10 soruda merak edilenler: Yeni kısıtlamalarda çalışanların hakları neler?

HABER MASASI
Abone Ol

Yeni koronavirüs kısıtlamaları ile ağırlıklı olarak hizmet sektöründe faaliyet gösteren başta restoran, kafe, sinema gibi işletmelerin yılsonuna kadar faaliyetleri ya durduruldu ya da kısıtlandı. Peki, bu işyerlerinde çalışanların durumu ne olacak?

Haziran ayında normalleşme süreci ile birlikte faaliyete yeniden geçen işyerlerine normalleşme desteği verilmeye başlandı ve ekim ayına gelindiğinde kısa çalışma ödeneğinden yararlananların sayısı 900 binlere kadar geriledi; 1.2 milyondan fazla çalışan da normalleşme desteğinden yararlandı.

Şimdi ise devreye sokulan yeni kısıtlamalar nedeniyle çoğu işyeri ya faaliyetini durdurmak ya da azaltmak zorunda kaldı ki, bunların büyük kısmı normalleşme desteğinden yararlanan işyerleri. Peki, bu durumda çalışanların durumu ne olacak, kısa çalışma ödeneğine yeniden dönülebilecek mi, dönülürse kimler bundan, nasıl yararlanacak? Hürriyet gazetesinden Noyan Doğan, 10 soruda yeni kısıtlamalarda işverenlerin ve çalışanların haklarını köşe yazısına taşıdı.

1- Kısıtlamalar nedeniyle kapanan, faaliyetini azaltan işyerleri kısa çalışmadan yararlanabilecek mi?

Yeniden İŞKUR’a başvurmaları halinde kısa çalışma ödeneğinden yararlanabilecekler.

2- Tüm çalışanlar kısa çalışma ödeneği alabilecek mi?

30 Haziran’a kadar kısa çalışma başvurusunda bulunmuş işyerleri, aynı çalışanlar için yine aynı şartlarda kısa çalışma ödeneği almaya devam edebilecek.

3- 30 Haziran'dan sonra işe yeni girenler de ödenek alabilecek mi?

Hayır, 30 Haziran’dan sonra işe girenler kısa çalışma ödeneği alamayacak.

Kısıtlamalarla restoran ve kafeler sadece paket servis yapacak

4- Normalleşme desteği alan işyerleri kısa çalışmaya dönebilecek mi?

Dönebilecek; ancak 30 Haziran tarihine kadar kısa çalışma ödeneğine başvurmuş ve yararlanmışsa, aynı çalışanlar için, aynı şartlarda yeniden ödenecek alabilecek.

5- Hem kısa çalışmadan hem de normalleşme desteğinden yararlanılabilir mi?

Hayır, yararlanılamaz. İşletmenin faaliyeti durdurulmuş ya da kısıtlanmışsa sadece kısa çalışma ödeneği alabilir. Normalleşme desteği, faaliyetine tam devam eden işyerleri için geçerli.

6- Kısa çalışma ödeneğinin şartlarında değişiklik oldu mu?

Değişmedi; çalışanın, kısa çalışmanın başladığı tarih itibarıyla son 60 gün hizmet akdine tabi olması ve son 3 yılda en az 450 gün süreyle prim ödemiş olması gerekiyor. Bu şartlar sonradan yerine getirilse bile 30 Haziran’a kadar çalışan için başvuru yapılmamışsa yine kısa çalışmadan yararlanılamaz.

Ödenek tutarında da değişiklik olmadı, haziran sonuna kadar çalışanlar kaç lira alıyorsa yine aynı ödemeyi alacaklar.

Kısa çalışma ödeneği 2021'in Haziran ayına kadar uzatılabilir

7- Kısa çalışmadan ne kadar süre yararlanılabilecek?

Kısa çalışma ödeneğinin süresi 31 Aralık tarihine kadar uzatıldı. Ancak yeni yasa ile bu süre 2021’nin Haziran sonuna kadar uzatılabilir.

8- Yeni kısıtlamalar nedeniyle kısa çalışma ödeneği alamayan çalışan ücretsiz izin desteği alabilir mi?

İşverenin, işten çıkarma yasağı 17 Ocak tarihine kadar devam ediyor. Bu şartlarda çalışan kısa çalışma ödeneği alamıyorsa işveren çalışanı ücretsiz izne çıkartabilir ve bu durumda çalışanlar da ücretsiz izin desteğinden, yani nakdi ücret desteğinden yararlanabilir.

Nakdi ücret desteği de 17 Ocak 2021’e kadar devam edecek. Ancak bu süre istenirse 2021’nin Haziran ayına uzatılabilecek.

9- Ücretsiz izne çıkartılanlar kaç lira ödenek alabilecek?

Ücretsiz izine ayrılanlara günlük 39,24 TL, aylık da 1.177 TL ödenecek.

10- Yeni kısıtlamalarla yeniden kısa çalışma ve ücretsiz izin desteği alanların sigorta primleri ne olacak?

Kısa çalışma ödeneği almaya devam edenlerin emeklilik sigorta primleri ödenmiyor.

Normalleşme desteği alıp ya da destek almasa da haziran sonrasında işbaşı yapan işyerleri yeniden kısa çalışma ödeneği ve ücretsiz izin desteğinden yararlanmaya başlarlarsa, çalışanların emeklilik primleri bu süreçte yine ödenmeyecek.