Bosnalı İbro Zahirovic'in kaydettiği görüntüler Lahey’e ışık tutuyor

Bosna Savaşı'nda çektiği görüntülerle savaşın gerçeklerini tüm dünyaya gösteren kameraman İbro Zahirovic.
Bosna Savaşı'nda çektiği görüntülerle savaşın gerçeklerini tüm dünyaya gösteren kameraman İbro Zahirovic.

Babasının Almanya'dan getirdiği kamerayla Bosna Hersek'te 1992-1995'te yaşanan savaşın acı dolu anlarını kayıt altına alan İbro Zahirovic savaş esnasında çektiği görüntülerle Srebrenitsa'da yaşananları tüm dünyaya ifşa ediyor. Zahirovic'in savaş şartlarında kaydettiği görüntüler, Hollanda'nın Lahey kentindeki Uluslararası Ceza Mahkemesi'nde görülen davalara da ışık tutuyor. Zahirovic, kayıtların dijital ortama taşınıp muhafaza edileceğini söylerken bunun Bosna Hersek'in doğusunda yaşanan olayların unutulmaması açısından çok önemli olduğunun altını çizdi.

Babasının Almanya'dan getirdiği kameralarla Bosna Hersek'te1992-1995'te yaşanan savaşın acı dolu anlarını kayıt altına alan İbro Zahirovic'in, Srebrenitsa'yı terk ederken çektiği görüntüler dünyayı dolaştı.

  • Zahirovic'in zor savaş koşullarında anbean kaydettiği görüntüler, Hollanda'nın Lahey kentindeki Uluslararası Ceza Mahkemesi'nde görülen davalara ışık tutuyor. Zahirovic, AA muhabirine yaptığı açıklamada, kayıtların dijital ortama taşınıp muhafaza edileceğini belirterek bunun Bosna Hersek'in doğusunda yaşanan olayların unutulmaması açısından büyük önem taşıdığını söyledi.

Bratunac şehrinde doğup büyüdüğünü dile getiren Zahirovic, Almanya'da işçi olarak çalışan babasının Bosna Hersek'e her gelişinde teknolojik aletler getirdiğini anlattı. Zahirovic, "Bu alana merak saldım, ilkokulu bitirdikten sonra radyo-televizyon teknisyenliği okudum." dedi.

Aile üyelerinin tamamı Almanya'ya giderken eşinin pasaportu olmadığı için Bosna'da kalan Zahirovic, kamerasıyla birlikte ülkesinin en acı günlerine şahitlik etti.
Aile üyelerinin tamamı Almanya'ya giderken eşinin pasaportu olmadığı için Bosna'da kalan Zahirovic, kamerasıyla birlikte ülkesinin en acı günlerine şahitlik etti.

Savaşın başladığı 1992 yılına kadar Konjevic Polje'deki özel radyo-televizyon servisinde çalıştığını vurgulayan Zahirovic, "Babam bizi alıp götürmek için Almanya'dan Bosna Hersek'e gelmişti. Ailemin tamamı Almanya'ya giderken ben eşimin pasaportu olmadığı için onunla birlikte burada kaldım." diye konuştu.

"Yaşananları orada olmayanların da görmesini istedim"

Savaş başladıktan kısa süre sonra elektrik kesintilerinin de başladığını hatırlatan Zahirovic, haberleri takip ettiği radyo alıcılarının akülerinin de boşaldığını söyledi.

Arabasının aküsünü nehrin akıntısı üzerine kurduğu mini bir santral sayesinde doldurduğuna işaret eden Zahirovic, "Bu şekilde diğer aküler ile bataryalarımı doldurmayı başarıyordum. Kameramın bataryasını da doldurdum. Konjevic Polje'deki Hrncici'de yaşananları kayıt altına almaya başladım. O sırada benden başka bu işi yapan kimse yoktu. Yaşananları orada olmayanların da görmesini istedim." ifadelerini kullandı.

Zahirovic, çekim yaparken kimseden destek veya emir almadığına dikkati çekerek Konjevic Polje Camisi'ne düzenlenen saldırının ertesi günü camiyi de görüntülediğini aktardı.

  • Daha sonra eşiyle Srebrenitsa'ya yerleştiğini kaydeden Zahirovic, Birleşmiş Milletlerin (BM) Srebrenitsa'yı güvenli bölge ilan etmesiyle savaşın sona erdiğini düşündüklerini belirtti. Zahirovic, "Birkaç arkadaşımla birlikte radyo amatörlüğü yapıyorduk. Çok zor koşullarda çalışıyorduk. Dünyanın geri kalanıyla tek bağı biz kuruyorduk. İnsanlar yakınlarına bizim aracılığımızla görüntü göndermeye çalışıyordu. Bazılarını göndermeyi başardık, bazıları ise hedeflerine ulaşamadı." diye konuştu.

Kamerasının ancak küçük video kasetlerle çekim yapabildiğini söyleyen Zahirovic, "Küçük kaset bulmakta zorlanmaya başlayınca büyük kasetlerle küçük kasetlerin bantlarının aynı olduğunu anladım. Böylece çektiğim bantları büyük kasetlere sarıp onların bantlarını küçük kasetlere sararak yeniden çekim yapma fırsatı buluyordum." dedi.

Zahirovic'in çekim yaparken kullandığı kasetlerden birisi.
Zahirovic'in çekim yaparken kullandığı kasetlerden birisi.

"O gün, dünyanın dört bir yanını dolaşan tarihi bir çekim yaptım"

Srebrenitsa'da soykırımın yaşandığı 11 Temmuz 1995'ten bir gün önce şehri terk etmek zorunda kalacağının fark ettiğini belirten Zahirovic o güne dair şunları anlattı:

Yaklaşık on büyük video kasetim vardı. Hepsinin bandını birleştirdim, naylon bir poşetin içine yerleştirdim, koli bandıyla sardım. O gün, dünyanın dört bir yanını dolaşan tarihi bir çekim yaptım. Çektiğim anlar Srebrenitsa'da geçirdiğim son dakikalarımdı.

Zahirovic'in Bosna Savaşı'ndaki acı dolu günleri kaydettiği kamerası.
Zahirovic'in Bosna Savaşı'ndaki acı dolu günleri kaydettiği kamerası.

Çekim yaptığı sırada kamerasının bataryasının boşaldığını ve video kaseti çıkaramadığını anlatan Zahirovic, "Karanlık çökünce radyo amatörü arkadaşım Nedzad Omerovic ile karşılaştım. Ona kameramın ağırlaştığını ve kaseti çıkarabilmek için onu kıracağımı söyledim. Kamerayı kırmamamı, sırt çantasının boş olduğunu ve kamerayı kendisinin taşıyabileceğini söyledi. Aynı yere gideceğimizi düşünerek kamerayı kendisine verdim. Çok geçmeden birbirimizi kaybettik." ifadelerini kullandı.

Arkadaşının karşılaşmalarının yedinci gününde güvenli bölgeye ulaştığını, kendisinin ise 36 gün yolculuk yapmak zorunda kaldığını anlatan Zahirovic, o sırada çektiği birçok görüntünün Lahey'deki Uluslararası Ceza Mahkemesi'nde delil olarak kullanıldığını sözlerine ekledi.