GündemAfrika Boynuzu'nun kanayan yarası: Eritre

Afrika Boynuzu'nun kanayan yarası: Eritre

MAHMUT YAŞAR MECRA 4 DAKİKADA OKUNUR
Afrika Boynuzu'nun kanayan yarası: Eritre
İsrail’de bulunan 27 bin Eritreli mülteciden sadece 10 tanesine resmi sığınmacı statüsü verilmiş.

Afrika’nın küçük ve en genç ülkelerinden olan Eritre, Afrika boynuzunda binlerce yıldan beri ticari ve askeri açıdan Cibuti’yle birlikte çok önemli bir noktada yerleşmektedir. Kızıldeniz’in güney girişinde konuşlu olmasından dolayı Eritre, Akdeniz’den Hint Okyanusu’na kadar yapılan tüm çıkışları kontrol etmektedir.

Habeşistan Bölgesinin parçası olan Eritre, binlerce yıllık tarihe sahiptir. Bölgenin bilinen ilk devleti tahmini olarak M.S. 100 yılı civarında kurulan Aksum Krallığıdır.

Aksum Krallığı'ndan kalan dikili taşlar antik krallığın en etkileyici kalıntıları olarak korunmaya devam ediyor.
Aksum Krallığı'ndan kalan dikili taşlar antik krallığın en etkileyici kalıntıları olarak korunmaya devam ediyor.

İslam tarihinde hicret eden ilk Müslümanları misafir ettiği için Müslümanlar açısından da ayrı bir öneme sahiptir. Pew Research Center'in 2010'da yaptığı araştırmaya göre 5 milyon nüfuslü Eritre nüfusunun 62.9%'u Hristiyan, 36.6%'sı İslam dinine mensuptur.
Hristiyanlık, IV. Yüzyılda bölgeye giriş yapmış ve Aksum Krallığı yeryüzündeki ilk Hristiyan devletlerindendir. Uzun yıllar Müslüman devletler tarafından kontrol edilen bölge, 16. Yüzyılda Portekizlilerin işgaline uğramıştır. Fakat Osmanlı Devleti Kızıldeniz’i kontrol altına alarak Portekizlilerin işgalini sonlandırmıştır.

15'ci yüzyılda inşa edilmiş Massawa şehrindeki Şeyh Hanefi Camii 1885 yılındaki yangından sonra tekrar yapılmıştır.
15'ci yüzyılda inşa edilmiş Massawa şehrindeki Şeyh Hanefi Camii 1885 yılındaki yangından sonra tekrar yapılmıştır.

Eritre toprakları Osmanlı Devletinin Habeş Eyaletine bağlı olarak 300 yıl hâkimiyetinde kalmıştır. 1869 yılında açılan Süveyş kanalıyla birlikte bölgenin önemi artmış, artmakla birlikte günümüze kadar yansıyacak olan sorunlar ortaya çıkmış, bölge küresel güçlerin mücadele alanına dönüşmüştür.

Eritre, 1889-1941 yılları arasında İtalya tarafından işgal edilmiştir. İtalya, II. Dünya Savaşından mağlup olarak ayrılınca Eritre’nin yönetimini İngiltere’ye bırakmıştır. İngiltere, Eritre’ye 1952 yılında Etiyopya’ya bağlı federe devlet statüsü vermiştir. 1962 yılında Etiyopya Eritre’nin federe devlet statüsünü kaldırıp eyalete dönüştürmüştür.

REKLAM

Eritreli çocuklar Nazi selamı verirken. (Yıl 1922)
Eritreli çocuklar Nazi selamı verirken. (Yıl 1922)

Bu gelişme üzerine Eritre Halkı 1993 yılında bağımsızlığını kazanıncaya kadar 30 yıl silahlı mücadele vermiştir. Ülke tek parti iktidarıyla Isaias Afwerki tarafından yönetilmektedir. 1997 yılında çok partili hayata geçiş kararlaştırılmasına rağmen henüz bu uygulanmaya konulmamıştır.

Eritre komşuları Etiyopya ve Cibuti ile sınır sorunları yaşamaktadır. 1998-2000 yılları arasında Etiyopya ile yaşanan çatışmalarda on binlerce insan hayatını kaybetmiştir.

Batıda Sudan, güneyde Etiyopya ve güneydoğusunda Cibuti ile çevrilen Eritre'nin karşısında Suudi Arabistan ve Yemen var.
Batıda Sudan, güneyde Etiyopya ve güneydoğusunda Cibuti ile çevrilen Eritre'nin karşısında Suudi Arabistan ve Yemen var.

2000 yılında Cezayir’de iki ülke arasında anlaşma imzalanmış ancak barış anlaşması Etiyopya’nın sınır ihlalinden dolayı kalıcı olmamıştır. Temmuz 2018’de Suudi Arabistan’da gerçekleşen barış anlaşması ile 20 yıllık sorunlar bitme aşamasına gelmiştir. Ayrıca eş Şebab örgütüne destek verme iddiasıyla 2009 yılında BM Güvenlik Konseyi Eritre’ye ambargo uygulamıştır. Etiyopya ile imzalanan barış anlaşmasından sonra BMGK 14 Kasım 2018’de ambargoyu kaldırmıştır.

Bol miktarda ekilebilir araziye ve önemli su kaynaklarına rağmen, Eritre şu anda çok az ekili alanı kullanmakta ve aynı zamanda eski ve geleneksel yöntemlerle çiftçilik yapılmakta.
Bol miktarda ekilebilir araziye ve önemli su kaynaklarına rağmen, Eritre şu anda çok az ekili alanı kullanmakta ve aynı zamanda eski ve geleneksel yöntemlerle çiftçilik yapılmakta.

Eritre altın, gümüş, bazal, çinko gibi kıymetli maden yataklarına sahip olmasına rağmen halkının yarısından fazlası açlık seviyesinin altında yaşamaktadır. Ülkenin temel geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Başlıca tarım ürünleri, tütün, kahve, muz ve ketendir. Küçük-büyükbaş hayvan yetiştiriciliği ve balık ürünleri de önemli geçim kaynaklarıdır.

Göçler Ve Mülteci Sorunu

Eritreli mültecilerin göçünü iki aşamada ele almak gerekir. Birinci göç 1950’den sonra Etiyopya’nın baskısıyla yapılıp Eritre’nin bağımsızlığına kadar devam eden göçtür. Eritre’nin bağımsızlığından sonra geri dönüşler olmuştur fakat bağımsızlık sonrasında devlet eliyle yapılan sistematik hak ihlalleri, zorunlu askerlik görevi ve ekonomik kriz ikinci göçün yaşanmasına sebep olmuştur.

REKLAM

Asmara şehrinden bir görüntü.
Asmara şehrinden bir görüntü.

BM ve uluslararası kuruluşların verilerine göre, Eritre'nin vatandaşlarına yönelik geniş çaplı işkence ve tutuklamalarının yanı sıra, kadın-erkek bütün vatandaşlarına uyguladığı zorunlu askerlik görevi, 1993’ten bu yana on binlerce Eritrelinin ülkesinden kaçmasına neden olmaktadır. İnsan Hakları İzleme Örgütünün 2009 yılında yayınladığı rapora göre keyfi tutuklama, gözaltına alma, işkence, yargısız infazlar, ifade, ibadet ve hareket özgürlüğü gibi hak ihlallerinin rutin hale geldiği yazılmaktadır. Yine BM raporlarına göre 2015 yılından itibaren aylık 4000 Eritreli ülkesini terk etmektedir.

İlginç olan durum göçün yaşanmasına neden olan iki dönemde de en çok İslami partiler ve mensuplarının baskıya maruz kalıp göç etmek zorunda kalmasıdır.

Yemen ve Sudan'daki Eritreliler

İlk göçler coğrafi ve kültürel yakınlıktan dolayı Sudan ve Yemen’e yapılmıştır. 1967 yılında 30 Bin Eritreli mülteci günlerce yürüyerek Sudan’ın Kesele bölgesine ulaşmıştır. Günümüze kadar Sudan’a sığınan Eritreli mülteci sayısı yüz binlerle ifade edilmektedir. 2014 yılında Sudan’da BMMYK’ya kayıtlı olan güncel Eritreli mülteci sayısı yüz yirmi bindir. Bilhassa genç nüfus göç etmeye devam etmektedir.

Eritre halkının üçte biri yarı göçebe bir hayat sürüyor.
Eritre halkının üçte biri yarı göçebe bir hayat sürüyor.

Az sayıda Eritreli mülteci Yemen’e sığınıp, Hudeyde kentinde kurulan kampa yerleşmiştir. Yemen iç savaşı ve kriz yeni göç gruplarının gelmesine mani olmuştur. Yemen’de kalan mülteciler de imkânlar dâhilinde farklı ülkelere göç etmektedir. İki ülkede yaşayan mülteciler barınma, temiz su, gıda, temizlik ve eğitim gibi temel ihtiyaçlardan yoksun olarak yaşamaktadır.

REKLAM

İsrail'deki Eritreli Mülteciler

Mültecileri, tehlikeli deniz ve kara yolculuğu, yakalandıkları ülkelerden Eritre’ye teslim edilme, güvenlik eksikliği ve zor yaşam koşulları, daha iyi bir yaşam arayışına ve alternatif yollar aramaya sevk etmektedir. İsrail’in Afrika’ya coğrafi yakınlığı, ekonomik istikrarı ve kısmen güvenli olması Eritreli mülteciler için hedef ülke olmasını sağlamıştır. İsrail’e göç 2007 yılında başlamıştır. Ancak İsrail’de yaşayan Eritreli mültecilerin sayısı tam olarak bilinmeyip, yaklaşık 40.000 Afrikalı mülteci şeklinde ifade edilmektedir.

İsrail'de Eritre ve İsrail bayraklarıyla protesto yürüyüşü gerçekleştiren Eritreli mülteciler.
İsrail'de Eritre ve İsrail bayraklarıyla protesto yürüyüşü gerçekleştiren Eritreli mülteciler.

Uluslararası Af Örgütünün Haziran 2018 tarihli raporuna göre ‘’Ekim 2017’de İsrailli yetkililer Afrikalı mültecilerin ismini vermedikleri bir ülkeye gönderileceğini beyan etmiştir. Gönderilen ülkeler Uganda ve Ruanda olarak bilinmektedir. İsrail Yüksek Mahkemesi Afrikalı mültecilerin gönüllü gidiş adı altında ülkeden gönderilmesini askıya alma kararına rağmen mülteciler gönderilmeye devam edilmektedir. Uganda ve Ruanda hükümetleri İsrail’den gönderilen mültecilerin alınacağı yönündeki iddiaları kabul etmemektedir. Uganda’ya ve Ruanda’ya gönderilen mültecilerle yapılan mülakatlarda mülteciler güvende olmadıklarını ve verilen sözlerin tutulmadığını belirtmiştir.

İsrail makamları Ocak 2018'de Afrikalı mültecilere ülkeyi terk etmeleri için 3 ay süre verdi ve karara uymayanların hapse atılacağını bildirdi.
İsrail makamları Ocak 2018'de Afrikalı mültecilere ülkeyi terk etmeleri için 3 ay süre verdi ve karara uymayanların hapse atılacağını bildirdi.

Diğer yandan üçüncü ülkeye gitmeyip İsrail’de kalan mülteciler de cezaevlerine atılmaktadır.’’ Af Örgütü yetkilileri İsrail ve Uganda Hükümetlerine mektup gönderip, insanların gönderildikleri yerlerde zulme uğrama kaygısı ifade edilerek konuya açıklık getirilmesini talep etmiştir.

Eritre’de yaklaşık 60 yıldan beri devam etmekte olan iç savaş, ekonomik kriz, sömürü, hak ihlalleri ve göç sorunu Dünya gündemini meşgul etmeye devam etmektedir. Son dönemde atılan bazı olumlu adımlar ve barış anlaşmaları sorunların çözümüne katkı sağlamakta bir adımdır. Olumlu adımların devamında göç ve ekonomik sorun bitirilerek bölgesel istikrara katkı sağlanabilir.

REKLAM
YORUMUNUZU YAZIN, SORUNUZU SORUN
{{ entity.comments.quantity }} KİŞİ YORUM YAZDI
İLK YORUM YAZAN SİZ OLUN

Ortadoğu, Afrika ve Asya Araştırmacısı

HAFTANIN ÖZETİ

Yemen görüşmeleri sonlandı
Yemen görüşmeleri sonlandı

İsveç'te gerçekleştirilen Yemen Barış görüşmelerinden, Malezya muhalefet partisindeki istifalara, İslam dünyasında geride bıraktığımız haftanın öne çıkan gelişmeleri.

DOĞRU MU?

"Mısırlı pilot, Yemen'i vurmamak için..."
"Mısırlı pilot, Yemen'i vurmamak için..."

PORTRELER

Mimarlığı yeniden tanımlayan usta
Mimarlığı yeniden tanımlayan usta
“Çocukken ailemle çok seyahat ettim. Babamla en büyük merakımız, her gittiğimiz ülkede müze ve tarihî eserleri gezmekti. Babam beni İspanya’da Kurtuba Camii’ne götürdü mesela. Gördüğüm yerler arasında beni çok etkileyenlerden biri olmuştur. Tabii ki çok ihtişamlı başka yerler de gezdik, ama bu caminin benim için yeri ayrı.”Dünyaca ünlü Iraklı mimar...

HAREKETLER

Hasan Sabbah'tan Ağa Han'a Nizârîler
Hasan Sabbah'tan Ağa Han'a Nizârîler
Şiîliğin alt kollarından biri olan İsmâilîlik içindeki en önemli sınıflardan Nizârîler, günümüzün en dikkat çekici dinî grupları arasındadır. Tarihsel olarak Fâtımîler zamanında ortaya çıkan Nizârîlik, Fâtımi Halifesi Müstansır-Billah’ın (ö. 1094) büyük oğlu Nizâr’ın (ö. 1097) halifeliğini savunanlara nispetle isimlendirilmiştir. Nizârîlere göre im...

MALUMAT

Karabağ Savaşı'nın Afgan mücahidleri
Karabağ Savaşı'nın Afgan mücahidleri
Dağlık Karabağ çatışması Sovyetlerin son döneminde yaşanan ilk büyük kitlesel politik hareketlenmeydi ve bu, daha sonra Sovyetler Birliği çöktüğünde Ermenistan ile Azerbaycan, Karabağ’ın denetimi için ilan edilmemiş bir savaşa başladığında devletlerarası savaşa dönüştü.Azerbaycan’la Ermenistan’ı karşı karşıya getiren ve binlerce insanın canına mal ...

NE OKUMALI?

Güneydoğu Asya'da İslam ve Siyaset
Güneydoğu Asya'da İslam ve Siyaset
1995 yılında Malezya Uluslararası İslam Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler bölümünden mezun olan Doç. Dr. Hasan T. Kösebalaban, mezun olduktan tam 2 yıl sonra ‘’Güneydoğu Asya’da İslam ve Siyaset’’ adında, Güneydoğu Asya’nın incileri olan Malezya, Tayland, Endonezya, Singapur ve Filipinler’i konu alan kapsamlı bir kitap çalışması...
YUKARI DÖNÜN

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz