin izinde bir mimar

SELİM TEKE MECRA 2 DAKİKADA OKUNUR
Geleneğin izinde bir mimar
Abdulvâhid el Vekil, İslâm'ın ilk camisi olma özelliğine sahip olan Kubâ Mescidi'ni yeni bir tarzda tekrar inşa etti.

Hac veya umre vazifesi ile yolu kutsal topraklara düşmüş her yolcu, en nihayetinde İslâm tarihinin ilk camisi olan Kubâ Mescidi'nde duraklar. Hz. Peygamber’in (s.a.v.), Medine’ye varmadan önce son durağı olan Kubâ’da, halihazırda namaz kılmak için kullanılan bir yeri genişleterek inşa ettirdiği bu cami asırlardır Müslümanlar tarafından ziyaret edilmekte. Bizim bugün Kubâ Mescidi olarak bildiğimiz cami, tabi ki, İslam’ın ilk dönemlerinde inşa edilen yapı değil. Daha önceden de restorasyonlara uğrayan, fakat gün geçtikçe yükselen İslam nüfusundan müteşekkil ziyaretçileri konuk edebilmek için genişletilmek zorunda kalan cami, son olarak 1985-89 arasında Suudi Arabistan Kralı Fahd tarafından yeniden inşa ettirildi. Caminin bulunduğu alana, eskisinden beş kat daha büyük bir camiyi yapan mimar ise, geleneksel bir mimari anlayışını takip eden, yaşayan en önemli Müslüman mimarlardan biri olan Abdulvâhid el Vekil idi.

İyi bir mimari eğitiminden geçen el Vekil, Hasan Fethi ile tanıştıktan sonra Modern tekniklere olan ilgisini kaybetti.
İyi bir mimari eğitiminden geçen el Vekil, Hasan Fethi ile tanıştıktan sonra Modern tekniklere olan ilgisini kaybetti.

1943 yılında Mısır’ın başkenti Kahire'de doğan Abdulvâhid el Vekil eğitiminin ilk basamağını Mısır’daki İngiliz okullarında aldı. Genel eğitim sertifikası almak üzere İngiltere’ye giden el-Vekil iki yıl sonra, 1960’ta Mısır’a dönerek Ayn Şems Üniversitesi'nde mimarlık okumaya başladı. Mezuniyetinin ardından iki yıl boyunca öğretim görevlisi olarak çalışan el Vekil, yaptığı araştırmalarda Hasan Fethi isminde bir mimarla karşılaşmasının üzerine akademisyenliği bıraktı.

El Vekil'in Cidde'de inşa ettiği ''Ada Camii''nin minaresi, doğal ortamı ile uyumlu olması için bir deniz fenerine benzetildi.
El Vekil'in Cidde'de inşa ettiği ''Ada Camii''nin minaresi, doğal ortamı ile uyumlu olması için bir deniz fenerine benzetildi.

Hasan Fethi’nin (1900-1989) Mısır’da yaptığı geleneksel mimari ve doğayla uyum içinde olan yapılardan oldukça etkilenen Abdulvâhid el Vekil, Fethi'nin yanında adeta bir çırak olarak çalışmaya başladı. Hasan Fethi ile tanışması el Vekil’in mimariye bakış açısını değiştirdi. Onunla karşılaşmadan önce modern tarzda eserler vermiş olan el Vekil, onunla birlikte çalıştıktan sonra geleneğin peşinde giden bu yenilikçi mimarı tarzın takipçisi oldu.

REKLAM

El Vekil, ''Halava Evi'' adlı lüks sahil konutuna geleneksel bir veçhe kazandırmayı başarmıştı.
El Vekil, ''Halava Evi'' adlı lüks sahil konutuna geleneksel bir veçhe kazandırmayı başarmıştı.

Beş yıl boyunca Hasan Fethi ile çalışan el Vekil’in karşısına kendisini kanıtlamasına imkân verecek bir proje çıktı. İskenderiye yakınlarındaki Acemi Sahili'nde bir tatil evi yapma teklifi alan el Vekil, bu fırsatı Fethi’den öğrendiği şeylerin yardımıyla kendi tarzını oluşturmak için kullandı. Abdulvâhid el Vekil 5 yıl sonra evi ("Halava Evi") bitirdiğinde ortaya, sade, doğayla uyumlu ve geleneksel bir yapı çıktı. Ortaya konulan mimariyle, lüks ve geleneksel tarz birbirleri içinde erimişti.

Süleyman Sarayı, el Vekil'in Acemi Sahili'nde inşa ettiği evden çok daha büyük bir projeydi.
Süleyman Sarayı, el Vekil'in Acemi Sahili'nde inşa ettiği evden çok daha büyük bir projeydi.

Bu eserin ardından dikkatleri üzerine çeken el Vekil özellikle Suudi Arabistan’da inşa etmek üzere birçok proje teklifi aldı. El Vekil’in Arabistan’daki ev projeleri arasında en dikkat çekeni “Süleyman Sarayı” idi. Acemi Sahili'ndeki evde başlattığı tarzı burada da kullanan el Vekil, daha ihtişamlı ve büyük olmasına rağmen, Cidde'de kentindeki bu yapıya geleneksel ve doğal bir görünüm kazandırabildi.

Rüveys Camii, el Vekil'in modern ve geleneğin birleşmesinden oluşan tarzını en iyi yansıtan eseriydi.
Rüveys Camii, el Vekil'in modern ve geleneğin birleşmesinden oluşan tarzını en iyi yansıtan eseriydi.

El Vekil'in Arabistan’da ortaya koyduğu başarılarının arasında en çok parlayan yapılar ise inşa ettiği camiler oldu. Yine Cidde’de inşa ettiği Rüveys Camii’nde modern unsurları, geleneksel bir yapı içinde hiç dikkat çekmeyecek şekilde kullanarak, modern ve geleneksel tarz arasında bir köprü oluşturdu.

Medine'deki Kıbleteyn Mescidi, Abdulvâhid el Vekil tarafından restore edilerek genişletildi.
Medine'deki Kıbleteyn Mescidi, Abdulvâhid el Vekil tarafından restore edilerek genişletildi.

Başarılı cami projesinin ardından birçok teklifle karşı karşıya kalan el Vekil, İslâm tarihi açısından oldukça mühim camiler üstünde çalışma şansına erişti: Kubâ Mescidi, Kıbleteyn Mescidi ve Mikât Mescidi. Kıbleteyn Mescidi’ni restore etme ve genişletme imkanı bulan el Vekil, Kubâ Mescidi ise yeni baştan inşa etti. İlk başta, Kıbleteyen Mescidi gibi, sadece tamir ve genişletme işlemlerinden geçmesi planlanan Kubâ Mescidi’nin, Kral Fahd’ın el Vekil’in projelerini beğenmesiyle yeniden inşasına karar verildi.

REKLAM

Kubâ Mescidi, dört minaresiyle Medine'nin her yerinden rahatlıkla görülebilmektedir.
Kubâ Mescidi, dört minaresiyle Medine'nin her yerinden rahatlıkla görülebilmektedir.

Eski yapının yıkılmasının ardından 1985’te, önceki halinden beş kat daha büyük bir yapı Kubâ’ya inşa edildi. El Vekil, aynı dönemde, Medine'den Mekke'ye hac veya umreye gideceklerin ihrama giriş sınırını teşkil eden Zülhuleyfe'de Mikât Mescidi'ni de projelendirip hayata geçirdi.

Mikât Mescidi'nin inşasında Samarra'daki Ulu Cami'nin spiral minaresinden ilham alındı.
Mikât Mescidi'nin inşasında Samarra'daki Ulu Cami'nin spiral minaresinden ilham alındı.

"Halava Evi" (1980) ve "Cidde Korniş Camii" (1989) projeleri Ağa Han Mimarlık Ödülü'nü iki kez kazanan Abdulvâhid el Vekil, sadece Suudi Arabistan'da değil, İngiltere'den Umman'a birçok ülkede projeler uyguladı. İngiltere'de Oxford Üniversitesi bünyesinde bulunan İslâm Merkezi'nin tasarım ve inşası da Abdulvâhid el Vekil'in imzasını taşımaktadır.

Oxford Üniversitesi İslâm Merkezi.
Oxford Üniversitesi İslâm Merkezi.

Geleneksel yapıyı ve tarzı diriltmeyi hedefleyen, ama bunu yaparken de modern unsurlardan yararlanan 75 yaşındaki Abdulvâhid el Vekil, yaşayan en önemli Müslüman mimarlar arasında gösterilmektedir.

YORUMUNUZU YAZIN, SORUNUZU SORUN
{{ entity.comments.quantity }} KİŞİ YORUM YAZDI
İLK YORUM YAZAN SİZ OLUN

Yeni yüzyıl Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası ilişkiler bölümünden mezun oldu. Çağdaş İslam düşüncesi, tasavvuf tarihi ilgi alanları içerisinde. Yayın hayatının başlangıcından bu yana, Mecra'da editörlük yapmakta.

YUKARI DÖNÜN

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz