GündemAdı Türkistan eyaleti olarak değiştirildi

Adı Türkistan eyaleti olarak değiştirildi

HABER MASASI MECRA 1 DAKİKADA OKUNUR
Adı Türkistan eyaleti olarak değiştirildi
Türkistan şehrinde bulunan Hoca Ahmed Yesevi türbesi.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev 19 Haziran’da Güney Kazakistan eyaletinin adının Türkistan Eyaleti olarak değiştirilmesine ve Türkistan şehrinin bu eyaletin merkezi olmasına ilişkin kararnameyi imzaladı.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev.
Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev.

Türkistan kentini yüzyıllardır Türk dünyasının siyasi ve manevi hayatının kalbi konumunda olan bir şehir olarak tanımlayan Nazarbayev bu gelişmenin şehre yeniden bir kültür havzası olma imkânı tanıyacağını ve şehri ekonomik olarak kalkındıracağını açıkladı.

Nazarbayev, verilen kararla birlikte, büyük şehir statüsü kazandırılacak Çimkent için de “Çimkent, sadece ülkemizin değil, Orta Asya bölgesinin yatırımlar, teknolojiler ve entelektüel kaynakları için yeni merkez olacaktır. Bunun için bütün imkânlar ve gerekli potansiyel mevcut.” açıklamasında bulundu. Güney Kazakistan eyaleti, adının Türkistan olarak değiştirilmesiyle resmi olarak Türkistan ismini taşıyan tek bölge oldu.

Türkistan bölgesi haritası.
Türkistan bölgesi haritası.

20. Yüzyıldan önce Türkistan kelimesi, Özbekistan, Türkmenistan, Kırgızistan ve Tacikistan’ın tamamını; Kazakistan, Afganistan ve İran topraklarının ise bir kısmını kapsayan geniş bir coğrafya için kullanılan bir isimdi. Tarihten bu yana Türklerin bu bölgede kurdukları devletlerle Türkistan veya diğer bir adı ile “Türkeli” olarak anılan coğrafyanın sınırları değişti. Kurulan devletlerin sınırları genişledikçe Türkistan algısı da gittikçe genişledi ve bugünkü boyutuna ulaştı. Fakat Bolşevik devrimi ile birlikte bölgenin bir kısmını yönetimi altına alan Sovyetler Birliği, Kazakistan’ın bir bölümünü ve Özbekistan, Türkmenistan, Kırgızistan, Tacikistan’ın tamamını kapsayan Batı Türkistan tanımını kaldırarak yerine “Orta Asya” mefhumunu yerleştirdi. İlerleyen yıllarda Rusya tarafından da benimsenecek bu tercihle Sovyetler Birliği Batı Türkistan bölgesinde Türkistan kavramı ile oluşturulan ortak kültür ve algıyı yıkmayı hedefliyordu. Sovyetler’in 1944’te kurulmuş olan Doğu Türkistan Cumhuriyetine karşı Çin’i desteklemesi de aynı nedenlere dayanıyordu.

REKLAM

 Doğu Türkistan Cumhuriyeti bağımsızlık ilanı esnasında 1. Cumhurbaşkanı Sabit Damollam (Sağdan ikinci) ve halk.
Doğu Türkistan Cumhuriyeti bağımsızlık ilanı esnasında 1. Cumhurbaşkanı Sabit Damollam (Sağdan ikinci) ve halk.

1884’de Çin’deki Mançu İmparatorluğunca işgal edilen Doğu Türkistan bölgesi 1933’te Çin’e karşı verdiği bağımsızlık savaşını kazanarak Doğu Türkistan Cumhuriyetini kurdu. Bölgede Türkistan ismini taşıyan bir ülkenin varlığından rahatsız olan Sovyetler Birliği bölgeye müdahale ederek Çin ve Doğu Türkistanlılar arasında Doğu Türkistan’ın Çin’den ayrılmamasını kapsayan bir anlaşma imzalattı. İmzalanan anlaşmaya rağmen ülkedeki çatışmalara durulmayınca Sovyetler Birliği tarafından 1938’de Doğu Türkistan Cumhuriyeti yıkıldı ve bağımsızlık taraftarları öldürüldü. Yapılan müdahaleler ülke içindeki bağımsızlık isteğini söndüremeyince ayaklanan halk tarafından 1944’te tekrar Doğu Türkistan Cumhuriyeti kuruldu. Kurulduğu andan beri Rusya’nın da desteğini alan Çin ile çatışmaya devam eden Doğu Türkistan Cumhuriyeti nihayetinde 1949’da Çin tarafından işgal edildi. Bu bölgenin işgalden sonra Sincan Uygur Özerk Bölgesi olarak anılmaya başlanması Türkistan kelimesi siyasi literatürden silinmesine sebep oldu.

Kazakistan’ın Güney Kazakistan eyaletinin ismini Türkistan olarak değiştirmesinin ekonomik faydalar getirmesinin yanısıra, Orta Asya hakları için ortak bir kültürü simgeleyen Türkistan mefhumunu bölgede tekrar canlandıracağı düşünülüyor.

YORUMUNUZU YAZIN, SORUNUZU SORUN
{{ entity.comments.quantity }} KİŞİ YORUM YAZDI
İLK YORUM YAZAN SİZ OLUN

HAFTANIN ÖZETİ

Cammu Keşmir'de "sistematik işkence"
Cammu Keşmir'de "sistematik işkence"
Bu hafta İslam coğrafyasında, Hint güvenlik güçlerinin Camnu Keşmir'de uyguladığı sistematik işkence, Tacikistan'ın Vahdat Cezaevi'nde DEAŞ üyeleri tarafından çıkarılan isyan, Mısır'da iftar çadırı geleneğinin yok olmaya yüz tutması, tarihteki en acı olaylardan biri olan Çerkes sürgünü, Endonezya'da seçin sonuçlarına itiraz eden başkan adayı Prabow...

PORTRELER

Hacca giden ilk İngiliz Müslüman kadın: Zeynep Cobbold
Hacca giden ilk İngiliz Müslüman kadın: Zeynep Cobbold
İskoçya tepelerinde basit bir mezara gömülü, başı sağ yanına çevrili ve Mekke’ye dönük vaziyette yatan bir kadın... Bu kadının hayattayken son arzusu İslami usullere göre defnedilmekti. İskoçya’daki bu mezarın sahibi, Dunmore Kontu Charles Adolphus Murray ve Leicester’ın ikinci kontunun kızı Lady Gertrude Coke’un kızları Evelyn Cobbold.Onun hikayes...

HAREKETLER

Kazak Milli Hareketi Alaş Orda
Kazak Milli Hareketi Alaş Orda
Şubat 1917 İhtilali ile Rusya’da Çarlık rejiminin çökmesi Türkistan halkları tarafından sevinçle karşılandı. Aydınların millî devlet arayışlarının da önünü açtı. Böylece Türkistan’da 1917’nin sonlarında Alaş Orda ve Türkistan Muhtariyet hükümetleri ortaya çıktı. Ancak, bunlar Ekim devriminden sonra Bolşeviklerin baskısıyla yıkıldı

KARENİN SÖYLEDİĞİ

Kuzey Afrika'nın devrik liderleri
Kuzey Afrika'nın devrik liderleri
15 Ağustos 2005'te çekilen bu fotoğrafta, Libya lideri Muammer Kaddafi, Libya'nın başkenti Trablus'un doğusunda, Akdeniz kıyısındaki Sirte'de gerçekleştirilen bir toplantının ardından müttefikleri; Mısır lideri Hüsnü Mübarek, Cezayir lideriAbdülaziz Buteflika, ile görülüyor.Devlet televizyonundan bildirildiğine göre, Cezayir’in kıdemli Cumhurbaşkan...

MALUMAT

Türklerde Yahudilik: Hazarlar ve Karaylar
Türklerde Yahudilik: Hazarlar ve Karaylar
Yahudiliğin henüz milli bir din hüviyetine bürünmediği dönemlerde farklı milletler, etnisiteler bir takım misyoner faaliyetleri, siyasi baskılar veya siyasi konjonktür gereği Yahudiliği bir din olarak benimsemişler. Günümüzde bir çok bölgede farklı ırktan olan insanların Yahudi olarak kendilerini tanıttıklarını ve Yahudi gelenek ve göreneklerine gö...

NE OKUMALI?

Azrail'in Vilayetine Yolculuk sonrası başkalaşmak
Azrail'in Vilayetine Yolculuk sonrası başkalaşmak
2018 yılında Zeynep Özel ve Zeynep Akçora çevirisiyle Ketebe Yayınları tarafından dilimize kazandırılan İranlı düşünür Celal Ali Ahmed imzalı "Azrail'in Vilayetine Yolculuk" isimli eserde, bir "Acem"in sosyalist düşünceyle başlayan hayatının, yaptığı İsrail gezisi ile farklı bir yöne evrilmesi konu ediliyor. Bu kitabı okuduğum da aklıma en çok sevd...
YUKARI DÖNÜN

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz