GündemAdı Türkistan eyaleti olarak değiştirildi

Adı Türkistan eyaleti olarak değiştirildi

HABER MASASI MECRA 1 DAKİKADA OKUNUR
Adı Türkistan eyaleti olarak değiştirildi
Türkistan şehrinde bulunan Hoca Ahmed Yesevi türbesi.
BEĞEN

Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev 19 Haziran’da Güney Kazakistan eyaletinin adının Türkistan Eyaleti olarak değiştirilmesine ve Türkistan şehrinin bu eyaletin merkezi olmasına ilişkin kararnameyi imzaladı.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev.
Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev.

Türkistan kentini yüzyıllardır Türk dünyasının siyasi ve manevi hayatının kalbi konumunda olan bir şehir olarak tanımlayan Nazarbayev bu gelişmenin şehre yeniden bir kültür havzası olma imkânı tanıyacağını ve şehri ekonomik olarak kalkındıracağını açıkladı.

Nazarbayev, verilen kararla birlikte, büyük şehir statüsü kazandırılacak Çimkent için de “Çimkent, sadece ülkemizin değil, Orta Asya bölgesinin yatırımlar, teknolojiler ve entelektüel kaynakları için yeni merkez olacaktır. Bunun için bütün imkânlar ve gerekli potansiyel mevcut.” açıklamasında bulundu. Güney Kazakistan eyaleti, adının Türkistan olarak değiştirilmesiyle resmi olarak Türkistan ismini taşıyan tek bölge oldu.

Türkistan bölgesi haritası.
Türkistan bölgesi haritası.

20. Yüzyıldan önce Türkistan kelimesi, Özbekistan, Türkmenistan, Kırgızistan ve Tacikistan’ın tamamını; Kazakistan, Afganistan ve İran topraklarının ise bir kısmını kapsayan geniş bir coğrafya için kullanılan bir isimdi. Tarihten bu yana Türklerin bu bölgede kurdukları devletlerle Türkistan veya diğer bir adı ile “Türkeli” olarak anılan coğrafyanın sınırları değişti. Kurulan devletlerin sınırları genişledikçe Türkistan algısı da gittikçe genişledi ve bugünkü boyutuna ulaştı. Fakat Bolşevik devrimi ile birlikte bölgenin bir kısmını yönetimi altına alan Sovyetler Birliği, Kazakistan’ın bir bölümünü ve Özbekistan, Türkmenistan, Kırgızistan, Tacikistan’ın tamamını kapsayan Batı Türkistan tanımını kaldırarak yerine “Orta Asya” mefhumunu yerleştirdi. İlerleyen yıllarda Rusya tarafından da benimsenecek bu tercihle Sovyetler Birliği Batı Türkistan bölgesinde Türkistan kavramı ile oluşturulan ortak kültür ve algıyı yıkmayı hedefliyordu. Sovyetler’in 1944’te kurulmuş olan Doğu Türkistan Cumhuriyetine karşı Çin’i desteklemesi de aynı nedenlere dayanıyordu.

 Doğu Türkistan Cumhuriyeti bağımsızlık ilanı esnasında 1. Cumhurbaşkanı Sabit Damollam (Sağdan ikinci) ve halk.
Doğu Türkistan Cumhuriyeti bağımsızlık ilanı esnasında 1. Cumhurbaşkanı Sabit Damollam (Sağdan ikinci) ve halk.

1884’de Çin’deki Mançu İmparatorluğunca işgal edilen Doğu Türkistan bölgesi 1933’te Çin’e karşı verdiği bağımsızlık savaşını kazanarak Doğu Türkistan Cumhuriyetini kurdu. Bölgede Türkistan ismini taşıyan bir ülkenin varlığından rahatsız olan Sovyetler Birliği bölgeye müdahale ederek Çin ve Doğu Türkistanlılar arasında Doğu Türkistan’ın Çin’den ayrılmamasını kapsayan bir anlaşma imzalattı. İmzalanan anlaşmaya rağmen ülkedeki çatışmalara durulmayınca Sovyetler Birliği tarafından 1938’de Doğu Türkistan Cumhuriyeti yıkıldı ve bağımsızlık taraftarları öldürüldü. Yapılan müdahaleler ülke içindeki bağımsızlık isteğini söndüremeyince ayaklanan halk tarafından 1944’te tekrar Doğu Türkistan Cumhuriyeti kuruldu. Kurulduğu andan beri Rusya’nın da desteğini alan Çin ile çatışmaya devam eden Doğu Türkistan Cumhuriyeti nihayetinde 1949’da Çin tarafından işgal edildi. Bu bölgenin işgalden sonra Sincan Uygur Özerk Bölgesi olarak anılmaya başlanması Türkistan kelimesi siyasi literatürden silinmesine sebep oldu.

Kazakistan’ın Güney Kazakistan eyaletinin ismini Türkistan olarak değiştirmesinin ekonomik faydalar getirmesinin yanısıra, Orta Asya hakları için ortak bir kültürü simgeleyen Türkistan mefhumunu bölgede tekrar canlandıracağı düşünülüyor.

YORUMUNUZU YAZIN, SORUNUZU SORUN
{{ entity.comments.quantity }} KİŞİ YORUM YAZDI
İLK YORUM YAZAN SİZ OLUN
BEĞEN

HAFTANIN ÖZETİ

44 kişinin öldüğü Irak’ta sular durulmuyor
44 kişinin öldüğü Irak’ta sular durulmuyor
Bu hafta İslam coğrafyasında, Irak'ta 44 kişinin yaşamını yitirdiği binlercesinin yaralandığı protestolar, Prens Selman'ın Kaşıkçı cinayeti için Peygamberler bile hata yapmış yorumu, fanatik Yahudilerin İsrail polisinin korumasında Mescid-i Aksa'ya düzenlediği baskın, evinin bahçesine kilise inşa edilen Fata Nine'nin AİHM zaferi, Husiler'in esir al...

PORTRELER

Moğollara karşı: Celâleddin Harizmşah
Moğollara karşı: Celâleddin Harizmşah
12.asrın hemen başlarında, Asya'nın orta ve batı kesim şehirleri; ilim, sanat ve ticarette altın devirlerini yaşıyorlardı. Her biri, Kaf dağının ardından sıyrılıp gelmiş süslü masal şehirleri gibi olan; Semerkant, Buhara, Gürgenç, Nişabur, Belh güzellik ve estetikte birbiriyle yarışıyorlardı. O günlerde, bölgede bir büyük güç hüküm sürüyor, onun ya...

HAREKETLER

Yükselişten çöküşe Tahrik-i Lebbeyk Pakistan
Yükselişten çöküşe Tahrik-i Lebbeyk Pakistan
Pakistan’ın Pencap eyaletinin başkenti Lahor’daki Mazang mahallesinin dar sokakları, bir grup genç adamın sesiyle yankılanıyor.Pakistan'ın ikinci büyük şehrinde, işçi sınıfının yaşadığı mahallede mahşeri kalabalığın arasında bazıları yaya, bazıları motosikletle dar sokakların arasında ilerliyor.“Lebbeyk Lebbeyk Lebbeyk ya Resulullah, Kollarını hava...

MALUMAT

Üç Muhammed projesi ve Muhammed Dahlan
Üç Muhammed projesi ve Muhammed Dahlan
Orta Doğu coğrafyası; tarihin her döneminde olduğu gibi günümüzde de çeşitli savaş ve çatışmalara, ihanet ve darbelere, isyan ve baskıcı rejimlere sahne olmuş, gücü kontrol edenlerin satranç tahtasına dönüştürmeye çalıştıkları bir bölge olmaktan kendini kurtaramamış ve bölgenin kaderinin burada yaşayan insanların iradeleri değil de dış mihrakların,...
YUKARI DÖNÜN

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz