PortrelerNapolyon ve ordusunu durduran adam

Napolyon ve ordusunu durduran adam

SELİM TEKE MECRA 4 DAKİKADA OKUNUR
Napolyon ve ordusunu durduran adam
Napolyon'a karşı 62 gün boyunca Akka kalesini savunan Cezzar Ahmed Paşa.

Akka kalesini Napolyon’a karşı 62 gün boyunca savunarak onu yenilgiye uğratan ve Mısır işgalinin durdurulmasına sebep olan Cezzar Ahmed Paşa’nın ne zaman doğduğuna dair elimizde kesin bir bilgi yoktur. Bosna’da Katolik bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldiğini bildiğimiz Cezzar Paşa hakkında, 1720, 1722, 1735 olmak üzere üç doğum tarihi verilmektedir. Hayatının ilk dönemi ile ilgili fazlasıyla efsane üretildiği için, gençliğini nasıl geçirdiği bir muammadır. Kesin olarak bilinen husus ise, 1756’da Bosna Valisi Hekimoğlu Ali Paşa’nın hizmetine girerek Mısır’a gitmesidir.

Cezzar Ahmed Paşa'nın 1778'de Akka'da inşa ettirdiği Cezzar Camii.
Cezzar Ahmed Paşa'nın 1778'de Akka'da inşa ettirdiği Cezzar Camii.

Henüz gençken Bosna’dan İstanbul’a göçen ve burada Müslüman olan Cezzar Paşa, Hekimoğlu Ali Paşa ile tanışarak Mısır’a geçti ve kısa bir süre Ali Paşa’nın hizmetinde kaldı. Cezzar Paşa, 1758’de Emîrülhac Sâlih el-Kāsımî ile yaptığı hac yolculuğu sırasındaki geliştirdiği ilişkisini kullanarak Salih Paşa’nın yanına girdi. Salih el-Kasimi’nin yanında verdiği hizmetlerden sonra da sancak beyi Memlük Abdullah Bey’in hizmetinde çalışmaya başladı. Abdullah Bey’in hizmetindeyken Arapça öğrenen Cezzar Paşa, bu sürede bölgeyi tanıdı ve Memlüklerin yaşam tarzına kendini adapte etti. Mısır ve civarında sürdürdüğü hayatı oldukça hareketli olan Cezzar Paşa kullandığı Cezzar lakabını da bu bölgede edindi. “Kasab” anlamına gelen “Cezzar” lakabını Bedevilere karşı savaşırken 70 kişiyi develeri ile birlikte öldürmesi üzerine aldı.

Kısa sürede şöhreti duyulan Cezzar Paşa Bulutkapan Ali Paşa’nın hizmetine girdi. Kendisi bu sıfata uymasa da, azat edilmiş köle savaşçılara verilen Memlük ismini kazandı ve Ali Paşa’nın 18 has Memlüklüsü arasına girdi. Ali Paşa tarafından verilen, Salih Bey’i öldürme emrini gerçekleştirmemesi, bilakis Salih Bey’e kendisi için düzenlenen komployu haber vermesi üzerine Mısır’da varlığını tehlikede hissederek 1768’de İstanbul’a kaçtı. Kısa bir süre sonra gizlice Kahire’ye dönse de Ali Paşa’nın baskıları dolayısıyla rotasını Şam’a çevirmek zorunda kaldı. Şam’da Şam Muhafızı Osman Paşa’nın hizmetine girerek bölgede isyanlar çıkaran Zahir el- Ömer’e karşı verilen mücadelede yer aldı. Bu çarpışmalarda kazandığı başarılar sebebiyle, vergi toplamakla görevli olan mütesellimlik görevine getirildi. Beyrut mütesellimliği sırasında kazandığı gücüyle bölgeyi ele geçirmek isteyen Cezzar Paşa, Beyrut hakimi Emir Yusuf ile girdiği mücadelenin ardından mağlup olarak, Şam’a sığındı.

REKLAM

1798'de Mısır'a sefer başlatan Napolyon Bonapart 1799'da Akka'da ağır bir yenilgiye uğradı.
1798'de Mısır'a sefer başlatan Napolyon Bonapart 1799'da Akka'da ağır bir yenilgiye uğradı.

Görevde bulunduğu yerlerde her daim merkeze bağlılığını vurguladığı için, 1775’te, Zahir el-Ömer’in devrilmesinin ardından Lübnan’daki Sayda bölgesine vezir sıfatı ile vali olarak atandı. Önemli bir mevki elde eden Cezzar Paşa kazandığı gücü korumak adına bölgedeki bedevi ve asilere karşı sert müdahalelerde bulundu. Uyguladığı katı tedbirlerle yerel güçleri sindiren Cezzar Paşa bölgeyi daha güvenli bir yer haline getirmiş olsa da, yöntemleri dolayısıyla merkezinde dikkatini çekti. Fakat, her ne kadar İstanbul’da Cezzar Paşa’nın tehlikeli olduğuna ve Sayda’da gücü eline geçirebileceğine dair düşünceler olsa da, görünürde merkeze olan bağlılığı kendisine herhangi bir yaptırım uygulanmamasına neden oldu.

Bu süreçte, Mısır’ın karışık durumunu raporlayarak sürekli olarak merkeze yollaması İstanbul’da bir takdir uyandırdı ve Şam valiliğine atandı. Şam valiliği sırasında, Lübnan’da çıkan gerginlikler sebebiyle eski görevine zaman zaman geri getirilen Cezzar Paşa, Şam ve Lübnan arasında geçen bu dönemde genellikle Akka’da konakladı. Akka’da ikamet ettiği süreçte, onun baskın yönetimden bunalan ve isyan eden Memlükleri şiddetli bir şekilde bastırdı. Tüm bağlılığına rağmen, sert yöntemleri merkezin dikkatini çekince Cezzar Paşa’nın Bosna’ya tayin edilmesine karar verildi fakat bölgeyi zapturapt altına alacak başka birinin olmaması merkezin bu karardan dönmesine sebep oldu. Cezzar Paşa Lübnan kıyılarında tehlike oluşturan ve ticaret faaliyetlerini engelleyen yerel grupları kendine özel yöntemleri ile bastırdıktan sonra, bölge refah kazandı.

REKLAM

Mısır seraskerliği konumuna atanan Cezzar Ahmed Paşa, Mısır'da Fransızlara karşı önleyici tedbirler aldı.
Mısır seraskerliği konumuna atanan Cezzar Ahmed Paşa, Mısır'da Fransızlara karşı önleyici tedbirler aldı.

1798’de Napolyon’un Mısır işgal etmesinin ardından Merkez, Cezzar Ahmed Paşa’yı Mısır seraskerliği görevine getirdi. Orduların başındaki en yüksek kişiyi niteleyen seraskerlik pozisyonuna getirilen Cezzar Paşa, Mısır’da Fransızlara karşı tedbirler almaya başladı. En nihayetinde, Mısır’da sıkışan ve çareyi Filistin’e geçmekte bulan Napolyon’un bugün İsrail topraklarında kalan Akka’yı kuşatması ikili arasında doğrudan bir çatışma ortamı ortaya çıkardı.

Akka Kalesi, sahil kenarında yer aldığından ve büyük bir kısmı denizle çevrelendiğinden doğal bir savunmaya sahipti.
Akka Kalesi, sahil kenarında yer aldığından ve büyük bir kısmı denizle çevrelendiğinden doğal bir savunmaya sahipti.

Napolyon Akka kuşatmasına bir temel sağlaması ve gelebilecek olası yardımları kesmek adına Hayfa’yı kuşattı. Hayfa’daki askerler kalabalık Fransız güçlerine direnemeyeceklerini anladıklarında, Napolyon’un teslim olma teklifini değerlendirerek, kendilerine herhangi bir zarar verilmeme şartı ile teslim oldular. Lakin Napolyon, bu askerlerin oluşturabileceği tehlikeden korkarak, teslim olan tüm askerlerin öldürülmesini emretti.

Napolyon elindeki asker sayısını dikkate alarak Akka'nın kısa bir sürede düşeceğini öngörüyordu.
Napolyon elindeki asker sayısını dikkate alarak Akka'nın kısa bir sürede düşeceğini öngörüyordu.

Bu sırada Akka kalesine çekilmiş olan Cezzar Paşa, askerlerine savunma için Akka’daki kaleye çekilmelerini buyurdu. Bir sahil kenti olan Akka’ya Merkezden ve İngilizlerden deniz yolu ile yardım ulaştırıldı. Napolyon karşısında dezavantajlı oldukları asker sayısı problemi, ağır toplu 800 askerli İngiliz donanmasının da içinde olduğu 700 birliğin bölgeye ulaşması ile çözülmüş oldu. Özellik toplu İngiliz birliğinin, Napolyon’un 1799'da başlattığı Akka kuşatmasında hayati bir etkisi oldu. Birliklerini kale önüne dizen Napolyon ağır bombalamalar ardında çok sayıda kayıp verdi. Bu kayıpların en önemlisi de, kaleyi dövmek için kullanacakları teçhizattı.

Cezzar Paşa tarafından inşa ettirilen Akka kalesinin ön surları.
Cezzar Paşa tarafından inşa ettirilen Akka kalesinin ön surları.

Napolyon’un çok kısa bir sürede ele geçireceğini düşündüğü Akka kalesi, Cezzar Ahmed Paşa kumandasında 62 gün boyunca Fransızlara direndi. 62 günün sonunda verdiği kayıplara yenisini katmak istemeyen Napolyon, mağlubiyetini kabullenerek geri çekildi. Bu beklenmedik zafer karşısında büyük bir sevinç duyan İstanbul, Cezzar Ahmed Paşa ve askerlerine dağıtılmak üzere Akka’ya birçok hediye yolladı. Hediyeler değil, bir makam elde etmeyi uman Cezzar Paşa merkezden istediğini alamadı. Fakat Cezzar Paşa’nın bu başarısı büyük ses getirdi, insanlar onu “İslam’ın müdafisi” olarak anmaya başladı. Şüphesiz, bu zaferin Mısır’ın Fransızlardan geri alınması için başlatılan hareketin başarılı olmasında da büyük bir etkisi oldu ve 1802’de Mısır geri alındı. Cezzar Ahmed Paşa 24 Nisan 1803’de yakalandığı bir hastalıktan dolayı, müreffeh bir kent haline getirdiği Akka’da vefat etti.

REKLAM
YORUMUNUZU YAZIN, SORUNUZU SORUN
{{ entity.comments.quantity }} KİŞİ YORUM YAZDI
İLK YORUM YAZAN SİZ OLUN

Yeni yüzyıl Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası ilişkiler bölümünden mezun oldu. Çağdaş İslam düşüncesi, tasavvuf tarihi ilgi alanları içerisinde. Yayın hayatının başlangıcından bu yana, Mecra'da editörlük yapmakta.

YUKARI DÖNÜN

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz