Letonya’nın kültürel beşiği: Mežaparks Açık Hava Sahnesi

ÖMER TALHA UĞUR
Abone Ol

J. Pogas Birojs ve Mailitis Architects, 150 yıldır düzenlenen Letonya Şarkı ve Dans Festivali’nin merkezi olan Mežaparks Açık Hava Sahnesi’ni yeniden tasarladı. 70 yıllık eski sahnenin yetersiz güvenlik ve akustik yapısı yerine modern bir proje geliştirildi. Yeni kamusal işlevlerle desteklenen açık hava sahnesi, Letonya’nın milli festivalinin deneyimini güçlendiriyor.

Çatı koro basamakların üstünü örtüyor.

Letonya Şarkı ve Dans Festivali, yerel Baltık kültürüne dayanan ve ulusal kimliğin gelişiminden sorumlu, dünyanın en büyük koro etkinliklerinden biri olarak 1873’den beri gerçekleştiriliyor. Festivalde Letonya'nın her yerinden 20.000 kadar şarkıcı bir araya gelerek dev bir koro oluşturuyor ve bu birliktelik ile UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının Temsili Listesine ekleniyor. Mežaparks Açık Hava Sahnesi, bu festival için ilk kez 1955 yılında Vladimir Shnitnikov tarafından tasarlanıyor ve o tarihten itibaren festival bu sahnede düzenleniyor.

Yoğun ormanı sahneyi çevreliyor.

Zemin hafif bir eğimle yükseliyor.

Letonya Şarkı ve Dans Festivali ile Mežaparks Açık Hava Sahnesi’nin ortak geçmişinde Letonya için büyük değerler yatıyor. Organizasyon ve sahne Letonya’nın geleneksel, kültürel ve sosyal değerlerini yaşatmaya ve gelecek nesillere aktarmada ciddi önem taşıyor. 1988 Letonya Şarkı ve Dans Festivali'ne 200.000'e yakın seyirci katılıyor. 2007 yılında Riga Kent Konseyi, uluslararası bir tasarım yarışması düzenleyerek yapının nitelikli şekilde yenilenmesini planlıyor. Yarışmayı Letonyalı ortaklar J. Pogas Birojs ve Mailitis Architects kazanıyor.

Mežaparks Açık Hava Sahnesi artık kültürel geçmişinin yanında tasarımıyla da Litvanya’da dikkat çekiyor.

Pastel gri tonlardan oluşan bir malzeme paleti kullanılıyor.

Sahne, Letonya’nın başkenti Riga’daki Mežaparks adlı parktaki yoğun ağaç dokusu içerisinde konumlanıyor. J. Pogas Birojs ve Mailitis Architects, akustik ve güvenlik ihtiyaçlarını karşılamayan bir önceki sahne yapısının yerine benzer bir yapı tasarlıyor. Kapasite, yapısal ve akustik sorunlarını çözen yeni tasarım, bir yandan da geleneğin sürekliliği için eski yapıdan referanslar taşıyor. Mimarlar, ormanın estetik ve felsefi mitolojisini geliştirerek antik Baltık kültüründen ve doğasından aldıkları ilhamı tasarıma yansıtıyor.

Koro basamakları arasında sahneye ulaşan merdivenler uzanıyor.

Bağlantı yolları sahneye ulaşıyor.

Mežaparks Açık Hava Sahnesi’nin içinde bulunduğu ormanın akustik özelliği, eşit ve geniş yankılar oluşturarak bu boyuttaki bir koro sahnesi için ideal bir ortam sağlıyor. Sahnenin kuzey tarafındaki çatı strüktürü, üstün bir akustik kalite sunuyor. Sık çelik sütunlar birlikte yükseliyor ve mekansal olarak kararlı bir çerçeve oluşturuyor. Çatının iç yüzündeki 300 adet akustik panel ayarlanabiliyor ve sesi istenilen yöne yansıtıyor. Çatı strüktürünün üzeri koroyu güneş ve yağmurdan koruyan özel bir membran ile kaplanıyor. Tasarımda kullanılan basit ve sade malzemeler Kuzey estetik geleneğini de vurguluyor.

Çatının iç kısmı akustik paneller, dış kısmı ise membranla kaplıyor.

Koro basamaklarının altına çeşitli sosyal birimler yerleştiriliyor.

Sahne, mevcut orman yollarının ve rekreasyon alanlarının ortak altyapısını kullanıyor. Sovyet döneminde dikilen ağaçlarla oluşturulan orman, Baltık kıyılarının tipik bir manzarası olan doğal bir ormana dönüşüyor. Orman ile tasarım arasında uzamsal bir benzerlik kurma hedefi bulunuyor. Bu bağlamda amfi tiyatronun akustik parametreleri geliştirilerek bir koro için doğal ve özel bir ses ortamı oluşturuluyor. Yerel şarkıcılar ve orkestra şefleri, sahnedeki akustiği benzersiz bir gümüş ses olarak tanımlıyor.

Sosyal birimlerin yer aldığı kısmın cephesi geriye çekilerek korunaklı bir giriş tanımlıyor.

Yenileme ile Mežaparks Açık Hava Sahnesi’nin koro kapasitesi 20,000 şarkıcıya, seyirci kapasitesi ise 30,000 koltuğa çıkarılıyor. Ancak seyirci kapasitesi, oturma alanının kaldırılıp yeşil alana dönüştürülmesi ile 70,000 kişiye kadar artırılabiliyor. Böylece festival esnasında neredeyse 100,000 kişi aynı anda mekanı dolduruyor. Bu sayı başkent Riga nüfusunun hemen hemen 6’da 1’ine karşılık geliyor.

Orman içindeki doğal yürüyüş yolları sahneye açılıyor.

Mežaparks.

Açık hava sahnesi; akapella şarkıları, rock-pop konserleri, spor ve kültürel etkinlikler gibi çeşitli performanslara ve etkinliklere uyarlanabilir şekilde inşa ediliyor. Korist tribünü altında oluşturulan kapalı alanlara konferans, konser, sergi salonları ve ofisler yerleştiriliyor. Bir kültür ve eğlence merkezi olan mekan, etkinlikler dışında kesintisiz şekilde kamusal kullanıma açık kalıyor.

Korist tribünü altında kültürel işlevler için kullanılan kısmın fuayesi.

5 yılda 1 düzenlenen Letonya Şarkı ve Dans Festivali, 2018 yılında son kez sahnenin eski yapısında gerçekleştiriliyor. Bu festivalin ardından yenileme projesi başlatılıyor ve 2021’de tamamlanıyor. 2023 yılında festivalin 150. yıldönümünün Mežaparks Açık Hava Sahnesi’nin yeni yapısında gerçekleştirilmesi planlanıyor.

Kapalı alanlarda yüksek tavan tercih ediliyor.

Vaziyet planı.

Kesit.

Birinci kat planı.

Beşinci kat planı.

Proje

Mežaparks Open-Air Stage

Mimar

J. Pogas Birojs, MailitisArchitects

Alan

8933 m²

Yıl2021
Konum

Riga, Letonya

Yapısal Mühendislik

LVCT, Buvinzenierukonstruktoru biros, Strandeck

Çatı membranı

Michael Kiefer

Akustik danışmanlar

Andris Zabrauskis, Prof.Karlheinz Muller, Michael Wahl, Harald Frisch, Juris Saprovskis

Fotoğraf

Ansis Starks, Madara Gritane