Dünya & PolitikaTicaret savaşının yeni cephesi: Kurlar savaşı resmen başladı

Ticaret savaşının yeni cephesi: Kurlar savaşı resmen başladı

ABD Başkanı Donald Trump'ın Çin'den ithal ürünlere ekstra vergiler getirmesi iki ülke arasındaki görüşmelerin tıkanmasına ve karşılıklı hamlelerin çeşitlenmesine neden oldu.

● ABD Maliye Bakanlığı'nın 1994'ten sonra Çin'i yeniden "kur manipülatörü" olarak ilan etmesinin ardından, Çin'in "ABD'den tarım ürünü alımını durdurduğunu açıklaması" ticaret savaşında yeni bir safhaya geçilmesini beraberinde getirdi.

● ABD Maliye Bakanı Munchin'in, Çin'in yuan üzerindeki son müdahaleleriyle parasını devalüe ettiği ve haksız rekabete yol açtığı gerekçesiyle IMF'ye başvuru yapılacağını bildirmesi ise iki ülke arasındaki sorunun uluslararası kurumlara taşındığını ve hamlelerin giderek sertleştiğini gözler önüne serdi.

● 2008 küresel finans krizinden bu yana dolar/yuan paritesinde kritik eşik kabul edilen 7 seviyesi 11 yıl sonra aşıldı.

HİKMET YALÇINKAYA AA, GZT 8 DAKİKADA OKUNUR
Ticaret savaşının yeni cephesi: Kurlar savaşı resmen başladı
ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Japonya'daki G-20 Liderler Zirvesi'nde bir araya gelmişti.

ABD Başkanı Donald Trump'ın Çin'den ithal ürünlere ekstra vergiler getirmesi iki ülke arasındaki görüşmelerin tıkanmasına ve karşılıklı hamlelerin çeşitlenmesine neden oldu.

● ABD Maliye Bakanlığı'nın 1994'ten sonra Çin'i yeniden "kur manipülatörü" olarak ilan etmesinin ardından, Çin'in "ABD'den tarım ürünü alımını durdurduğunu açıklaması" ticaret savaşında yeni bir safhaya geçilmesini beraberinde getirdi.

● ABD Maliye Bakanı Munchin'in, Çin'in yuan üzerindeki son müdahaleleriyle parasını devalüe ettiği ve haksız rekabete yol açtığı gerekçesiyle IMF'ye başvuru yapılacağını bildirmesi ise iki ülke arasındaki sorunun uluslararası kurumlara taşındığını ve hamlelerin giderek sertleştiğini gözler önüne serdi.

● 2008 küresel finans krizinden bu yana dolar/yuan paritesinde kritik eşik kabul edilen 7 seviyesi 11 yıl sonra aşıldı.

BEĞEN

ABD Maliye Bakanlığı, Çin'in dolar/yuan paritesinin 7 seviyesini geçmesine izin vermesinin ardından Çin'i resmen "kur manipülatörü" ilan etmesiyle ticaret savaşında yeni bir safhaya geçildi.

ABD Başkanı Donald Trump'ın perşembe günü 300 milyar dolarlık Çin ürününe yüzde 10 gümrük tarifesi uygulanacağını açıklamasının ardından yükselişe geçen dolar/yuan paritesi, 2008 yılı finansal krizinden bu yana ilk kez 7 seviyesini aştı.

Ticaret savaşları 'tam gaz'

Geçen yılın mart ayında ABD ile Çin arasında başlayan ticaret savaşlarında hareketli ve risk algısını artıran dönemler yaşanıyor.

Perşembe günü ABD Başkanı Donald Trump, Çin'den ithal edilen 300 milyar dolarlık ürüne yüzde 10 gümrük vergisi koyduğunu duyurdu.

Çin, Trump'ın bu kararına 2008 finansal krizinden bu yana 7 seviyesinin altında gezinen dolar/yuan paritesinin 7'nin üzerine çıkartarak cevap verdi.

Yuan, dolar karşısında zayıflıyor.
Yuan, dolar karşısında zayıflıyor.
Reuters

IMF'ye şikayet!

ABD Maliye Bakanlığı, bunun üzerine Çin'i "kur manipülatörü" olarak ilan ederken, ABD Maliye Bakanı Steven Munchin'in de Uluslararası Para Fonu'na (IMF) Çin'in yuana son müdahaleleriyle parasını devalüe ettiği ve haksız rekabete yol açtığı gerekçesiyle başvuru yapacağı bildirildi.

Çin Merkez Bankasınca (PBoC) yapılan "PBoC, kur seviyesini stabilize etmek için gerekli tecrübe ve güce sahiptir. Gerektiği takdirde döviz piyasasına hedefler doğrultusunda müdahalede bulunabilir." açıklamasına da atıfta bulunan ABD Maliye Bakanlığı, bu açıklamanın Çin'in kur manipülasyonunda deneyimli olduğu ve bunun sürekli yapılan bir işlem anlamına geldiğini vurguladı.

Çin'den tarım ürünü resti

Öte yandan Çin ise bu hamleye ABD'den tarım ürünü alımını durdurduğunu açıklayarak karşılık verdi.

IMF'in bu gelişmeler sonrasında neler yapabileceği ise merak edilen bir başka konu. Fon, geçen ay yayımladığı bir raporda "Çin parası olması gereken seviyelerde, hatta biraz daha değerli" değerlendirmesine yer vermişti. Analistler, ABD'nin IMF'i araya sokarak alınan kararı meşrulaştırmak istediğini, konuya ilişkin bekle ve gör tavrının alınacak en iyi tutum olacağını ifade etti.

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping
AA

ABD, 1980'lerde Tayvan ve Japonya'yı kurda oynama yaptıkları gerekçesiyle "kur manipülatörü" olarak ilan etmişti. 1992'de Çin'i kur manipülatörü ilan eden ABD, bu kararı 1994'e kadar yürürlükte tutmuştu. ABD, bu tarihten itibaren bazı ülkeleri gözleme alsa da, kur manipülatörü ilan etmemişti.

ABD'nin kur manipülasyonuna hamlesi

ABD Maliye Bakanlığı mayısta açıkladığı ABD'nin Büyük Ticaret Ortaklarının Makroekonomi ve Döviz Politikaları adlı raporda bir ülkenin kur manipülatörü sayılması için gerekli şartları değiştirdiğini açıklamıştı.

Rapora göre bir ülkenin ABD'nin büyük ticaret ortağı sayılması için ABD'ye ihracatının ve ABD'den ithalatının toplamda 40 milyar doları geçmesi gerekiyor. Bu kıstas daha önce en büyük on iki ticaret ortağı şeklindeyken böylece 21'e çıkmış oldu.

İki ülkenin liderleri kritik görüşmeler yapsa da henüz bir uzlaşmaya varamadılar.
İki ülkenin liderleri kritik görüşmeler yapsa da henüz bir uzlaşmaya varamadılar.
Reuters

Hangi durumlarda 'kur manipülatörü' sayılıyor?

Bir ülkenin kur manipülasyonu yapıp yapmadığına dair ise 3 kriter bulunuyor. Bu 3 kriterden herhangi birinin aşılması durumunda ABD Maliye Bakanlığı o ülkeyi konuya ilişkin gözlem altına alabileceği belirtiliyor.

Yayımlanan kuralların ilkine göre, ABD ile ticaretinde 20 milyar dolardan fazla dış ticaret fazlası veren her ülke ABD tarafından kur manipülatörü sıfatıyla gözetim altına alınabiliyor. Cari fazlası, gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYH) yüzde 2'sinden fazla olan ülkelerde kur manipülatörü sınıfına girme riskini barındırıyor. Öte yandan GSYH'sinin yüzde 2'sinden fazla döviz alımı yapan veya son 6 ayda sürekli döviz alımı yapan ülkelerde yine yeni yayımlanan bildirgeye göre kur manipülatörü sayılabiliyor.

Mayıs ayında raporda belirtilen kıstasları geçtiği için gözleme alınan hiçbir ülke kur manipülatörü olarak tanımlanmamıştı.

Raporda gözlemlenen 8 ekonomi haricinde Çin farklı bir başlık altında ele alınıyor. 2018'de Çin'in ABD'ye 419 milyar dolar mal ticareti fazlası verdiği belirtilirken, bu dönem boyunca yuanın dolar karşısında yüzde 5,4'lük bir değer kaybına uğradığı vurgulanıyor.

Ayrıca Çin'in piyasa işlemlerindeki şeffaflığın artırılması gerektiği ve Çin'in G20 zirvesinde kabul edilen rekabet amaçlı devalüasyondan vazgeçmesinin beklendiği ifade ediliyor.

Bu gönderiyi Instagram'da gör

ABD'de yaşanan silahlı saldırının ardından Trump'ın tutumu oldukça ilginç... 🤔 Attığı tweetlere bakılırsa sadece dua ediyor! Geçmişe bir göz attığımızda ise Trump'ın tutumunun ırka göre değiştiğini görüyoruz. Peki sizce Trump kararlarını neye göre alıyor? #trump #ABD #texas

GZT (@gzt)'in paylaştığı bir gönderi ()

Dış ticaret Çin lehine seyrediyor

ABD Nüfus Bürosu ve Dış Ticaret Temsilciliği Ofisi'nden derlenen bilgilere göre, ABD'nin dış ticaret hacmi 2018'de 5,6 trilyon dolar olurken, bu dönemde en büyük ticari partneri olan Çin ile yaptığı mal ticareti de 659,8 milyar dolara yükseldi.

Söz konusu dönemde ABD, Çin'e 120,3 milyar dolarlık mal ihracatı yaptı. Çin'in ABD'ye ihracatı ise 539,5 milyar oldu. Çin, ABD'nin toplam ticaretinde yaklaşık yüzde 12'lik paya sahip olurken, ABD ise dış ticaret açığının 3'te 2'sini bu ülkeye karşı veriyor.

Çin, ABD ile ticaretinde oldukça yüksek cari fazla vermeye devam ediyor. Yılın ilk yarısında iki ülke arasındaki mal ticareti Çin lehine 167 milyar dolar civarında seyrederken, bu durum Çin'in kur manipülatörü olarak gözlem altına alınması için şartı da sağlamış oluyor.

  • 2005 sonrası dönemde cari fazlasının milli gelire oranı yüzde 10'a kadar ulaşan Çin, son dönemde bu büyüklükte cari fazla veremiyor. Çin'in cari fazlasının GSYH'ya oranı 2018'de yüzde 0,4 düzeyinde gerçekleşti.

PBoC'nin tuttuğu rezervlere bakıldığında ise son altı ayda rezervleri 3 trilyon 87 milyar dolardan 3 trilyon 119 milyar dolara çıkarak 32 milyar dolar artış göstermiş bulunuyor. 13 trilyon dolarlık Çin ekonomisi bu kıstasa göre de kur manipülatörü sayılamazken, yapılan rezerv birikimi de son altı ayda süreklilik göstermiyor.

Dolayısıyla Çin, ABD'nin koymuş olduğu üç kriterden sadece birini tuttururken, buna rağmen ABD yaptırımlarıyla karşı karşıya kalabilir.

Yuan banknotları sayım sırasında görünüyor.
Yuan banknotları sayım sırasında görünüyor.
Reuters

Yuan zayıflıyor

Analistler, zayıf yuanın Çin'in ihracat sektörüne yardımcı olacağını ifade ederken, diğer sektörlerin bu durumdan olumsuz etkilenebileceğini ifade etti.

Zayıf yuanın uzun dönemde tüketici güvenini olumsuz etkileyebileceğini kaydeden analistler, ayrıca sermaye çıkışlarını da hızlandırma tehlikesini içinde barındırdığını kaydetti.

Analistler, dolar bazlı borçlanan özel sektör içinde sıkıntılı bir durum oluşturması ihtimali olan bu durum karşısında Çin yuanının daha fazla zayıflamasına izin vermeyeceğini düşünüklerini belirtti.

Çin'in aleyhine olan bir diğer durumun da iki ülke arasındaki 400 milyar dolar civarı dış ticaret açığı olduğuna dikkati çeken analistler, Çin'in giderek yavaşlayan ekonomisi göz önüne alındığında Çin'in ABD'ye uygulayacağı tarifelerin küçük kalacağını ifade etti.

Trump geri adım atacak mı?

ABD Başkanı Trump, geçen günlerde yaptığı açıklamada Çin konusunda geri adım atmayacağını göstererek, "Çin bizimle ticaret yapmak istemiyorsa benim açımdan sorun yok. Tasarruf etmiş oluruz." ifadelerini kullanmıştı.

Analistler, ABD'den tarım ürünü alımını durduğunu açıklayan Çin'in, bu adımla Trump'ın yüksek oranda oy aldığı nüfus bölümünü hedef aldığını kaydetti.

Çin'e verilen dış ticaret açığıyla Çin'i inşa ettiklerini belirten Trump, bu konuda ABD'li şirketlere dahi yumuşaklık göstermeyeceğini göstermişti.

Trump, sosyal medya platformu Twitter üzerinde yaptığı bir açıklamada da ABD'li teknoloji şirketi Apple'ın tarifelerden ayrı tutulamayacağını belirterek, "Apple'a muafiyet vermeyeceğim. Gelin ABD'de üretin. Gümrük vergisi yok." değerlendirmesini yapmıştı.

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Dünya Altın Konseyi tarafından, dünyanın en çok altın rezervine sahip olan ülkeleri açıklandı 🏅 Açıklanan raporda Türkiye'nin sıralaması bir önceki döneme göre yükseldi. Türkiye böylece bir önceki sıralamada gerisinde olduğu İngiltere'nin önüne geçti. Türkiye --> 🤔 #altın #gold #türkiye #abd #ingiltere #hindistan #japonya #almanya #rusya

GZT (@gzt)'in paylaştığı bir gönderi ()

Çin'de piyasalar nasıl seyrediyor?

2008 küresel finans krizinden bu yana dolar/yuan paritesinde kritik eşik kabul edilen 7 seviyesi 11 yıl sonra aşıldı.

Çin Merkez Bankası (PBoC), yıllardır yuanı belirlediği bir gün ortası seviyesinin yüzde 2 aşağı veya yukarı olacak şekilde bir bandın içinde kontrol ediyor. Aynı zamanda yuanı dolar karşısında belirlediği seviyede tutabilmek için geçen yıllarda milyarca dolarlık rezerv yakan PBoC, pazartesi günü önemli bir eşiğin kırılmasına izin verdi.

Trump etkisi!

  • ABD Başkanı Donald Trump'ın perşembe günü 300 milyar dolarlık Çin ürününe yüzde 10 gümrük tarifesi uygulanacağını açıklamasının ardından yükselişe geçen dolar/yuan paritesi, 2008 yılı finansal krizinden bu yana ilk kez 7 seviyesini aştı.

PBoC, yaptığı bu hamleyle ticaret savaşlarını farklı bir safhaya taşırken, ekonomik temelli endişeler bankanın geri adım atmasına sebep oldu. Bugün yaptığı açıklamayla yuanın önemli ölçüde zayıflamayacağı garantisini veren PBoC, dolar/yuan paritesini de 6,9996 şeklinde belirledi.

Analistler, PBoC'un yuanın 7 seviyesinin üstüne çıkmasına izin vermesinin yatırımcılar açısından oldukça önemli bir hamle olduğunu ve yakın gelecekte bir ticaret anlaşması ihtimalinin olmadığı şeklinde yorumlandığını ifade etti. ABD, PBoC'un bu hamlesi sonrası Çin'i kur manipülatörü ilan ederken, Çin ABD'den tarım ürünleri alımını durdurduğunu açıkladı.

PBoC yaptığı açıklamada yuanın dolar karşısında değer kaybetmesinde ticarette artan korumacılığın ve Çin mallarına uygulanan tarifelerin etkili olduğuna dikkati çekti. Bankanın açıklamasında yuanı stabilize edecek tecrübe ve kapasiteye sahip olunduğu ve yuanın görece uygun bir seviyede stabilize edileceği de aktarıldı.

ABD Başkanı Donald Trump konuşma yapmak için kürsüye çıkarken görünüyor.
ABD Başkanı Donald Trump konuşma yapmak için kürsüye çıkarken görünüyor.
Reuters

Güvenli limanlara talep arttı

PBoC'un yıllarca kurun bu seviyenin üstüne çıkmaması için milyarlarca dolarlık rezerv yaktığını belirten analistler, bu seviyenin kırılmasının mücadelede kılıçların çekildiği anlamına geldiğini kaydetti.

Analistler, risk algısının artmasıyla birlikte güvenli liman görülen varlık taleplerinde önemli artışın yaşanabileceğinin de altını çizdi.

Bu tür zamanlarda yatırımcıların güvenli limanlardan kabul ettiği altının ons fiyatı, PBoC'un yuanın değer kaybetmesine izin vermesiyle son altı yılın en yüksek seviyesine yükseldi.

Ons altın 1.475 dolarla Mayıs 2013'ten bu yana en yüksek seviyesine çıktı.

Bazı piyasa analistleri tarafından "Rmb7" şeklinde sembolize edilen seviyenin kırılmasını takiben gelişmiş ülke devlet tahvil getirileri tarihin en düşük seviyelerini test etti.

Almanya 10 yıllık devlet tahvili faizi yüzde eksi 0,537, İngiltere 10 yıllık devlet tahvili faizi yüzde 0,49 ile tarihlerindeki en düşük seviyelere geriledi.

Yuan, sene başından bu yana dolar karşısında yüzde 2,23 değer kaybetti.
Yuan, sene başından bu yana dolar karşısında yüzde 2,23 değer kaybetti.
Reuters

  • Sıkıntılı zamanlarda güvenli liman olarak görülen para birimleri de bu durumdan etkilenirken bunların başında Japon yeni geliyor. İki ülke arasında iplerin atılmasının ardından yen, dolar karşısında yüzde 0,6 değer kazanarak 105,99 ile 2018'in başından bu yana en düşük seviyesini gördü.

Gelişmekte olan ülke para birimleri ise bu durumdan olumsuz etkilenirken, bunların başında Güney Kore, Güney Afrika ve Meksika gibi ülkeler geldi. Güney Kore wonu dolar karşısında pazartesi günü yüzde 1,1 değer kaybederek Mart 2016'dan bu yana en düşük seviyeye gelirken, Güney Afrika randı ile Meksika pesosunda kayıplar sırasıyla yüzde 0,8 ve 1,6 oldu.

Bu hafta başında yaşanan hareketle birlikte yuan sene başından bu yana dolar karşısında yüzde 2,23 değer kaybetti.

YORUMUNUZU YAZIN, SORUNUZU SORUN
{{ entity.comments.quantity }} KİŞİ YORUM YAZDI
İLK YORUM YAZAN SİZ OLUN
HİKMET YALÇINKAYA GZT Editörü

GZT’de Gündem editörü olarak görev yapan Hikmet, GZT’de her hafta yayınlanan "Şehir Efsaneleri" programını hazırlayıp sunuyor. Model araba ve tesbih koleksiyonu yapan Hikmet'e, hikmet.yalcinkaya@gzt.com adresinden ulaşabilirsiniz.

BEĞEN
Sapkın milyarderi ABD Başkanının sırları mı öldürdü? VİDEO / 03:03

Sapkın milyarderi ABD Başkanının sırları mı öldürdü?

Duygu Göktürk Dünya & Politika Salı 10:27, 20.08.2019
YUKARI DÖNÜN

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz