Jurnal.ist👵🧓 Sağlıklı yaşlılık için ne yapmalı? İşte altın değerinde öneriler

­čĹÁ­čžô Sa─čl─▒kl─▒ ya┼čl─▒l─▒k i├žin ne yapmal─▒? ─░┼čte alt─▒n de─čerinde ├Âneriler

Ya┼čl─▒l─▒kta sadece fiziksel sa─čl─▒k de─čil, zihin sa─čl─▒─č─▒ da olduk├ža ├Ânem te┼čkil ediyor. Prof. Dr. Bulut, son zamanlar─▒n yeni trendi bilin├žli, sa─čl─▒kl─▒ ve mutlu ya┼čl─▒l─▒k i├žin zihin ve beden egzersizinin ├Ânemli oldu─čunu ifade etti.

HABER MASASI AA 4 DAKİKADA OKUNUR
­čĹÁ­čžô Sa─čl─▒kl─▒ ya┼čl─▒l─▒k i├žin ne yapmal─▒? ─░┼čte alt─▒n de─čerinde ├Âneriler
Ar┼čiv

Ya┼čl─▒l─▒kta sadece fiziksel sa─čl─▒k de─čil, zihin sa─čl─▒─č─▒ da olduk├ža ├Ânem te┼čkil ediyor. Prof. Dr. Bulut, son zamanlar─▒n yeni trendi bilin├žli, sa─čl─▒kl─▒ ve mutlu ya┼čl─▒l─▒k i├žin zihin ve beden egzersizinin ├Ânemli oldu─čunu ifade etti.

BEĞEN

"Bir zamanlar ebeveyn olan bireylerin ebeveyn bak─▒m─▒na ihtiya├ž duydu─ču d├Ânem" olarak tan─▒mlanan ya┼čl─▒l─▒k d├Âneminde, depresyon, izolasyon, anksiyete, e┼č kayb─▒, aile bireyleriyle ├žat─▒┼čma, yoksulluk, emeklili─če ba─čl─▒ bo┼čluk hissi ile zihinsel ve fiziksel sorunlar ya┼čanabiliyor.

Ya┼čl─▒l─▒kta zihin sa─čl─▒─č─▒

Ya┼čl─▒l─▒k d├Âneminde sadece fiziksel sa─čl─▒k de─čil, zihin sa─čl─▒─č─▒ da olduk├ža ├Ânemli. Ya┼čl─▒lar da al─▒m sat─▒m, hukuki i┼člemler, hatta evlilik gibi resmi i┼člemler yapt─▒r─▒yor. ├ľzellikle vasiyet, miras b─▒rakma gibi durumlarda ya┼čl─▒n─▒n ak─▒l sa─čl─▒n─▒n yerinde olup olmamas─▒ b├╝y├╝k ├Ânem ta┼č─▒yor.

Amerika'da, "gerontoloji" ad─▒ verilen ya┼čl─▒l─▒k bilimi alan─▒nda ├žal─▒┼čmalar yapan ─░bn Haldun ├ťniversitesi (─░H├ť) Rehberlik ve Psikolojik Dan─▒┼čmanl─▒k B├Âl├╝m Ba┼čkan─▒ Prof. Dr. Sefa Bulut, ya┼čl─▒l─▒kta s─▒k kar┼č─▒la┼č─▒lan sorunlar ve ├ž├Âz├╝m ├Ânerileri ile sa─čl─▒kl─▒ ya┼čl─▒l─▒─ča ili┼čkin a├ž─▒klamada bulundu.

Ge├žen y├╝zy─▒ldan bu y├╝zy─▒la ya┼čl─▒l─▒kla ilgili farkl─▒ bak─▒┼č a├ž─▒lar─▒ geli┼čtirildi─čini anlatan Bulut, 19. y├╝zy─▒lda ya┼čam beklentisinin 40 ya┼č oldu─čunu, o d├Ânemin refah toplumlar─▒nda kad─▒nlar─▒n 75, erkeklerin 70 ya┼č─▒na kadar ya┼čad─▒─č─▒n─▒, daha az geli┼čmi┼č toplumlarda ise bu s├╝renin k─▒sald─▒─č─▒n─▒ kaydetti.

Ya┼čl─▒l─▒─č─▒n b├Âl├╝mleri

Bug├╝n 40-45 ila 60-65 ya┼č aral─▒─č─▒n─▒n "orta yeti┼čkinlik" diye tan─▒mland─▒─č─▒n─▒ aktaran Bulut, ya┼čl─▒l─▒─č─▒n 65 ya┼čtan sonra ba┼člay─▒p 130 ya┼č─▒na kadar devam etti─čini, ya┼čl─▒l─▒kta harcanan s├╝re uzad─▒─č─▒ i├žin bu d├Ânemin "gen├ž ya┼čl─▒", "orta ya┼čl─▒" ve "├žok ya┼čl─▒" gibi b├Âl├╝mlere ayr─▒ld─▒─č─▒n─▒ s├Âyledi.

Prof. Dr. Bulut, ya┼čam, beslenme ve t─▒bbi bak─▒m ┼čartlar─▒n─▒n iyi olmas─▒ ve bula┼č─▒c─▒ hastal─▒klar─▒n azalmas─▒ dolay─▒s─▒yla insanlar─▒n daha uzun s├╝re ya┼čayabildi─čini belirterek, ┼čunlar─▒ kaydetti:

"Ge├žen y├╝zy─▒lda ya┼čl─▒lar yard─▒ma muhta├ž olarak g├Âr├╝l├╝yordu, olumsuz bir bak─▒┼č a├ž─▒s─▒ vard─▒. Bu y├╝zy─▒lda ise 'sa─čl─▒kl─▒ ya┼članma', 'mutlu ya┼članma' ve 'bilin├žli ya┼članma' tabirleri kullan─▒l─▒r oldu. ├ç├╝nk├╝ art─▒k insanlar 60-65 ya┼č─▒nda bile sa─čl─▒kl─▒, ├žal─▒┼čabiliyor, seyahat edebiliyor, t─▒bbi bak─▒ma ihtiya├ž duymuyor ve ├Ânlerinde emeklilikten sonra ya┼čayacaklar─▒ uzun bir zaman bulunuyor. Bu insanlar─▒n ya┼čam─▒ daha mutlu ve zevkli k─▒lacak paralar─▒, maa┼člar─▒, yat─▒r─▒mlar─▒ ve farkl─▒ kapitalleri de vard─▒r. Bu ya┼č d├Ânemi art─▒k farkl─▒ bir bak─▒┼č a├ž─▒s─▒ ile ele al─▒nmaktad─▒r. O nedenle yeni trend bilin├žli, sa─čl─▒kl─▒ ve mutlu ya┼članmad─▒r."

Sorunlar ortaya ├ž─▒kmadan ├Ânlem al─▒n

"Gen├ž yeti┼čkinlik" diye adland─▒r─▒lan 25 ya┼č─▒ndan sonra doku ve organlar─▒n ├žok yava┼č dahi olsa art─▒k y─▒pranmaya ve eskimeye ba┼člad─▒─č─▒n─▒ belirten Bulut, insanlar─▒n ├žo─čunun ilk sa─čl─▒k sorunlar─▒n─▒ 40-45 ya┼č─▒ndan sonra ya┼čad─▒─č─▒n─▒, ├žok az da olsa ┼čeker, tansiyon, bel ve diz a─čr─▒lar─▒, g├Ârme ve i┼čitme sorunlar─▒yla kar┼č─▒la┼čt─▒klar─▒n─▒, 60'l─▒ ya┼člardayken de bu sorunlar─▒n ├žok net bir ┼čekilde kendini belli etti─čini anlatt─▒.

Ya┼čl─▒l─▒kta mutlaka bir ya da birden fazla sorunun kendini g├Âsterdi─čini ama hayat─▒n halen s├╝rd├╝r├╝lebilir ve kontrol edilebilir oldu─čunu ifade eden Bulut, ┼ču ├Ânerilerde bulundu:

"Yap─▒labilecek en g├╝zel ┼čey, gen├ž ya┼člardan itibaren protein, karbonhidrat ve fiber kar─▒┼č─▒m oranlar─▒ e┼čit olan bir diyet benimsemektir. M├╝mk├╝n oldu─ču kadar tuz ve ┼čekerden uzak durmak ya da ├žok az miktarda t├╝ketmek gerekir. ├ľnemli olan sorunlar daha ortaya ├ž─▒kmadan ├Ânlem almakt─▒r. Her ya┼čta bol miktarda meyve ve sebze yemelidir. M├╝mk├╝nse do─čal ve mevsiminde ├╝retilen ├╝r├╝nler olsun. ├ľzellikle de mor ve k─▒rm─▒z─▒ renkli yaban mersini, b├Â─č├╝rtlen, kiraz gibi meyveler antioksidan ├Âzelliklere sahip oldu─ču i├žin ├žok yararl─▒d─▒r. Meyvelerin sabah kahvalt─▒s─▒ndan ya da yemeklerden ├Ânce yenmesi emilimi kolayla┼čt─▒r─▒r."

Prof. Dr. Bulut, kemiklerin i├ž yap─▒s─▒n─▒n s├╝ngere benzedi─čini ve ileri ki ya┼člarda hem kad─▒nlarda hem de erkeklerde kemik erimesi ve kemik yo─čunlu─čunda azalma g├Âr├╝ld├╝─č├╝n├╝, bundan korunmak i├žin gen├ž ya┼člardan itibaren bol miktarda s├╝t, yo─čurt ve peynir t├╝ketilmesi gerekti─čini vurgulad─▒.

Ya┼čl─▒l─▒kta beslenmeyi etkileyen en ├Ânemli fakt├Ârlerden birinin di┼č sa─čl─▒─č─▒ oldu─čuna i┼čaret eden Bulut, bireylerin her zaman di┼člerine iyi bakmalar─▒n─▒n ve di┼č bak─▒m─▒n─▒n zaman─▒nda yap─▒lmas─▒n─▒n ├Ânemine dikkati ├žekti.

Emeklilikte s─▒k─▒lmamak i├žin bo┼č zaman etkinlikleri yap─▒n

Emeklili─čin insanlar─▒ duygusal ve sosyal a├ž─▒dan zorlayan bir s├╝re├ž oldu─čunu aktaran Bulut, s├Âzlerini ┼č├Âyle s├╝rd├╝rd├╝:

"Evde kalmak, sosyal ├ževreden ve sayg─▒nl─▒k duydu─ču stat├╝den uzak olmak insanlar─▒ birden yakalar ve etkisi ├žok y─▒k─▒c─▒ olabilir. Hatta evde e┼čler aras─▒nda sorunlara ve bo┼čanmalara bile neden olabilmektedir. Bununla kar┼č─▒la┼čmamak i├žin insanlar daha gen├žken hem kendilerini oyalayacak hem de zevk alabilecekleri bo┼č zaman etkinlikleri bulmal─▒d─▒r. Maalesef ├╝lkemizde en ├žok eksik olan ┼čey spor yapma ve okuma al─▒┼čkanl─▒─č─▒n─▒n olmamas─▒d─▒r. B├Âyle olunca da ya┼čl─▒lar ├žok s─▒k─▒lmakta, e─členmek ve dinlenmek i├žin ailesine ba─č─▒ml─▒ hale gelmektedir. Asl─▒nda bir anlamda ya┼čamdan zevk almak yerine, ├Âl├╝m├╝ beklemektedir."

Prof. Dr. Sefa Bulut, ya┼čl─▒l─▒kta kar┼č─▒la┼č─▒labilecek di─čer bir g├╝├žl├╝─č├╝n yaln─▒zl─▒k oldu─čunu belirterek, "Ya┼čl─▒lar─▒n bir k─▒sm─▒ bunu ├žok ac─▒ bir ┼čekilde deneyimlemektedir. Bu s─▒k─▒nt─▒yla kar┼č─▒la┼čmamak i├žin daha ya┼člar─▒ gen├žken iyi bir sosyal a─č kurmalar─▒ gerekir. Yaln─▒zl─▒k toplumdan izole olmaya ve hatta depresyona kadar gidebilmektedir. Bundan dolay─▒ ili┼čki i├žinde bulunduklar─▒ yak─▒nlar─▒, ├žocuklar─▒, yak─▒n akrabalar─▒, kom┼čular─▒ ve i┼č arkada┼člar─▒ ile gen├žliklerinde yak─▒n ve doyurucu ili┼čkiler kurmalar─▒ ve bunlar─▒ devam ettirmeleri gerekir ki ya┼čland─▒klar─▒nda yaln─▒z kalmas─▒nlar. O nedenle daha gen├žken sosyal ili┼čkilere yat─▒r─▒m yapmak ├žok ├Ânemlidir." de─čerlendirmesini yapt─▒.

Zihinsel s├╝re├žleri ├žal─▒┼čt─▒ran aktivitelere y├Ânelin

Ya┼čl─▒l─▒ktaki zorluklardan birinin de zihinsel yeteneklerdeki azalma oldu─čuna dikkati ├žeken Bulut, ┼č├Âyle devam etti:

"Bunlardan birisi 'alzaym─▒r' denilen, yak─▒n zamanda k─▒sa s├╝re ├Ânce olanlar─▒ unutma ama ge├žmi┼čte ve ├žok eksiden olan olaylar─▒ hatta ├žocuklukta ya┼čanalar─▒ bile ayr─▒nt─▒l─▒ bir ┼čekilde hat─▒rlamad─▒r. Bu durum ├Âzellikle 75-80 ya┼č─▒ndan sonra g├Âr├╝len ve genetik temeli olan bir durumdur. Fakat ayn─▒ zamanda da bir miktarda ├Ânlenebilir ├Âzellik ta┼č─▒r. Bunun i├žin ya┼čl─▒lar─▒n her zaman dergi, kitap ve gazete okumalar─▒, bulmaca ├ž├Âzmeleri ve yaz─▒ yazmalar─▒ gerekmektedir. Burada ├Ânemli olan zihni uyarmak ve zihinsel s├╝re├žleri ├žal─▒┼čt─▒ran aktivitelere y├Ânelmektir. Yine bu da erken d├Ânemlerde yap─▒lmal─▒ ve ya┼čl─▒l─▒kta da s├╝rd├╝r├╝lmelidir. Zihin egzersizinin yan─▒ s─▒ra beden egzersizi de sa─čl─▒kl─▒ ve din├ž bir ya┼čl─▒l─▒k i├žin ├žok ├Ânemlidir. Ya┼čl─▒lar kendilerini yormayacak ve sa─čl─▒klar─▒na zarar vermeyecek ko┼čullarda doktorun ├Ânerisi do─črultusunda fiziksel aktivite yapmal─▒d─▒r."

Ya┼čl─▒l─▒kta ├žok fazla bo┼č vakti olan insanlar─▒n ge├žmi┼č ya┼čamlar─▒n─▒ g├Âzden ge├žirmeye ba┼člad─▒klar─▒n─▒ aktaran Bulut, ge├žmi┼če ait pi┼čmanl─▒klar─▒n, darg─▒nl─▒klar─▒n ve olumsuz hat─▒ralar─▒n insanlar─▒ duygusal olarak yordu─čunu belirterek, iyi, olumlu ve g├╝zel bir ya┼čam s├╝rerek, g├╝zel hat─▒ralar biriktirmenin ├Ânemini ifade etti.

Ya┼čl─▒l─▒─č─▒n ka├ž─▒n─▒lmaz bir s├╝re├ž oldu─čunu dile getiren Bulut, s├Âzlerine, "O nedenle ├ževremizdeki ya┼čl─▒lar─▒ anlamal─▒, dinlemeli, empati kurmal─▒, onlar─▒n ya┼čamlar─▒ndan ve hikayelerinden ders ├ž─▒karmal─▒y─▒z. Kendimizi gelece─če haz─▒rlamal─▒y─▒z." diyerek tamamlad─▒.

YORUMUNUZU YAZIN, SORUNUZU SORUN
{{ entity.comments.quantity }} K─░┼×─░ YORUM YAZDI
─░LK YORUM YAZAN S─░Z OLUN
BEĞEN
YUKARI DÖNÜN

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz