POLİTİKADAN DOSYA HABERE, YEREL HABERDEN ÖZEL ÇALIŞMALARA KADAR HABERİN SOSYAL MEDYASINDASINIZ. BAZEN 'CİDDİ MESELE' BAZEN BİR DAKİKALIK VİDEOLARLA GÜNDEME DAİR ÖNEMLİ DETAYLARLA BURADAYIZ.

20.356 Takipçi
JURNAL.İST HAKKINDA

Gözler Trump'ta: CAATSA'da dikkati çeken detay

ABD Başkanı Donald Trump -The New Yorker
ABD Başkanı Donald Trump -The New Yorker

F-35 projesi ile birlikte gündeme gelen CAATSA'da detaylar dikkati çekiyor. Yaptırım yasası, Trump'a Türkiye konusunda hareket alanı tanıyor.

İçindekiler

Japonya'daki G20 Zirvesi'nde bir araya gelen Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Trump arasındaki görüşme, S-400 konusunda Trump'ın duruşunu ortaya koyması bakımından önemliydi.

S-400 alımından dolayı Ankara'yı değil, selefi Barack Obama'nın Türkiye'ye karşı "adaletsiz politikasını" eleştiren Trump, yaptırımlar konusunda Türk-Amerikan ilişkilerine en az hasarı verebilecek bir yol bulmaya çalışacağını ima etti.

Yine de Pentagon'un vazgeçilmez konu haline getirdiği F-35 projesinden Türkiye'nin çıkarılması noktasında adım atan Trump'ın şimdi CAATSA konusundaki yaklaşımı merakla bekleniyor.

CAATSA yasası nedir?

Yasanın 231’inci maddesine göre Rusya ile savunma ve istihbarat alanlarında çalışan kişilere karşı da yaptırım getirilebiliyor. Bu yaptırımlar, Rusya Federasyonu için veya onun adına çalışan kişilerle bilerek ‘"önemli işlem" yapan gerçek ve tüzel kişiler için de geçerli olabiliyor.

Bu kapsamda Türkiye'nin Rusya'dan S-400 sistemlerini alması, "önemli işlem" kategorisinde değerlendiriliyor ve yaptırım öngörülüyor.

Yaptırım süreci nasıl işliyor?

Türkiye’nin S-400’leri teslim almasıyla başlayan süreçte öncelikle ABD Ulusal Güvenlik Konseyinin (NSC) Türkiye’nin Rus savunma ya da istihbarat sektörüyle "önemli düzeyde" bir alışveriş yapıp yapmadığını belirlemesi gerekiyor.

Ulusal Güvenlik Konseyinin belirli düzeyde alışveriş olduğunu teyit etmesi durumunda ABD Hazine Bakanlığı, olası yaptırım seçeneklerini ve etkilerini değerlendirerek hangi yaptırımların uygulanması gerektiği konusunda Başkan'a tavsiyede bulunacak.

Bu tavsiyenin ardından Trump'ın bir başkanlık kararnamesi hazırlayarak seçtiği yaptırımları ilan etmesi beklenecek. Trump'ın bu tür bir başkanlık kararnamesine imza atması durumunda söz konusu yaptırımlar anında yürürlüğe girecek.

CAATSA'da, Başkan’ın kararnameyi ne zaman imzalayacağına ilişkin bir maddenin bulunmaması, Başkan'a yaptırımları istediği zaman yürürlüğe sokma imkanı sunuyor.

Tam da bu noktada Trump'ın, CAATSA yaptırımları Türkiye'ye olduğu gibi uygulansın diyen Kongre'yi ikna etmesi gerekiyor.

Yaptırım listesinde 12 madde var

  • 1- Yaptırım kapsamına alınan kişi ve kurumlara ihracat ithalat bankası desteğinin kesilmesi
  • 2- Mal ve teknoloji ihracatı ruhsatı verilmemesi
  • 3- ABD mali kuruluşlarından kredi tedarik edilmemesi
  • 4- Uluslararası mali kuruluşlardan kredi verilmemesi
  • 5- Mali kurumlara ABD Merkez Bankası ile doğrudan alışveriş yapma izni verilmemesi
  • 6- Yaptırım kapsamına alınan kişi ya da kurumlarla ihale ya da sözleşme yapılmaması
  • 7- Döviz üzerinden işlem yapılmasının yasaklanması
  • 8- Mali kurumlar ve bankalar arasında ödeme ya da kredi transferlerinin yasaklanması
  • 9- Yaptırım kapsamına alınan kişi ya da kurumların ABD topraklarında gayrimenkul sahibi olmasının yasaklanması
  • 10- ABD kişi ve kurumlarının yaptırım kapsamına alınan kişi ya da kurumlardan sermaye ya da borç alışverişinin yasaklanması
  • 11- Yaptırım kapsamına alınan kişilere ABD’ye giriş yasağı
  • 12- Yaptırım kapsamına alınan kişi ve kurumlara benzer işlevi olan üst düzey görevlilere de yaptırım uygulanması

Yasanın ilgili maddesine göre Başkan, bu 12 maddeden en az 5'ini seçip uygulamakla yükümlü.

Güvenlik uzmanlarından 'CAATSA' düzeltmesi: Türkiye'ye CAATSA uygulanamaz
İlginizi çekebilirGüvenlik uzmanlarından 'CAATSA' düzeltmesi: Türkiye'ye CAATSA uygulanamaz

Trump'ın muafiyet veya yaptırımları erteleme imkanı

Trump, yasa gereği ilgili kişi veya kurumları "yaptırımlardan muaf" tutabilir, söz konusu yaptırımların uygulanmasını 180 gün erteleyebilir ya da bazı yaptırımları tamamen kaldırabilir.

Fakat bu seçeneklerden hangisini seçerse seçsin, Trump'ın Kongre'yi ikna etmesi ve spesifik durumlarla ilgili delil sunması gerekiyor.

Washington'daki havaya bakıldığında, Trump'ın yaptırım maddelerinden görece en hafif olanlarını seçip kısa süre içinde bunu açıklama ya da yaptırımların uygulanmasını 180 gün erteleme yollarından birini tercih edeceği konuşuluyor.

Yasaya göre Trump, yaptırımların uygulanmasını 180 gün erteleyebilir ve bu süre bitmeden en geç 15 öncesine kadar erteleme sürecini 180 gün daha uzatabilir ve bu durum bu şekilde devam edebilir.

Yasada Başkan'ın yaptırımları erteleme takvimine dair bir sınırlama da bulunmuyor. Aynı şekilde Başkan'ın yaptırımları ne zaman hayata geçireceği konusunda da net bir takvimin konulmamış olması, Trump'a CAATSA yaptırımlarını uygulama konusunda görece bir alan tanıyor.

Kongre'ye delil sunması gerekiyor

Öte yandan yasa, Başkan’ın yaptırımları erteleme kararı vermesi halinde bunu Kongre’nin ilgili komitelerinin değerlendirmesine sunmasını da şart koşuyor.

Bu noktada Beyaz Saray'ın, yaptırımların neden ertelendiğini açıklaması, erteleme veya muafiyet kararının ABD'nin ulusal güvenlik çıkarıyla örtüştüğünü ortaya koyması gerekiyor.

Ancak yine de Trump'ın, Kongre'nin onayını alması gibi bir zorunluluğu bulunmuyor.

Diğer yandan yasanın 236'ncı maddesi, Başkan'a, "ABD ulusal çıkarlarıyla uyuştuğunu kanıtlaması durumunda" istediği yaptırımları uygulamama hakkı da veriyor.

Bu noktada Trump'ın 2018 yılında imzaladığı bir kararname ile, Rusya'dan S-400 alan Çin'e CAATSA yaptırımı uyguladığını hatırlamak gerek.

Trump, 20 Eylül 2018’deki imzasıyla Çin’in Donanım Geliştirme Dairesini ve bu dairenin başkanı Li Shangfu'yu yaptırım listesine almıştı.

Kongre nerede duruyor?

Türkiye'ye S-400'lerden dolayı yaptırım uygulanmasını isteyen Senato ve Temsilciler Meclisi üyelerinin ağırlığı, Trump'ın oyun alanını ciddi şekilde daraltıyor.

Daha önce Kongre'nin her iki kanadında da kabul edilen yasa tasarıları Trump'ı zor durumda bırakabilir. Kongre'den üçte iki çoğunlukla önüne gelen yasa tasarılarını veto etme hakkına sahip olmayan Trump, Türkiye konusunda adım atmaması durumunda Kongre'nin yeniden harekete geçip doğrudan Türkiye'yi hedef alan yaptırımları yasalaştırma girişimine maruz kalabilir.

Bu bakımdan Trump'ın Senato'daki Cumhuriyetçi senatörleri ikna edip edemediği büyük önem taşırken, ABD Başkanı'nın önündeki tüm yollar bir şekilde ABD Kongresinden geçecek gibi gözüküyor.

Trump'un senatörlerle toplantısı

Türkiye'den 'F-35' tepkisi: Bu hatadan geri dönün
İlginizi çekebilirTürkiye'den 'F-35' tepkisi: Bu hatadan geri dönün