­čÉŹUzman─▒ndan a├ž─▒klama: Y─▒lanlar deprem habercisi mi?

Y─▒lanlar
Y─▒lanlar

Son g├╝nlerde ├╝lkemizin do─čusu ve bat─▒s─▒nda yer sars─▒nt─▒s─▒ hareketlerinin say─▒s─▒nda art─▒┼č g├Âzlemleniyor. Y─▒lanlar─▒n deliklerinden ├ž─▒k─▒p s─▒kl─▒kla g├Âr├╝n├╝r olmas─▒n─▒n deprem habercisi oldu─čuna dair g├Âr├╝┼č de yayg─▒n ┼čekilde dile getiriliyor. Ege ├ťniversitesi ├çevre Sorunlar─▒ Uygulama ve Ara┼čt─▒rma Merkezi M├╝d├╝r├╝ Prof. Dr. Din├žer Ayaz, konu hakk─▒nda yanl─▒┼č bilinenlere a├ž─▒kl─▒k getirdi.

Son g├╝nlerde konu hakk─▒nda ├ž─▒kan haber say─▒s─▒n─▒n art─▒┼č─▒na dikkat ├žeken Prof. Dr. Din├žer Ayaz, ÔÇťY─▒lanlar─▒n say─▒s─▒n─▒n artmas─▒ ve ├žok fazla g├Âr├╝lmelerinin deprem habercisi oldu─čuna y├Ânelik haberlerle s─▒kl─▒kla kar┼č─▒la┼čmaktay─▒z. B├Âyle durumlarda o b├Âlgelerde ya┼čayan b├Âlge halk─▒ ise ├ž─▒kan haberlerin ard─▒ndan endi┼če ya┼čamaya ba┼člamaktad─▒rlar. Ancak bilimsel literat├╝rde y─▒lanlar─▒n say─▒lar─▒n─▒n artmas─▒ veya ├žok s─▒k g├Âr├╝n├╝r olmalar─▒n─▒n deprem habercisi oldu─čuna y├Ânelik hi├žbir ├žal─▒┼čma ve veri bulunmamaktad─▒rÔÇŁ dedi.

"Y─▒lan d├╝┼čman─▒m─▒z de─čil dostumuzdur"

Bahar─▒n gelmesiyle birlikte do─čan─▒n uyan─▒┼ča ge├žti─čini belirten Prof. Dr. Ayaz, ÔÇťK─▒┼č uykusundaki kurba─čalar, semenderler, y─▒lanlar, kertenkeleler gibi pek ├žok canl─▒ art─▒k uyan─▒yor ve ekosistemdeki g├Ârevlerini s├╝rd├╝rmek ├╝zere aktivite g├Âstermeye ba┼čl─▒yorlar. Y─▒lanlar, k─▒┼č uykusundan ├ž─▒kt─▒ktan sonra beslenme ve ├╝remek i├žin e┼č arama faaliyetlerinde bulunurlar. Bu nedenle may─▒s-haziran aylar─▒nda ├žok say─▒da y─▒lan─▒n g├Âr├╝lmesi normaldir. Ancak ne yaz─▒k ki g├Âr├╝len y─▒lanlar ├žo─čunlukla ├Âld├╝r├╝lmektedir. Bu hayvanlar d├╝┼čman de─čil dosttur. Y─▒lanlar ├Âzellikle do─čada besin zinciri i├žerisinde ├žok ├Ânemli bir yer te┼čkil ederler ve biyolojik dengenin korunmas─▒ i├žin kesinlikle ├Âld├╝r├╝lmemeleri gerekirÔÇŁ diye konu┼čtu.

"Bir nevi 'sa─čl─▒k polisi' olarak rol oynarlar

Prof. Dr. Ayaz, ÔÇťY─▒lanlar, gerek insan i├žin hastal─▒k etkeni ta┼č─▒malar─▒ gerekse tar─▒m ├╝r├╝nlerine zarar vermeleri bak─▒m─▒ndan zararl─▒ olan fare t├╝rlerinin fazla ├žo─čalmas─▒na engel olmaktad─▒r. Hatta bu ama├žla biyolojik m├╝cadelede kullan─▒lm─▒┼člard─▒r. ├ľrne─čin 1960ÔÇÖl─▒ y─▒llarda Kuzey K─▒br─▒sÔÇÖta say─▒lar─▒ ├žok fazla artan farelerle biyolojik m├╝cadele i├žin Ege adalar─▒ndan kara y─▒lan g├Ât├╝r├╝lm├╝┼čt├╝r. B├Âylece, hem masraf ederek kimyasal ila├ž al─▒nmas─▒na gerek kalmamakta, hem de ├ževreye ve insanlara zarar veren kimyasal ila├žlar─▒n yan etkileri ├Ânlenmi┼č olmaktad─▒r. Ayr─▒ca baz─▒ y─▒lan t├╝rleri termitler ve b├Âcekler ile beslendiklerinden bu t├╝rlerin kontrol├╝nde bir nevi ÔÇśsa─čl─▒k polisiÔÇÖ olarak rol oynarlarÔÇŁ ifadelerini kulland─▒.

"Y─▒lanlar biyolojik zenginliklerimizdir"

Prof. Dr. Din├žer Ayaz
Prof. Dr. Din├žer Ayaz

T├╝rkiyeÔÇÖde 60ÔÇÖa yak─▒n y─▒lan t├╝r├╝n├╝n ya┼čad─▒─č─▒n─▒ s├Âyleyen Prof. Dr. Ayaz, ┼č├Âyle konu┼čtu:

ÔÇťBu y─▒lan t├╝rlerinden sadece 15 kadar─▒ zehirlidir. Toplumda y─▒lanlara kar┼č─▒ yanl─▒┼č bir alg─▒ ve d├╝┼čmanl─▒k var. Her y─▒lan─▒n zehirli oldu─ču ve insana zarar verdi─či san─▒l─▒yor. Bu do─čru de─čildir. Hi├žbir y─▒lan durduk yere insana sald─▒rmaz ve ─▒s─▒rmaz. Y─▒lanlar─▒n duyma ├Âzelli─či yoktur. Ama yerdeki titre┼čimleri alg─▒layabildiklerinden dolay─▒ kendisine yakla┼čmakta olan bir insan─▒ ├žok ├Âncesinden hissederek bulunduklar─▒ noktadan uzakla┼čmaya ├žal─▒┼č─▒rlar. Bu nedenle tarlas─▒nda, bah├žesinde y─▒lanla kar┼č─▒la┼čan bir ki┼činin yapaca─č─▒ en do─čru hareket y─▒lana zarar vermemek, yakalamaya ├žal─▒┼čmamak ve y─▒lan─▒ do─čal hareketleriyle ba┼č ba┼ča b─▒rakmak olacakt─▒r. Unutulmamal─▒d─▒r ki, yurdumuzda zehirsiz y─▒lan t├╝r├╝ ├žok fazlad─▒r. Y─▒lanlar─▒n hepsi ├╝lkemiz do─čas─▒n─▒n biyolojik zenginlikleridir. Hi├žbirisi korkulacak veya yok edilmesi gereken bir d├╝┼čman de─čildir. ─░nsanlar i├žin faydal─▒ canl─▒lard─▒r. Bu nedenle bunlar─▒n iyi tan─▒t─▒lmas─▒, faydalar─▒n─▒n anlat─▒lmas─▒ ├╝lkemizin zengin biyo├že┼čitlili─činin korunmas─▒ i├žin ├Ânem arz etmektedir."