linkName
MEHMET ALİ GÖKALP
GZT YAZARI

Enflasyon ve bozulan fiyatlama davranışları

mehmetaligokalp
MEHMET ALİ GÖKALP
GZT YAZARI

Enflasyon satın alınan mal ve hizmetlerin fiyatının artış oranını ifade eder. Örnek olarak 10 liraya 10 adet domates alıyor iken enflasyon yüzünden 10 liraya 8 adet domates almak gibi. Enflasyon temel olarak iki sebepten artar, birincisi talep enflasyonu yani satılan ürüne üretilen miktardan daha fazla talepte bulunulması gibi, ikincisi ise maliyet enflasyonu ki bu da satılan malların üretim maliyetlerinin artması sonucu yapılan zamları ifade eder. Ekonomi yönetimleri enflasyon artışlarını kontrol altına almak için önce sebebine bakar eğer enflasyona sebep olan talep enflasyonu ise satılan malların vergi oranını yükseltir veya kontrollü faiz artırımı yapar ve talebi dengeler, maliyet artışından kaynaklı ise faiz indirimi veya teşviklerle malın maliyetinin düşmesini sağlar.

Son zamanlarda ülkemizde enflasyon oranlarının artmasının temel sebebi çok yüksek olan faiz oranları ve artışı önlenemeyen yüksek döviz fiyatlarının bir yansıması olarak maliyet enflasyonudur.

Yüksek döviz fiyatlarının sebep olduğu maliyet artışını durdurmanın tek yolu ithal edilen hammaddelerin yerli olarak üretilmesi, üretilmesi mümkün olmayan hammadde var ise de döviz ihtiyacını giderecek ihraç mallarının arttırılması ve turizm yoluyla ülkeye giren döviz miktarını arttırılmasıdır.

Enflasyonu kalıcı olarak düşürmek için en önemli görev sanayi bakanlığına düşüyor. Çok acil olarak ithal edilen hammaddelerin envanteri çıkarılmalı yerli üretimi teşvik eden vergi ve benzeri uygulamalarla hangi ithal hammaddeleri üretebiliriz sorusunun cevabı bulunup uygulanmalıdır. Sanayi Bakanı sanayi odalarına telefon açsa hangi hammaddeleri üretip ithalini engelleriz sorusunun cevabını 5 dakikada bulur ancak herhalde böyle bir derdi yok. Nedense sayın cumhurbaşkanımız devreye girip talimat vermezse hiçbir iş yürümüyor, kurumların üzerine inanılmaz bir ölü toprağı serpilmiş, memleketin tüm sorunları cumhurbaşkanımızın sırtına yüklenmiş bakalım ne yapacak diye herkes bekliyor.

Yazının başlığını açıklamaya gelirsek; o kadar tehlikeli bir döneme girdik ki enflasyonun düşmesi zaten çok zor temennim daha da artmaması yönünde. Enflasyonun düşmesindeki zorluğun sebeplerine gelirsek, en önemlisi fiyatlama davranışlarının bozulması amiyane tabirle herkesin kafasına göre mal ve hizmetlere zam yapması. Örneğin süt ürünü olan peynire benim aldığım marka %25 zam yaptı keza tereyağı da en az %35 zamlandı iyi de yıllık enflasyon oranı %12’lerde ve bildiğim kadarıyla inekler dolarla değil otla beslenirken bu artışın sebebi nedir acaba? Hadi diyelim süt ürünleri satanlar fırsatçılık yapıyor peki bir kamu kuruluşu olan Türksat kablonun kablo tv hizmetine yaptığı yaklaşık %50 zamma ne demeli. Yaklaşık yirmi yıldır kablo tv kullanıyorum ve her zaman iki yıllık taahhüt vererek satın alıyorum bu sene aboneliğim kasım ayında bitiyor ve doğal olarak müşteri hizmetleri beni aradı. Aboneliğimi bana özel olarak iki yıl daha uzatmak istediklerini ve aylık sadece 22,90 a aboneliğimi yenileyebileceklerini söylediler. Telefondaki hanımefendiye ilk söylediğim söz siz aklınızı mı kaçırdınız oldu, 15,50 TL ödediğim fatura ne oldu da yaklaşık %50 zamlanıp 22,90 oldu acaba dedim ancak doğal olarak cevap alamadım. Bir kamu kurumunun enflasyonla mücadele eden ekonomi yönetimine nispet yaparcasına milyonlarca aboneye enflasyon oranının birkaç kat üzerinde zam yapması art niyet değilse nedir okuyucunun takdirine bırakıyorum. Ekonomi yönetiminden ve özellikle Mehmet Şimşek beyefendiden ricam kamu kurumlarına fiyat davranış hareketlerine bir çeki düzen vermesi yönünde bir uyarıda bulunması yoksa enflasyonu düşürmek gerçekten çok zor olacak.

Son olarak döviz açığının en büyük sebebinden biri olan ithal araç ve o araçlara ait yedek parça ithaline son verecek olan yerli otomobili tüm kalbimle destekliyorum ve bende bir adet satın alacağımı taahhüt ediyorum. Eğer babayiğitler bir banka hesabı verip ön talep toplar ise seve seve paramı yatırıp sıramı beklemeye de razıyım, bence babayiğitler bu öneriyi dikkate alıp şimdi alım sözü verenlerin sözünün havada kalmamasını sağlar.

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.