Gaudi başyapıtı: Park Güell

SEDA NUR AYDIN
Abone Ol

Dönemin kraliyet üyesi Eusebi Güell’in isteği üzerine, Barselona aristokratlarının kullanımı için Antoni Gaudi tarafından tasarlanan Park Güell, 1900-1914 tarihleri arasında inşa ediliyor ve 1923'ten sonra halka açılıyor. Günümüzde şehrin en popüler ikonlarından biri olan Park Güell, panoramik manzaraya sahip terası ve etkileyici girişi ile hem eşsiz bir mimari eser hem de önemli bir kent simgesi olarak turistlerin uğrak yeri haline geliyor.

Park Güell, İspanya’nın Barselona şehrinde bulunan, bahçelerden ve mimari unsurlardan oluşan bir kamu parkıdır.

İspanyol girişimci ve iş adamı Eusebi Güell Barselona’nın kuzey bölgesinde bulunan, ova ve denizin hâkim olarak görüldüğü Carmel Tepesi yamaçlarındayaklaşık 17 hektarlık bir arazi satın alıyor. Araziye Barselona’nın zengin ve soylu insanları için içinde kamu yapılarının ve 60 adet evin bulunduğu bir şehir inşa ettirmek istiyor.

Park Güell, Barselona'nın Gracia bölgesinde bulunan La Salut'ta yer alıyor.

Dönemin kraliyet ailesine mensup Eusebi Güell, İngiltere ziyaretinde görerek etkilendiği bahçe-şehir tarzındaki bu projeyi gerçekleştirmek için yakın dostu Antoni Gaudi ile anlaşıyor.

Daha önce evini yaptırdığı ve bakış açısına hayran kaldığı Katalan modernizminin ünlü mimarı Gaudi tarafından tasarlanan park, 1984 yılında UNESCO tarafından “Antoni Gaudi’nin Eserleri” adı altında “Dünya Mirası Alanı” ilan ediliyor veBarselona’nın sembollerinden birisi oluyor.

Modernizm akımının en güzel ve en sıra dışı örneklerinden biri olan Park Güell.

Barcelona’nın en yüksek tepesinde aristokratların kullanımı için düşünülen bahçe-şehir projesi; aristokratların yaşayacağı evleri, çeşitli sosyal etkinliklerin düzenlenebileceği bir meydanı, yemyeşil bahçeleri ve sosyalleşmek için çeşitli ortak kullanım alanlarını içeriyor.

Park Güell, Barcelona’nın en yüksek tepesinde bulunduğu için, parkın terasından kentin panaromik görüntüsü izleniyor.

Parkın yapımına 1900 yılında başlanıyor ama 1914 yılında çalışmalar durduruluyor. Koca bir şehir olması gereken Park Güell projesi yarım bırakılıyor. Maddi sıkıntılar ve karmaşık bürokratik işlemler yüzünden park kaderine terk ediliyor. Günümüzde 2 ev, 3 viyadük, meydan, sütunlu salon ve Gaudi’nin kişisel evinden oluşan park, 1922 yılında halka açılıyor.

Ana girişte ziyaretçileri karşılayan merdiven.

Tamamlanan Evler

Bir konut kompleksi olması amacıyla tasarlanan Park Güell’de planlanan evlerden yalnızca iki tanesi tamamlanıyor. Bu evlerden biri meydanın altındaki Güell Evi bir diğeri ise bahçenin en yüksek noktasındaki Trias Evi.

Gaudi’nin Evi (Casa Museu Gaudi):

Katalan mimar Gaudi, Sagrada Familia’ya taşınana kadar 20 yıl Park Güell’de konaklıyor.Francesc Berenguer tarafından Gaudi’nin kullanımı için tasarlanan ev, günümüzde müze olarak kullanılıyor.

Gaudi’nin Evi (Casa Museu Gaudi).

Sadeliği ile dikkat çeken Casa Museu Gaudi, Gaudi’nin eğlenceli ve garip detaylarla dolu eserleriyle zıtlık oluşturuyor. Parka giriş ücretsiz olmasına rağmen ziyaretçilerin bu eve girebilmesi için ücret ödemesi gerekiyor.

Gaudi’nin Evi, Casa Rosa (Pembe Ev) olarak da adlandırılıyor.

Trias Evi

Yukarı yamaçlarda görünen beyaz renkli ev, döneminin ünlü avukatı Martin Trias tarafından kullanıyor. Özel mülk olması dolayısıyla ziyaret edilmiyor.

Bölgeyi çevreleyen bitki örtüsü arasında arasında Trias Evi (Casa Trias).

Giriş Köşkleri

Parkın ana girişinde dikkat çeken, renkli seramiklerle kaplı dış cephelere sahip iki yapı bulunuyor. Bu binalar, o zamanlar Gran Teatre de Liceu'da temsil edilen Hänsel ve Gratel'in hikayesinden esinleniyor. Masaldan fırlamış gibi görünen giriş köşkleri, seramik kaplı dış cepheleri ve gösterişli kuleleri ile dikkat çekiyor.

Giriş pavyonları, bekçi köşkleri (Porters Lodge Pavilion) olarak da adlandırılıyor.

Köşkler, birbirlerinden farklı mimari özelliklere sahip olmalarıyla Gaudi’nin asimetri tutkusuna delil olarak gösteriliyor.

Parkın simgesi olan yapılardan birinin çatısı iyiliğin simgesi olan Aziz George Haçı, diğeri ise kötülüğü simgeleyen zehirli mantar figürü ile taçlandırılıyor.

Giriş köşkleri, Park Güell'in güney tarafında bulunan ana girişi Carrer d'Olot üzerinde yer alıyor. Üzerinde Katalonya'nın koruyucu azizi Saint George’in haçının bulunduğu pavyon, bekçi köşkü olarak tasarlanıyor. Bekçi köşkü (the caretaker’s lodge), dış cephe boyunca ters çevrilmiş kahve fincanları ile dekore ediliyor.

Bekçi köşkünün dış duvarlarında, üzerlerinde “Park” ve “Güell” kelimelerinin bulunduğu mozaik madalyonlar yer alıyor.

Diğer pavyon ise nöbet kulübesi (porters’ lodge) olarak tasarlanıyor; günümüzde de yönetim köşkü (the administration lodge) olarak kullanılıyor. Yönetim köşkünde, çatı terası ve hediyelik eşya dükkânı da bulunuyor.

Giriş köşklerinin çatıları, kiremit parçalarından oluşan bir mozaik olan “trencadís” ile kaplanmış geleneksel Katalan kil kiremitleriyle inşa ediliyor.

Giriş köşklerinin bulunduğu ana giriş, çifte merdivenlere ulaşıyor.

Dört set merdiven, merdivenin arkasında güzel bir fon olan Hipostil Odası’na ulaşıyor.

Merdivenlerin her iki tarafı da parkın en çarpıcı çini işlerinden bazılarıyla süsleniyor.

Basamakların yarısında Katalonya'nın amblemi, daha yukarılarda parkın en popüler görüntüsü haline gelen dekoratif kiremit-kırık mozaikle kaplı ejderha/ semender yer alıyor.

Çifte Merdiven

Giriş meydanından, altında iki mağaranın bulunduğu terasları oluşturan, merlonlarla çevrili basamaklar yükseliyor. Merdiven, hipostil odasının altındaki tanktan beslenen çeşmelerin bulunduğu üç bölüme ayrılıyor.

Katalonya'nın amblemi ve yılan başlı çeşme. Dıştaki mavi daire dünyayı temsil ediyor.

Koruyucu Ejderha

Barcelona’nın koruyucu ejderhası olarak bilinen heykel, Park Güell’in çifte merdivenlerinde bulunuyor. Parktaki eserlerin tamamı gibi renkli seramiklerle kaplanan ejderha hem Barcelona’nın hem de Park Güell’in önemli simgelerinden biri olarak görülüyor. Gaudi’nin eserlerinin tamamında ejderha figürlerine veya ilhamını ejderhalardan alan yapısal elemanlara rastlanıyor. El drac" (ejderha) olarak bilinen semender, Şubat 2007'deki vandalizmden sonra restore ediliyor.

Parktaki en dikkat çeken eserlerden biri de rengarenk Ejderha heykeli, Barselona'nın simgesi olarak kabul ediliyor ve

Hipostil Salonu

1907 ve 1909 yılları arasında inşa edilen Sütunlar Salonu, çatının dayandığı 86 sütundan oluşuyor. Antik Yunan'da böyle bir sütun düzenine sahip büyük salonlar, Hipóstila Salonu (Sala Hipóstila) olarak adlandırılıyor.

Hipostil, tipik olarak birkaç sıra halinde sütunlarla desteklenen bir çatıya sahip oda anlamına geliyor. Üzerindeki plazaya destek sağlayan Hipostil Salonu, başlangıçta yerleşim bölgesi için bir pazar yeri olarak düşünülüyor.

Sütunlar 6,16 metre yüksekliğe, 1,2 metre çapa sahip ve sekizgen şeklinde dor düzeninde yerleştiriliyor.

Gaudi bu salonu Apollo Tapınağı’ndan esinlenerek tasarlıyor. Konukseverlik Salonu olarak da adlandırılan bu salon, tavan süslemeleri ve akustik özelliği ile dikkat çekiyor.

Güell Parkı'nın meydanını taşıyan Hipostil Salonu tavanında güneş mozaikleri bulunuyor.

Tavan, Gaudi'nin yardımcılarından Josep M. Jujol tarafından yapılan orijinal kiremit-kırık mozaiklerle süslenmiş geleneksel kil tuğla tekniği kullanılarak inşa edilmiş küçük kubbelerden oluşuyor.

Balkonun dışında, su tahliye sisteminin bir parçası olan aslan başı şeklindeki gargoyleler (çörten) bulunuyor.

Dor sütunları ustaca bir su tahliye sisteminin parçası olarak tasarlanıyor. Hipostil Salonu’nun çatısından yağmur suyu toplanıyor, gözenekli prekast betondan süzülüyor, ardından her sütundaki oyuklardan büyük bir hazneye kanalize ediliyor. Filtrelenmiş su ve park için sulama sağlıyor.

Hipostil odasının üzerinde meydan.

Meydan/ Teras

Hipostil Salonu’nun üstünde bulunan Plaça de la Natura, tüm Barselona’yı ve Akdenizi kuş bakışı görüyor “Doğa Meydanı” olarak tercüme edilen Plaça de la Natura, yakın zamanda restore ediliyor. Meydan, kültürel ve toplumsal etkinliklerin gerçekleştirildiği bir alan ve seyir terası olarak kullanılıyor.

Yunan Tiyatrosu olarak da adlandırılan meydana giriş için ücret ödemek gerekiyor.

110 metre uzunluğundaki yılan biçimli balkon aynı zamanda ergonomik bir bank olarak kullanılıyor.

Meydanda, Gaudi tarafından icat edilen ve Katalonya'nın modernizm ve sürrealizm dönemlerinde yaygın olarak kullanılan Trencandis tekniği kullanılarak oluşturulanrenkli mozaiklerle kaplı banklar bulunuyor.

Park Güell'in etrafındaki teras boyunca dolanan mozaik çini bank olan Serpentine Bench, parkın en dikkat çeken eserleri arasında yer alıyor.

Terastaki kıvrımlı yapı ve merdivenler, etrafı çevrilmiş pek çok yarı açık alan oluşturuyor. Böylece park daha sosyal bir kimlik kazanıyor.

110 metre uzunluktaki dünyanın en büyük bankı.

Serpentine bankı, Gaudi’nin yakın arkadaşı Mimar Josep Maria Jugol tarafından kırık seramik parçalarının yeniden kompozisyonu ile tasarlanıyor.

Terasta kullanılan renkli mozaikler ve seramik parçaları parkın hareketli atmosferine eşlik ediyor.

Meydandan batıya doğru yürürken, küçük bir merdivenden aşağı Laundry Room Portico'ya ulaşılıyor. Portico Çamaşır Odası, Gaudi'nin doğal çevreyi tasarımlarıyla nasıl harmanladığına örnek oluyor.

Portico Çamaşır Odası

Portico Çamaşır Odası, yaya yollarını taşıyor.

Taş ve çamurdan özel olarak üretilen sütunlar, ziyaretçiler tarafından ejderha bacaklarına benzetiliyor.

Kemerli sütunlardan birine oyulmuş bu geçitler, nihayetinde asla inşa edilmemiş olan konut topluluğu içindeki evleri göze çarpmayan ve neredeyse yamaca gizlenmiş bir şekilde birbirine bağlamak için tasarlanıyor.

Bu pasaj, parkın etrafındaki diğerleri ile birlikte kapalı patikalar sağlıyor ve yukarıdaki yolları destekliyor.n

Eğimli bir şekilde inşa edilen Çamaşır Odası, bir okyanus dalgasını taklit edecek şekilde tasarlanıyor.

Portikoların arasında, kafasında çamaşır sepeti olan bir kadın heykeli bulunuyor. Gaudi, Çamaşırcı Kadın Portikosu’nu, Yunan tapınaklarını süsleyen klasik Karyatidlerden ilham alarak tasarlıyor.

Çamaşırcı Kadın Portikosu.

Viyadükler

Parkın farklı bölümleri arasında kolay ulaşım sağlamak isteyen Gaudi, her biri farklı tarzlarda olan üç seviyeli viyadükleri, parktan çıkan taşlarla inşa ediyor. Üç viyadük Pont de Baix, Pont del Mig ve Pont de Dalt olarak adlandırılıyor. Viyadükler tuğladan yapılıyor ve rustik taşla kaplanıyor.

Parkın merkezi bölgesine yakın Pont de Baix, doğuya Carretera del Carmel çıkışına doğru gidiyor.

Pont del Mig.

Viyadükler, farklı mimari tarzlardan esinlenen farklı yapısal çözümlere sahiptir: En alttaki Pont de Baix Gotik tarzda, ortadaki Pont del Mig Barok tarzda ve üsttekiPont de Dalt Romanesk tarzda inşa ediliyor.

Passeig de las palmeras (Palmiye ağacı geçitleri), rengarenk nadide çiçekler ve ağaçlarla dolu bir taş geçit.

El viaducte dels enamorats (Aşk viyadüğü), sokak müzisyenlerine ev sahipliği yapıyor.

Avusturya Bahçeleri

Avusturya Bahçeleri, topluluk evlerinin çoğunun inşa edilmesinin amaçlandığı sitede yer alıyor. Halk parkı olarak açıldıktan sonra 1977'de Avusturya tarafından birçok ağaç ve bitki bağışlanmasından adını alıyor.

Avusturya Bahçeleri.

Park Güell tarihinin en yeni bölümü olan Avusturya Bahçeleri'nin yabancı bitki örtüsü, kuzey kozalaklı ağaçlar ve palmiyelerin çevrelediği parkın ortasında sürekli yeşil kalarak parkın geri kalanıyla tam bir tezat oluşturuyor.

Avusturya Bahçeleri.

Üç Haç Tepesi

Parkın en yüksek kısmında üç haçın bulunduğu bir tepe yer alıyor. Başlangıçta şapel inşa edilmesi planlanan bu tepe, projenin durdurulmasının ardından İsa peygamberin çarmıha gerildiği tepeyi (calvary) simgeleyen Üç Haç Tepesi’ne dönüşüyor.

Haçlardan biri gökyüzünü işaret eden bir ok şeklinde.

Üç Haç Tepesi.

Parkın duvarları ve heykelleri arasında çok sayıda hayvan figürü bulunuyor.

Park Güell'in girişindeki merdivenlerde belirgin bir şekilde yükselen 2,4 metre uzunluğundaki semender, Trencadís ile kaplanmış tuğladan yapılıyor.

Semenderin Yunan mitolojisinden referansla parkı koruduğu düşünülüyor. Ayrıca Güell'in büyüdüğü Fransa’nın Nîmes kentinin arması üzerinde yer alan timsahı yansıttığı da söyleniyor.

Merdiveni süsleyen bir diğer öne çıkan motif, Katalan bayrağıyla çevrili bir yılanın başıdır.

Drenaj sisteminin bir parçası olan aslan heykelleri.

Hipostil Salonu'nun üst kısmındaki balkonun dışına bakan kolonların üzerinde aslan başlı çörtenler (su oluğu) yer alıyor.

Hipostil Salonu'nun tavanında yer alan ahtapot heykeli.

Ahtapot heykeli, çatının içinden geçen su tahliye sistemine atıfta bulunuyor.

Gaudi, parkın pek çok yerine Katalan nasyolizmini simgeleyen motifler ve dini semboller yerleştiriyor. Parkta, zodyak işaretleri, yıldızlar, balıklar, çiçekler ve dini motifler bulunuyor. Ayrıca parkta Gaudi için umut, inanç ve hayırseverliği temsil eden yeşil, mavi ve sarı renkler yoğun şekilde kullanılıyor.

Parkın rustik taştan yapılmış duvarlarında, üzeri seramik kaplama ve Park Güell adını taşıyan madalyonlar yer alıyor.

Peyzajın doğal hissini korumak için yerel tuğla ve taşların yanı sıra kavisli taş sütunlar kullanan Gaudi, kendi gösterişli mimari üslubu ile doğanın sadeliğini birleştirerek ortaya özgün bir mimari dil çıkarıyor.

Parkı oluşturan yapılar, topraktan çıkan bir ağaç gibi yükseliyor, ancak doğanın içinde tamamen kaybolmuyor. Böylece yapısal elemanlar hem doğa ile uyum içinde görünüyor hem de dikkat çekmeyi başarıyor.

Antoni Gaudi.

Antoni Gaudí

Mimar Antoni Gaudí (1852–1926) tarafından Barselona'da ve yakınında inşa edilen yedi mülk, Gaudi'nin 19. yüzyılın sonlarında ve 20. yüzyılın başlarında mimarinin ve bina teknolojisinin gelişimine tanıklık ediyor.

Bu anıtlar; mimarinin yanı sıra bahçelerin, heykeltıraşlığın ve tüm dekoratif sanatların tasarımında, çok kişisel bir tarzın yanı sıraeklektik bir stili temsil ediyor. Yedi bina şunlardır: Parque Güell; Palacio Güell; Casa Mila; Casa Vicens; Gaudi'nin La Sagrada Familia'nın Doğu cephesi; Casa Batllo; Colonia Güell.

Palau Güell.

Casa Batlló.

Casa Mila.

Antoni Gaudi, kasaba yaşamı kökenli bir Katalan ailesinin çocuğu olarak 1852’de Barselona civarındaki Reus kasabasında dünyaya geliyor. Resim ve desen yeteneğinin yanı sıra, gördüğü cisimleri üç boyutlu tasarlayabilme ve çizime dökebilme yeteneğiyle fark ediliyor. Ailesi çocuklarının eğitimi için Reus’ten Barselona’ya taşınıyor.

Hipostil Salonu’nda Antoni Gaudi.

Gaudi’nin okumaya ve düşünmeye meraklı entelektüel yapısı, olayların ve olguların köklerine kadar inerek derinlemesine kavranması yolunda sürekli dürtüler oluşturuyor. Bunların sonucu olarak felsefesiyle, strüktürüyle, geometrisiyle, biçimiyle ve uygun malzeme kullanımıyla birlikte alışılmışın çok dışına taşan yapı formlarını daha öğrenciliği bitmeden yakalamaya başlıyor.

Mezun olduktan altı yıl sonra tarihi Barselona dokusunun tam göbeğinde çok büyük bir binanın yapımını üstleniyor. Palau Güell, beş senede tamamlanıyor ve Gaudi’yi özel bir mimar kılan unsurlar görünür kılınıyor.

Casa Larrard.

Gaudi'nin Guell için üzerinde çalıştığı ilk proje olan Casa Larrard, bir zamanlar Guell ailesine hizmet ediyor, ardından belediye okuluna dönüştürülüyor. Gaudi'nin 1907'de Guell için yenilediği eski konak, eski İspanyol mimarisini hâlâ çok belirgin bir şekilde sergiliyor.

Parlak kırmızı tuğla, yeşil ağaçlar ve kumtaşı kemerleri arasında bir renk patlaması sunan Casa Larrard, cephedeki çarpıcı desenler oluşturan karmaşık, değişken renkli tuğlalar ile dikkat çekiyor.

Park Güell ise doğanın organik formlarından ilham alıyor. Park Güell'in binalarının, heykellerinin ve yollarının inşası, dağın topografyasına saygı duyuyor. Doğayı taklit Gaudi'nin modernizm üslubuyla yaptığı her şey kavisli formlara ve eğri çizgilere dayanıyor. Gaudi'ye göre, mükemmel düz çizgiler doğada bulunmuyor.

Park alanındaki yapıların çoğu, canlı renkleri içeren seramik parçaların bir araya getirilmesiyle yapılan mozaikle kaplı.

Antoni Gaudi'nin modernizminin en büyük ikonu Trencadis'tir. Trencadis, genellikle malzemelerden ve modası geçmiş nesnelerden gelen küçük kırık seramik parçalarıyla yüzeylerin kaplanmasından oluşan bir mozaik dekoratif sistemdir.

Proje

Parc Güell

Mimar

Antoni Gaudi

Alan

171800 m²

Yapım yılı

1900-1914