“Avrupalılar kedileri öldürdü, vebayı artırdı”

‘Avrupa için XIV. yüzyıl bir felâketler çağı’ diyorsunuz kitabınızda. Bu yalnızca vebaya bağlanabilir mi?

Veba salgını sırasında Avrupalıların kedileri öldürdükleri ve taşıyıcı fareler sebebiyle salgının önlenemez olduğu söyleniyor. Bu doğru mudur?

Bu meşhur salgına karşı ne gibi tedbirler alındı?

• En başta bir veba broşürü hazırlanmıştır. Burada şunlar yer almaktadır: Aşırı yemek yenilmemelidir; yakın ilişkilerden kaçınılmalıdır. İnsanlar birbirinden uzak durmalıdır. Tüketilen yiyecek miktarına dikkat edilmeli ve özellikle baldan uzak durulmalıdır. Kullanılan kokulara da dikkat edilmeli özellikle amber, misk, biberiye, limon renkli zerdeçal, karanfil, Hindistan cevizi gibi kokular kullanılmalıdır. Fazla et tüketilmemelidir ve de fazla şarap içilmemelidir. Sirke özellikle temizlik için kullanılmalı fakat miktarı abartılı olmamalıdır.

Bu broşürden başka, vebadan ölenlerin eşyaları ve yatakları gömülürken yaşadıkları evler, dumanla dezenfekte edilip sirkeyle temizlenmiştir. Veba olan şehirlere girişler yasaklanmış; tıp fakültelerinde de bazı tedbirler alınmıştır. Bu durum, cerrahinin, otopsilerin ve organ kesme derslerinin de yasaklandığı anlamına gelmekte. Veba ile ilgili alınan tedbirlerin başında ise tecrit gelir.

Hastalığın bitmesiyle Avrupa nüfusunda nasıl bir değişim olmuştu?

1340’lı yıllarda vebadan Kuzey Fransa’nın kent nüfusunun %10’u, Floransa’daki 90-100.000’lik nüfusun 15.000’i öldü. Londra’daki ilk ölüm vakaları pnömonik vebadandı. Burada toplam 100,000’in üzerindeki ölü sayısı bulunmaktadır. Rahiplerin yaklaşık % 60’ı ölmüştür. Avrupa kıtasının nüfusu, 76 milyondan 50 milyona düştü. Norveç ve İzlanda’nın üçte ikisi, Bristol nüfusunun onda dokuzu, Avignon’da 150 bin, Paris’te 50 bin, Londra’da 100 bin kişi, Venedik nüfusunun % 70’i, Ceneviz’in % 68’i, Floransa’da 45 bin, Marseilles’te bir ayda 16 bin, Siena’da yetmiş bin, St. Denys’de 14 bin, Strasburg’da on altı bin, Lubeck’te dokuz bin, Basle’de 14 bin, Erfurt’ta 16 bin, Weimar’da 5 bin, Limburg’da 2500 kişi öldü. Venedik’te ise yaklaşık günde 600 kişinin öldüğü söylenmektedir.

Günümüzdeki salgınla mukayese edilirse ne gibi farklılıklar var sizce?

• 

  https://image.piri.net/resim/imagecrop/2020/06/25/07/05/resized_b342a-fdbd2d10pinarulgenroportaj.jpg
• Pınar Ülgen Kimdir?
• Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümünde Öğretim Üyesidir. “XI.-XV. Yüzyıllarda Yakındoğu ve Avrupa’da Teknolojik Gelişmeler ve Bu Gelişmelerin Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Etkileri” adlı doktora tezini tamamladı. 2011-2012 Akademik yılında Bilim ve Sanat Ödülü aldı. Pek çok uluslararası kongrede de ödülü bulunan Ülgen’in Ortaçağ Avrupa tarihi ve karşılaştırmalı tarihle alâkalı çok sayıda ulusal ve uluslararası makaleleri bulunmaktadır. Ülgen, “Doğu-Batı Arasında Teknoloji Transferi”, Orta Çağ Avrupa’sında Kölelik-Toplum ve Hukuk”, “Orta Çağ Tarihi Yazıları (Editör ve kitap bölümü yazarı olarak)”, “Orta Çağ Avrupa’sının Ölümle Dansı” adlı kitapların yazarıdır. İngilizce, Latince ve Fransızca bilmektedir.