­čĆá­čś░ Dikkat: Karantina sonras─▒ evden ├ž─▒kmaktan korkabilirsiniz

Salg─▒n─▒n ard─▒ndan a├ž─▒k alan korkusu ya┼čayanlarda art─▒┼č bekleniyor
Salg─▒n─▒n ard─▒ndan a├ž─▒k alan korkusu ya┼čayanlarda art─▒┼č bekleniyor

T├╝m d├╝nyay─▒ etkisi alt─▒na alan koronavir├╝sten korunmak ve yay─▒lmas─▒n─▒ engellemek amac─▒yla bir ├žok insan zorunlu olmad─▒k├ža d─▒┼čar─▒ ├ž─▒km─▒yor. Ancak salg─▒n korkusu ile birlikte evde kalma s├╝recinin insan psikolojisine etkileri de olduk├ža fazla. 'Karantina bittikten sonra a├ž─▒k alan korkusu ya┼čayanlar─▒n yani agorafobi hastas─▒ olanlar─▒n say─▒s─▒nda art─▒┼č g├Âr├╝l├╝r m├╝?' diye GZT uzmanlara sordu. Klinik Psikolog Sema ├ľzcan ve Uzman Psikolog Cihad Kaya ile salg─▒n─▒n psikolojik boyutunu mercek alt─▒na ald─▒k.

Koronavir├╝s salg─▒n─▒ ile birlikte bir├žok insan salg─▒n─▒n yay─▒lmas─▒n─▒ engellemek i├žin evlerde kalmay─▒ tercih ediyor. Ancak bu s├╝recin insanlar ├╝zerinde bir de olumsuz psikolojik etkileri var.

A├ž─▒k alan korkusu ya┼čayanlar─▒n say─▒s─▒nda art─▒┼č olacak

Klinik Psikolog Sema ├ľzcan, "┼×u anda herkes korktu─ču i├žin g├╝venli alanlar─▒ olan evlerden ├ž─▒kmak istememe yani a├ž─▒k alan korkusunda art─▒┼č olacakt─▒r." diye ifade etti.

Evde kalma s├╝recinin psikolojik etkileri

├ľzcan, "─░nsanlar─▒n evde kalma s├╝reci bir s├╝reden sonra insanlarda s─▒k─▒lmaya, isteksizlik olu┼čumuna, hayattan zevk alma oran─▒n─▒n d├╝┼čmesine, mutsuzlu─ča, huzursuzlu─ča, zihinsel ve bedensel yorgunlu─ča, i├žsel bir gerginlik ya┼čanmas─▒na neden olabilir." dedi.

K├╝resel salg─▒n bittikten sonra kimisi evde kalmaya devam edecek

Bu s├╝re├žte insanlar bir s├╝reden sonra s─▒k─▒lmaya ba┼člayacak hatta s─▒k─▒lanlar─▒ g├Ârmekteyiz. Evde kald─▒k├ža isteksizlikle beraber kimi insan kendini k├╝resel salg─▒n bittikten sonra d─▒┼čar─▒ atacak, kimisi evde kalmaya devam edecek. Bu s├╝re├ž sonras─▒nda ruhsal olarak yorgunluk devam edecek gibi g├Âz├╝k├╝yor.

A├ž─▒k alan korkusu nedir?

A├ž─▒k alan korkusuna gelecek olursak. Agorafobi olarak nitelendirilir. Genelde panik bozukluk ya┼čayan ki┼čilerde de g├Âr├╝lebilir. Bu ki┼čiler evde kendilerini rahat ve g├╝vende hissederken Kalabal─▒k ortamlara girdiklerinde endi┼čeye ve g├╝vensizli─če kap─▒labilirler.
Bir sorunla kar┼č─▒la┼č─▒rsam yard─▒m bulamam diye endi┼čelenebilirler. Dolay─▒s─▒yla a├ž─▒k alan korkusunda da art─▒┼č g├Âzlenebilir. Bir├žok psikolojik rahats─▒zl─▒kta art─▒┼č bekleniyor. ├ľzellikle panik bozukluk, depresyon, Obsesif kompuls├╝f bozuklukta art─▒┼č bekleniyor diyebiliriz.

A├ž─▒k alan korkusu ya┼čayanlar ne yapmal─▒d─▒r?

Bu durumu ya┼čayan ki┼čiler tek ba┼člar─▒na ├ž─▒kt─▒─č─▒nda g├╝vende olmad─▒klar─▒n─▒ hissedebilir. ─░lk a┼čamada hasta yak─▒nlar─▒ hastan─▒n g├╝nl├╝k ya┼čant─▒s─▒n─▒ idame edebilmesine yard─▒mc─▒ olmas─▒ hastay─▒ g├╝vende hissettirir.├ľrne─čin al─▒┼čveri┼čte yan─▒nda olup g├╝vende hissetmesini sa─člayabilir. Bu t├╝r yard─▒mlar k─▒sa vadeli hastan─▒n y├╝k├╝n├╝n azalmas─▒na yard─▒mc─▒ olur . Ancak uzun vadede hastal─▒─č─▒n devam etmesine sebep olur. Karantina s├╝reci bittikten sonra ki┼činin kendisini a┼čama a┼čama buna haz─▒rlamas─▒ gerekir. E─čer panik, endi┼če, tedirginlik, korku ve kayg─▒ art─▒┼čta ise bir psikoterapi ya da ila├ž deste─či al─▒nmal─▒d─▒r.

Evde kalma s├╝recini s─▒k─▒nt─▒l─▒ ge├žirenler salg─▒n bittikten sonra da a├ž─▒k alana ├ž─▒karken korkular─▒ devam edecek

Uzman Psikolog Cihad Kaya salg─▒n─▒n insanlar ├╝zerindeki psikolojik etkilerinin a┼čmalardan ge├žti─čini s├Âyledi. Kaya, ÔÇťEvde kalma s├╝recini s─▒k─▒nt─▒l─▒ ge├žirenlerin salg─▒n fizyolojik olarak bitse bile a├ž─▒k alana ├ž─▒karken korkular─▒n─▒n devam edecek.ÔÇŁ dedi.

Kaya, "Ya┼čad─▒─č─▒m─▒z bu salg─▒n durumu ile alakal─▒ olarak ad─▒n─▒ koymam─▒z gereken ve anlamam─▒z gereken bir olgu var. Bir pandeminin i├žerisinden ge├žiyoruz. Ne zaman sonlanaca─č─▒ hen├╝z belirsiz. Umuyoruz ki yak─▒n zamanda bitecektir." dedi.

Pandeminin di─čer ad─▒ travma

Di─čer taraftan bu pandeminin di─čer ad─▒ bir travma olarak s├Âylesek yanl─▒┼č ifade etmi┼č olmay─▒z san─▒yorum. Travmadan kast─▒m─▒z toplumsal hatta d├╝nya ├žap─▒nda bir travmadan bahsediyoruz. B├╝y├╝k bir ya┼čam olay─▒ ile kar┼č─▒ kar┼č─▒yay─▒z.

Travman─▒n evrenlerinden ilki: ┼×ok

Bu ya┼čam olay─▒nda ge├žirmemiz gereken evreler var. Bunlardan ilki ┼čok evresi ne olup bitti─čine anlam veremedi─čimiz. Bizler ├╝lke olarak bu s├╝reci atlatt─▒k.

─░kinci evre: ─░nkar

┼×okun arkas─▒ndan inkar s├╝recimiz ba┼člar. ─░nkar s├╝recinden kast─▒m─▒z da ┼čudur. Ki┼čiler ba┼člar─▒na gelen ├žok deh┼čet verici hayatlar─▒n─▒ k─▒s─▒tlayan bir olayla kar┼č─▒la┼čt─▒klar─▒nda bununla ba┼ča ├ž─▒kmak i├žin ├Âyle bir ┼čey yokmu┼č gibi davran─▒┼člar g├Âstermeye ba┼člarlar. Nitekim a├ž─▒klamalar ilk yap─▒ld─▒─č─▒nda temkinli olmam─▒z gereken zamanda olay─▒ ciddiyeti bize aktar─▒ld─▒─č─▒nda baz─▒ insanlar─▒n bize bir ┼čey olmaz diyerek genlerimize vurgu yaparak sokaklara ├ž─▒karak espiriler yaparak bu s├╝re├žte inkar mekanizmas─▒n─▒ kulland─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝yoruz.

├ť├ž├╝nc├╝ evre: Pazarl─▒k

─░nkar evresinin arkas─▒ndan pazarl─▒k d├Ânemi gelir. Travmada atlat─▒lmas─▒ gereken evrelerden biri de pazarl─▒k evresidir. A─č─▒r bir hastal─▒─č─▒n─▒z oldu─čunu varsay─▒n ya┼čaman─▒z─▒ tehdit eden bir hastal─▒k bu hastal─▒─ča sahip olan ki┼čiler ┼čok,inkar evresinin ard─▒ndan i├ž d├╝nyas─▒nda bir pazarl─▒─ča ba┼člar. Bu pazarl─▒kta ┼čudur ┼ču hastal─▒k bir ge├žsin ┼čunlar─▒ ┼čunlar─▒ yapaca─č─▒m gibi. ┼×u kadar insan─▒ sevindirece─čim, hayat─▒m─▒n sonuna kadar hi├žbir ┼čeyi kafaya takmayaca─č─▒m, d├╝nyay─▒ g├Ârece─čim gibi gelecek g├╝nler i├žin kendi i├žinde bir pazarl─▒k s├╝recine bir umut pazarl─▒─č─▒na giri┼čir.

├ťlke olarak pazarl─▒k evresindeyiz

┼×uan asl─▒nda bulundu─čumuz durum daha ├žok pazarl─▒k s├╝reci gibi g├Âr├╝n├╝yor bizlere. ├ç├╝nk├╝ yorgunluk ba┼člad─▒─č─▒ i├žin etraf─▒m─▒zdaki bir ├žok insandan duydu─čumuz c├╝mleler birisi ┼ču salg─▒n bir bitsin, d─▒┼čar─▒ya ├ž─▒kaca─č─▒m, g├Ârmedi─čim yerleri g├Ârece─čim gibi bir beklentimiz var. Unutmamak gereken bir parametre var elimizde.

Pazarl─▒─č─▒n ard─▒ndan depresif d├Ânem ba┼člar

Pazarl─▒k evresi sonland─▒─č─▒nda bunun arkas─▒ndan depresif bir d├Ânem ge├žiririz her birimiz. Art─▒k olay─▒n ger├žekli─čini kavram─▒┼č durumday─▒zd─▒r, kabul ederiz, hayat─▒m─▒z─▒ k─▒s─▒tlad─▒─č─▒n─▒ ve y─▒k─▒c─▒ oldu─čunu g├Âr├╝r├╝z. Bunun ├╝z├╝nt├╝s├╝n├╝ ya┼čar─▒z. Bu ├╝z├╝nt├╝n├╝n sonras─▒nda yeniden yap─▒lanma s├╝reci ba┼čl─▒yor. Hayatla alakal─▒ yeni anlamlar ├╝retiyoruz.

Bu salg─▒n fizyolojik olarak bitse de ruhsal a├ž─▒dan devam edecek

┼×uan a├ž─▒k alana olduk├ža hevesliyiz. Bahsetti─čim melankolik s├╝re├ž ge├žti─činde sokaklara d├Ând├╝─č├╝m├╝zde umuyoruz ki yak─▒n zamanda olsun bu. Sokaklara d├Ând├╝─č├╝m├╝zde nas─▒l bir ┼čeyle kar┼č─▒la┼čaca─č─▒m─▒zdan ├žok emin de─čiliz. Tak─▒nt─▒larla alakal─▒ sorun ya┼čayan insanlar i├žin pandeminin etkisi bir m├╝ddet daha devam edecek. ├ç├╝nk├╝ kirleme ile alakal─▒ bir sorunu a┼č─▒r─▒ titizli─či olan birini varsayd─▒─č─▒m─▒zda bu insan soka─ča ├ž─▒kt─▒─č─▒nda hali haz─▒rda hi├žbir ┼čey yokken bile acaba bir mikrop kapt─▒ m─▒? Acaba elim mi kirlendi? Diye d├╝┼č├╝nen insan ilerleyen zamanda her yerde bu vir├╝s├╝n devam etti─čini dair inan├žlar geli┼čtirebilir. Zorluk ya┼čayabilir.

Bu salg─▒n fizyolojik olarak teknik olarak sonlansa bile ruhsal a├ž─▒dan biraz daha s├╝rece─če benziyor. Ne zaman bitece─čini bilmiyoruz ama sokaklara ├ž─▒kmak, eski al─▒┼čkanl─▒klar─▒ yeniden kazanmak ve eski temas─▒ yeniden kurmak noktas─▒nda adaptasyon s├╝resine ihtiyac─▒m─▒z olacak.

Bug├╝n├╝n gazete man┼četleri i├žin t─▒klay─▒n >