20.356┬áTakip├ži

Politikadan dosya habere, yerel haberden ├Âzel ├žal─▒┼čmalara kadar haberin sosyal medyas─▒ndas─▒n─▒z. Bazen 'ciddi mesele' bazen bir dakikal─▒k videolarla g├╝ndeme dair ├Ânemli detaylarla buraday─▒z.

­čĺ¬T├╝rk bilim insanlar─▒ ba┼čard─▒: Yurt d─▒┼č─▒nda 24 saatte yap─▒lan i┼člemi bir dakikada yapt─▒lar

T├╝rk bilim insanlar─▒ ba┼čkanl─▒─č─▒ndaki ekip sentezleme i┼člemini bir dakikada yapt─▒
T├╝rk bilim insanlar─▒ ba┼čkanl─▒─č─▒ndaki ekip sentezleme i┼člemini bir dakikada yapt─▒

T├╝rk bilim insanlar─▒ ba┼čkanl─▒─č─▒ndaki ekip taraf─▒ndan merkezi sinir sistemi, mide, ba─č─▒rsak rahats─▒zl─▒klar─▒ ila├žlar─▒n─▒n ├╝retiminde etken madde olarak kullan─▒lan ve yurt d─▒┼č─▒nda 24 saatte ger├žekle┼čtirilen sentezleme i┼člemi bir dakikada yap─▒ld─▒.

─░├žindekiler

Fen Edebiyat Fak├╝ltesi Kimya B├Âl├╝m├╝ ├ľ─čretim ├ťyesi Prof. Dr. Sedat Ya┼čar, Dr. Nesrin Bu─čday, Malatya Turgut ├ľzal ├ťniversitesinden Dr. ├ľ─čretim ├ťyesi Mitat Akko├ž ve Pakistan'─▒n ─░slamabad Quaid-i-Azam ├ťniversitesi doktora ├Â─črencisi ve T├╝rkiye Burslar─▒ Ba┼čkanl─▒─č─▒ bursiyeri Siraj Khan ile bir y─▒l ├Ânce merkezi sinir sistemi, mide, ba─č─▒rsak ve idrar yolu rahats─▒zl─▒klar─▒n─▒n tedavisinde kullan─▒lan ila├ž etken maddeleri ├╝zerinde ├žal─▒┼čmalara ba┼člad─▒.

Ekip, ├╝niversite b├╝nyesindeki Kataliz Ara┼čt─▒rma Merkezi'nde yeni tip koronavir├╝s s├╝recinde de laboratuvar ├žal─▒┼čmalar─▒na ara vermeyerek ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ s├╝rd├╝rd├╝.

Bilim insanlar─▒, merkezi sinir sistemi, mide, ba─č─▒rsak ve idrar yolu rahats─▒zl─▒klar─▒n─▒n tedavisinde "tachykinin resept├Âr" engelleyicisi olarak kullan─▒lan "piperidin t├╝revli" ila├ž etken maddelerinin ├╝retiminde yararlan─▒lan ve Japon bilim adamlar─▒ncazor ┼čartlarda sentezi ger├žekle┼čtirilen ve 2005 y─▒l─▒nda Amerika ve D├╝nya patenti al─▒nan 's├╝bstit├╝ye biariler' gibi yard─▒mc─▒ kimyasallar─▒n sentez s├╝resini k─▒saltt─▒.

Oda s─▒cakl─▒─č─▒nda bir dakikada sentezlendi

Yurt d─▒┼č─▒nda "piperidin" t├╝revli ila├žlar─▒n sentezinde kullan─▒lan kimyasallar, oksijen ve nemden ar─▒nd─▒r─▒lm─▒┼č bir ortamda y├╝ksek s─▒cakl─▒klarda 24 saatte sentezlenebilirken, T├╝rk akademisyenlerin ba┼čkanl─▒─č─▒ndaki ekip, ayn─▒ kimyasal maddeleri oda s─▒cakl─▒─č─▒nda normal atmosfer ┼čartlar─▒nda bir dakika gibi k─▒sa s├╝rede su-alkol kar─▒┼č─▒m─▒yla sentezlemeyi ba┼čard─▒.

Prof. Dr. Sedat Ya┼čar, yapt─▒─č─▒ a├ž─▒klamada, Fen Edebiyat Fak├╝ltesi Kimya B├Âl├╝m├╝ ├Â─čretim ├╝yesi Prof. Dr. ─░smail ├ľzdemir ve Kataliz Ara┼čt─▒rma Merkezi M├╝d├╝r├╝ Prof. Dr. Nevin G├╝rb├╝z'├╝n liderli─činde ila├ž etken maddeleri ├╝retmek i├žin yeni nesil kataliz├Ârlerin sentezi ve dizayn─▒yla ilgili Ar-Ge projeleri y├╝r├╝tt├╝klerini belirtti.

├ťniversitenin Bilimsel Ara┼čt─▒rma Projeleri Koordinasyon Biriminin deste─čiyle yapt─▒klar─▒ ara┼čt─▒rmada, merkezi sinir sistemine etkileyen, etken maddeyi sentezlendiklerini aktaran Ya┼čar, sentezin Japon bilim adamlar─▒n─▒n patentlerine g├Âre olduk├ža k─▒sa s├╝rede su i├žerisinde y├╝ksek verimlerle ba┼čard─▒klar─▒n─▒ s├Âyledi.

Ar-Ge projelerini farkl─▒ ├╝lkelerden bilim insanlar─▒n─▒n kat─▒l─▒m─▒yla yapt─▒klar─▒n─▒ anlatan Ya┼čar, "Karde┼č ├╝lke Pakistan, Tunus ve Cezayir gibi ├╝lkelerden yabanc─▒ ara┼čt─▒rmac─▒larla olduk├ža pahal─▒ ve ├╝lkemizde ├╝retilmeyen, merkezi ABD, Japonya, ├çin ve Ukrayna gibi ├╝lkelerde ├╝retilen (ila├ž etken maddeleri) ├Âzel kimyasallar ├╝zerinde ├žal─▒┼č─▒yoruz. Bu kimyasallar ila├ž etken maddesi olarak kullan─▒lmakta, bunlar─▒n ├╝retimi i├žin de─či┼čik projeler y├╝r├╝tmekteyiz." diye konu┼čtu.

"Amac─▒m─▒z ├╝lkemize katma de─čeri y├╝ksek kimyasallar─▒ kazand─▒rmak"

Prof. Dr. Sedat Ya┼čar, ├žal─▒┼čmalar─▒ hakk─▒nda bilgi vererek, ┼č├Âyle devam etti:

"2005 y─▒l─▒nda Japon bilim insanlar─▒ taraf─▒ndan patentlenen bir kimyasal─▒ biz, oda s─▒cakl─▒─č─▒nda normal atmosfer ┼čartlar─▒nda bir dakika gibi k─▒sa s├╝rede sentezlemeyi ba┼čard─▒k. Etken maddeyi ├╝retmek i├žin ├žal─▒┼čmalar 6 ayda sonu├žland─▒ ama ├Âncesi var. Sonu├žta bir noktaya varabilmek i├žin ├Ânce ├žal─▒┼čmalar yap─▒lmas─▒ gerekir. Bu ├žal─▒┼čmalar sonucuna elde edilmi┼č bir ba┼čar─▒. ├çok y├╝ksek verimler elde ettik. Bu maddeyle ilgili yurt d─▒┼č─▒ndan etken madde ├╝reten ┼čirketlerle ileti┼čime ge├žtik. Gerekli malzemeleri kendileri g├Ânderdik, videolar─▒ ├žekerek firmalara g├Ânderdik, ├žok etkilendiler. ├ťretti─čimiz malzeme merkezi sinir sistemine etki eden bir kimyasal, ayn─▒ zamanda alzaym─▒r hastal─▒─č─▒ tedavisinde etken madde olarak kullan─▒l─▒yor. Bununla ilgili biyolojik ├žal─▒┼čmalar devam ediyor. Amac─▒m─▒z ├╝lkemize katma de─čeri y├╝ksek olan kimyasallar─▒ kazand─▒rmak. ├ľrnek vermek gerekirse bir gram─▒ 1500 dolar civar─▒nda olan bir kimyasal. Bu kimyasal olduk├ža ├Ânemli."

Merkez olarak ila├ž etken maddelerini ├╝retmek i├žin yeni nesil kataliz├Ârler ├╝zerinde ├žal─▒┼čmalara devam edeceklerine i┼čaret eden Ya┼čar, "├ťlkemizin ihtiya├ž duydu─ču ila├ž etken maddelerini kendi imkanlar─▒m─▒z do─črultusunda kendi ba┼č─▒m─▒za sentezleyebilmeyi ve ├╝retebilmeyi ama├žl─▒yoruz. Bu ├žok zor de─čil ba┼čaraca─č─▒m─▒za eminim. Sonu├žta yapm─▒┼č oldu─čumuz ├╝r├╝nler var." diye konu┼čtu.