Astana görüşmeleri: Rejim ile muhalifler ilk kez aracısız görüştü

SUAT YAHYAOĞLU
Abone Ol

Suriye’deki çatışmaların durdurulması için Türkiye ve Rusya’nın öncülüğünde Kazakistan’ın başkenti Astana’da düzenlenen toplantıda görüşmelere geçildi.

Suriye'deki çatışmaların durdurulması amacıyla askeri muhalefet, Beşşar Esed rejimi, Türkiye, Rusya, İran ve ABD'nin katılımıyla Kazakistan'ın başkenti Astana'daki toplantı başladı.

Türkiye ile Rusya'nın öncülüğünde düzenlenen ve yoğun bir hazırlık sürecinin ardından gerçekleşen toplantı için taraflar saat 13.00'e doğru Rixos Otel'e geldi.

Muhalifler adına masaya 14 kişilik askeri heyet oturdu. Heyette, Şam Kolordusu (Feylaku'ş Şam), İzzet Ordusu (Ceyşü'l İzza), Zafer Ordusu (Ceyşü'l Nasır), İslam Şehitleri (Şüheda el-İslam), Mücahitler Ordusu (Ceyşü'l Mücahidin), Birinci Sahil Tümeni, Şam Askerleri (Ecnadü'l Şam), Festakim Birliği (Tecemmu Festakim), Sultan Murat Tugayı, Şam Cephesi (Ec-Cephe eş-Şamiye), Özgür İdlib Ordusu (Ceyşü'l İdlib el-Hur), İslam Ordusu (Ceyşü'l İslam), Güney Cephesi (Ec-Cephe ec-Cenubiye) temsilcileri bulunuyor.

Astana'da bulunan ancak toplantıya katılmayan yaklaşık 40 kişilik danışman grubu ise heyete arka planda destek veriyor. Toplantıya Suriye, Türkiye, Rusya, İran, ABD ve BM Genel Sekreteri Suriye Özel Temsilcisi Staffan de Mistura katılıyor. Türkiye ve Rusya, görüşmelerin verimli geçmesi için katılımcı ülke sayısını sınırlı tutmuştu.

Türkiye'yi Dışişleri Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı Sedat Önal'ın, İran'ı Dışişleri Bakan Yardımcısı Hüseyin Cabiri Ensari'nin temsil ettiği toplantıda, ABD heyetine Astana Büyükelçisi George Krol başkanlık ediyor. Rus tarafı adına ise Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Suriye Özel Temsilcisi Alexander Lavrentiev ile Dışişleri Bakan Yardımcısı Mikhail Bogdanov görüşmelerde yer alacak. Müzakerelerde Esed rejimi adına masada Birleşmiş Milletler'deki temsilcisi Beşar el-Caferi bulunuyor.

Kazakistan Dışişleri Bakanlığı, toplantının yarın akşam saatlerine kadar sürmesinin beklendiğini duyurmuştu. Astana görüşmelerini 320 yabancı, 120 yerel basın mensubu takip ediyor.


0. ASTANA'DAKİ İLKLER
Suriye'de 30 Aralık'ta ilan edilen ateşkeste muhalifler adına garantör olan Türkiye, Rusya ile Astana toplantısının öncülüğünü yapıyor.

Astana'daki uluslararası toplantıda masaya oturacak Suriye Askeri Muhalefeti Heyeti'nde, iç savaşın önde gelen gruplarınca görevlendirilen toplam 14 kişi yer alıyor.

Bu ekipte, Özgür Suriye Ordusu'nun Güney Cephesi komutanlığından da bir temsilci bulunuyor. Heyetin başkanlığını, sahadaki en büyük gruplardan İslam Ordusu'nun temsilcisi Muhammed Alluş yapıyor. Hukuk, siyaset ve medya danışmanlarından oluşan yaklaşık 40 kişilik bir ekip de Astana'daki gruba refakat ediyor.

Astana'daki toplantının en önemli yönlerinden biri, Suriye askeri muhalefetinin, iç savaşın başından bu yana görüşmelere en geniş katılımı sağlaması. Diğer taraftan Astana'ya katılmayan Ahraruş Şam gibi bazı gruplar ise ateşkes sürecine tam olarak uyuyor. Diğer taraftan muhalifler Ankara'daki hazırlık toplantılarında yıllar sonra ilk kez büyük oranda görüş birlikteliği sağladı.

Batı başkentlerinde yapılan diğer toplantılardan farklı olarak, masada bulunanların tamamını bu sefer ilk kez sahada savaşanlar askeri gruplar oluşturuyor. Türkiye ve Rusya'nın öncülüğünde sağlanan bir diğer “ilk” de askeri muhalefet ile Esad rejiminin 6 yıllık iç savaşta aynı masada ilk kez doğrudan görüşmeler yapacak olması. Daha önce Cenevre'de esir değişimi ve bazı güven artırıcı tedbirler için oldukça kısa ve dar kapsamlı bir temas olmuştu. Ayrıca, Rusya ve İran da ilk kez askeri muhalefeti bir araya gelmiş haliyle toplantı masasında karşılarında görecek.
0. ÖNCELİK ATEŞKES İHLALLERİNİN DURDURULMASI
Suriye Askeri Muhalefeti Heyeti üyelerinin verdiği bilgiye göre, muhalifler bugünkü toplantıda, Beşar Esad ordusu ve rejim yanlısı yabancı terörist grupların ateşkes ihlallerini, yerleri harita üzerinde işaretlenmiş bir rapor şeklinde sunacaklar.

Rejim güçlerinin ihlallerinin durdurulmasını isteyen muhalifler, 30 Aralık'ta yürürlüğe giren ateşkesten sonra Esad ordusu ve İran destekli Hizbullah'ın başkent Şam'ın Doğu Guta bölgesi ile batı kırsalındaki Barada Vadisi'nde ele geçirdiği bölgelerden geri çekilmesini şart koşacak.

Esad ordusu ve bilhassa Hizbullah şu ana kadar, Halep ilinin güney ve batı kırsalı, Lazkiye ili kırsalı, İdlib ili merkezi ve kırsalı, Şam'ın Doğu Guta bölgesindeki ilçe ve beldeler, Madaya ve Zebadani ilçeleri, Hama ve Humus illerinin kuzeyinde muhaliflerin kontrolündeki yerleşimler ile ülkenin güneyindeki Deraa ilinde yüzlerce kez ateşkes ihlalinde bulundu.
0. İKİNCİ AŞAMADA GÜVEN ARTIRICI ÖNLEMLER
Rejimin ve garantörü Rusya'nın, ateşkes ihlalleriyle ilgili adım atması halinde, muhalifler iki güven artırıcı önlemin hayata geçirilmesini önerecek.

Bu tedbirlerden ilki, Şam ve Humus'ta rejim kuşatması altında insani krizin derinleştiği çok sayıda bölgeye insani koridor açılması olacak. Muhalifler, rejim hapishanelerindeki binlerce siyasi tutuklunun da serbest bırakılmasını isteyecek.
0. TOPLANTININ KATILIMCILARI
Kazakistan Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan yazılı açıklamada, yerel saatle 13.00'da başlayacak Suriye konulu toplantının ertesi gün saat 13.00'da sona ereceği belirtildi.

Açıklamada, basına kapalı gerçekleşecek görüşmelere rejim ve muhalefet temsilcilerinin yanı sıra Türkiye, Rusya, İran, ABD ve BM Genel Sekreteri Suriye Özel Temsilcisi Staffan de Mistura'nın katılacağı kaydedildi.

Türkiye ve Rusya, toplantının en verimli şekilde geçmesini sağlamak amacıyla katılımcı ülke sayısının sınırlı tutulmasında mutabık kalmıştı.

ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ı hedef alan açıklamalarından rahatsız olan Tahran yönetimi, Washington'ın katılımını engellemeye çalışmıştı. Ancak Türkiye ve Rusya, ABD'nin dışlanmasını uygun bulmamıştı.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in de toplantıya Suriye Özel Temsilcisi Alexander Lavrentiev'i göndermesi bekleniyor . Heyette Rusya Dışişleri'nin Ortadoğu ve Afrika'dan sorumlu Bakan Yardımcısı Mikhail Bogdanov da bulunacak.

Esad rejimini, Birleşmiş Milletler Temsilcisi Beşşar el-Caferi'nin başkanlık ettiği heyet temsil edecek.
0. TÜRKİYE'NİN ÇABALARI
Türkiye ve Rusya'nın doğu Halep'teki sivil nüfus ve savaşçıların tahliye edildiği operasyonun ardından iç savaşı sona erdirecek yeni bir inisiyatif üstlenmesi önemli görülüyor.Suriye askeri muhalefetinin, gerek ateşkes sürecine sadık kalması gerek geniş bir katılımla Astana'ya gelmesi Türkiye'nin tek başına sağladığı bir başarı olarak görülüyor.

Diplomatik kaynaklar, Türkiye'nin 30 Aralık'ta başlayan ateşkes ve sonrasında garantörlük görevini başarıyla yerine getirmesine paralel olarak Rusya'dan rejim güçleri üzerinde aynı sonucu almasının gerekliliğine dikkati çekti.