­čĄŽÔÇŹÔÖÇ´ŞĆGZT uzmana sordu: Gelecek kayg─▒s─▒ ile nas─▒l ba┼ča ├ž─▒k─▒l─▒r?

2020 y─▒l─▒ beraberinde gelecek kayg─▒s─▒ ya┼čayanlar─▒n say─▒s─▒ artt─▒
2020 y─▒l─▒ beraberinde gelecek kayg─▒s─▒ ya┼čayanlar─▒n say─▒s─▒ artt─▒

2020 y─▒l─▒n─▒n ba┼č─▒ndan beri pe┼č pe┼če T├╝rkiye'de ve d├╝nyada etkili olan olaylar bir├žok insanda gelecek kayg─▒s─▒ olu┼čturdu. Ya┼čanan k├Ât├╝ olaylar─▒n bitmeyece─či g├╝n ge├žtik├že katlanarak artaca─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝l├╝yor. Bu ruh halinden kurtulman─▒n yollar─▒n─▒ Psikolog Sema ├ľzcan, GZT'ye anlatt─▒.

T├╝rkiye'de ve d├╝nyada 2020'nin en ba┼č─▒ndan beri pe┼č pe┼če k├Ât├╝ olaylar ya┼čand─▒. Son olarak koronavir├╝s salg─▒n─▒ bir ├žok insan─▒ gelecek kayg─▒s─▒na s├╝r├╝kledi. Bu durumla ba┼č etmenin yollar─▒n─▒ Psikolog Sema ├ľzcan s─▒ralad─▒.

├ľzcan'─▒n a├ž─▒klamalar─▒ndan sat─▒r ba┼člar─▒ bu ┼čekilde;

2020 y─▒l─▒n─▒n ba┼č─▒ndan beri olan olaylar─▒na bakt─▒─č─▒m─▒zda ├╝lkemizde; do─čal afet, salg─▒n, kazalar, ter├Âr sald─▒r─▒lar─▒, kad─▒na ┼čiddet ve ├žocuk istismar─▒ gibi bir├žok olumsuz olay─▒n ya┼čanmas─▒n─▒n toplumsal travmalara zemin haz─▒rlad─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝yoruz. Teknolojinin yayg─▒n kullan─▒m─▒, insanlar─▒n her t├╝rl├╝ habere eri┼čimini kolayla┼čt─▒racak nitelikteyken, olaylar─▒ g├Ârmek, duymak ve yorumlamak psikolojik olarak olumsuz etkiler hale gelmi┼čtir. ─░nsan, do─čas─▒ gere─či biyo-psiko-sosyal bir varl─▒kt─▒r. Bir b├╝t├╝n i├žerisinde de─čerlendirdi─čimizde biyolojik, sosyal ve psikolojik alanlarda sa─čl─▒kl─▒ bir birey olabilmek mutlulu─ču ve ya┼čanan problemlere kar┼č─▒ daha kolay ba┼ča ├ž─▒k─▒labilmesini de beraberinde getirecektir.

A┼č─▒r─▒ kayg─▒ hayat─▒m─▒z─▒ zorla┼čt─▒r─▒r

Toplumda ya┼čanan olaylar insanlar─▒ do─črudan ya da dolayl─▒ olarak etkilemektedir. Ruh ve beden sa─čl─▒─č─▒ bir b├╝t├╝nd├╝r. D├╝nyada ve toplumumuzda ya┼čanan bir├žok olay toplum ruh sa─čl─▒─č─▒n─▒ derinden etkilemekte ve s├╝reklilik arz edebilecek bir gelecek kayg─▒s─▒ ya┼čamalar─▒na neden olmaktad─▒r. Kayg─▒ asgari d├╝zeyde oldu─čunda faydal─▒d─▒r. Ancak a┼č─▒r─▒ kayg─▒ hayat─▒m─▒z─▒ zorla┼čt─▒r─▒r, uyku ve yeme d├╝zenimizi etkileyerek ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemimizin dengesini bozabilir.

2020 y─▒l─▒ ba┼člang─▒c─▒ndan itibaren ├╝st ├╝ste gelen olumsuz etkileyen olaylar ki┼čilerde gelecek kayg─▒s─▒ olu┼čturmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. S├╝rekli en k├Ât├╝s├╝n├╝ d├╝┼č├╝nme, zihinde tekrar eden olumsuz senaryolar, gelece─če y├Ânelik belirsizlik kayg─▒y─▒ artt─▒ran en ├Ânemli fakt├Ârlerdendir. Olaylar─▒n ne zaman, nerede nas─▒l ortaya ├ž─▒kaca─č─▒ bilinmedi─či i├žin net bir ┼čey s├Âylemek m├╝mk├╝n de─čildir. Bu y├╝zden belirsizlik ki┼čileri k├Ât├╝ bir ┼čey olacak korkusuna, s├╝rekli k├Ât├╝ sonu├žlar─▒ d├╝┼č├╝nmeye, zihinde tekrar eden olumsuz otomatik d├╝┼č├╝ncelere art─▒k inanmaya ve bu korkunun ger├žekle┼čece─či beklentisini ya┼čayarak kayg─▒n─▒n olu┼čumuna itmektedir. D├╝┼č├╝nceleri durdurma yetene─čine sahip de─čiliz ancak d├╝┼č├╝ncelere alternatif d├╝┼č├╝nceler ├╝retebilir, var olan bili┼čsel ├žarp─▒tmalar─▒m─▒z─▒ de─či┼čtirebilir ve kayg─▒yla ba┼ča ├ž─▒kabiliriz.

Bu d├╝┼č├╝ncelerin bili┼čsel ├žarp─▒tmalar ├╝zerinden ├Ârnekleri

  • ÔÇťHer ┼čey k├Ât├╝ olacak, 2020 k├Ât├╝ ba┼člad─▒ hep b├Âyle gidecekÔÇŁ
  • ÔÇťHer an bir ┼čey olabilir, ┼čimdi ba┼č─▒m─▒za kesin bir olay gelecekÔÇŁ
  • ÔÇťNas─▒lsa ne yaparsam yapay─▒m bir ┼čey de─či┼čmeyecekÔÇŁ

Genellikle bu gibi c├╝mlelerde a┼č─▒r─▒ genelleme, katastrofize etme(olay ile ilgili en k├Ât├╝ sonucu d├╝┼č├╝n├╝p buna odaklanma), felaketle┼čtirme yap─▒lmaktad─▒r.

Olaylar hepimizi etkilemektedir. Ancak olaydan ziyade, olaya y├╝klenen anlam ki┼čileri kayg─▒ya g├Ât├╝rmektedir.

  • Kayg─▒ ile ba┼ča ├ž─▒kabilmenin yollar─▒

  • *Ya┼čad─▒─č─▒n─▒z durumu tan─▒mak i├žin ne hissetti─činize odaklan─▒n, hissetti─činiz duyguyu tan─▒mlay─▒n
  • *D├╝┼č├╝ncelerinizi de─čerlendirin, s├╝rekli b├Âyle olaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nd├╝ren d├╝┼č├╝ncelerinizin do─črulu─čunu ve yanl─▒┼čl─▒─č─▒na dair bir liste yap─▒n
  • *Kayg─▒y─▒ y├Ânetebilece─činize inan─▒n
  • * Uyku ve beslenme d├╝zeninize dikkat edin
  • *Haberler olumsuz etkiliyorsa s├╝rekli takip etmeyin
  • *Fiziksel egzersiz yapmaya ├žal─▒┼č─▒n, d├╝zenli egzersiz yapmak stres ve kayg─▒y─▒ azalt─▒r
  • *Felaketle┼čtirmenin tuza─č─▒na d├╝┼čmeyin
  • *Kendinize iyi gelen ┼čeyleri d├╝┼č├╝n├╝n, uzun zamand─▒r erteledi─činiz eylemleri ad─▒m ad─▒m tempoyu artt─▒rarak eyleme ge├žirin,
  • *Ge├žmi┼čten gelen bir pi┼čmanl─▒k, ke┼čke c├╝mlesi kayg─▒ yaratabildi─či gibi, gelece─če y├Ânelik belirsizlik de kayg─▒ yarat─▒r. AnÔÇÖda ya┼čamak bu y├╝zden ├Ânemlidir. ┼×imdi, ┼ču anda ne yapt─▒─č─▒n─▒z─▒ d├╝┼č├╝n├╝n. Fiziksel duyumlar─▒n─▒z─▒ devreye sokarak kayg─▒ ile ba┼č edinÔÇŽ.

Ruh ve beden sa─čl─▒─č─▒ birbirinden ayr─▒ d├╝┼č├╝n├╝lemez, bir b├╝t├╝nd├╝r. Ruhunuza, bedeninize iyi bak─▒nÔÇŽ