GündemBosna'nın dinmeyen acısı: Srebrenitsa soykırımı

Bosna'nın dinmeyen acısı: Srebrenitsa soykırımı

Ratko Mladic komutasındaki Sırp askerlerinin Temmuz 1995'te en az 8 bin 372 Boşnak sivili acımasızca katlettiği Srebrenitsa soykırımı, aradan neredeyse çeyrek asır geçmesine rağmen başta kurban yakınları olmak üzere tüm Boşnak milletinin sarılmayan yarası olmaya devam ediyor. Bu yıl da soykırımın yıl dönümü 11 Temmuz'da 33 soykırım kurbanı daha Potoçari Anıt Mezarlığı'na defnedilecek.

HABER MASASI AA, MECRA 3 DAKİKADA OKUNUR
Bosna'nın dinmeyen acısı: Srebrenitsa soykırımı
Srebrenitsa soykırımının ardından 24 yıl geçmesine rağmen yeni toplu mezarlar bulunmaya devam ediyor. Toplu mezarlardan çıkan kemikler DNA testi yapıldıktan sonra düzenlenen törenlerle yeniden defnediliyor.

Ratko Mladic komutasındaki Sırp askerlerinin Temmuz 1995'te en az 8 bin 372 Boşnak sivili acımasızca katlettiği Srebrenitsa soykırımı, aradan neredeyse çeyrek asır geçmesine rağmen başta kurban yakınları olmak üzere tüm Boşnak milletinin sarılmayan yarası olmaya devam ediyor. Bu yıl da soykırımın yıl dönümü 11 Temmuz'da 33 soykırım kurbanı daha Potoçari Anıt Mezarlığı'na defnedilecek.

BEĞEN

Avrupa'da İkinci Dünya Savaşı'nın ardından yaşanmış en büyük insanlık trajedisi olarak kabul edilen ve en az 8 bin 372 Boşnak sivilin hunharca katledildiği Srebrenitsa soykırımı, aradan 24 yıl geçmesine rağmen hala kanayan bir yara olmaya devam ediyor.

Bosna Hersek'in doğusundaki Srebrenitsa şehrinin 11 Temmuz 1995'te Ratko Mladic komutasındaki Sırp askerleri tarafından ele geçirilmesinin akabinde başlayan kanlı soykırım, sadece kurban yakınlarının değil, tüm Boşnak milletinin de en derin yarası olarak kabul ediliyor.

Soykırımın yıl dönümü 11 Temmuz'da bu yıl da 33 soykırım kurbanı daha kendileri ile aynı kaderi paylaşan diğer kurbanların yanına, Potoçari Anıt Mezarlığı'na defnedilecek. Bu yılki cenaze töreninin ardından, mezarlıkta yatan kurbanların sayısı da 6 bin 643'e yükselecek.

Bosnalı işçi, Potocari Mezarlığı'na defnedilecek Srebrenica kurbanları için açılacak 600 mezardan birini kazıyor. 08 Temmuz 2005.
Bosnalı işçi, Potocari Mezarlığı'na defnedilecek Srebrenica kurbanları için açılacak 600 mezardan birini kazıyor. 08 Temmuz 2005.

Haziran'da Bosna Hersek’in başkenti Saraybosna yakınlarındaki İgman Dağı'nda bulunan yeni toplu mezarda, 1992-1995 yılları arasında Bosna savaşında öldürülen 12 kişinin daha cesedine ulaşılmıştı.

Öte yandan, aradan neredeyse çeyrek asır geçmesine rağmen, hala binin üzerinde soykırım kurbanının cenazesine ulaşılamaması Srebrenitsa yarasının hala kapanamamasının en büyük sebebi olarak gösteriliyor.

Her şey nasıl başladı?

Savaş suçlusu Ratko Mladic komutasındaki Sırp birlikleri, 11 Temmuz 1995 günü Srebrenitsa'yı ele geçirdi. Şehirde yaşayan siviller, BM bünyesinde bölgede görev yapan Hollandalı askerlere sığınarak hayatta kalmayı umsa da Hollandalı askerler onları Sırp güçlerine teslim etti.

REKLAM

Zvonko Bajagic, Ratko Mladic ve Antonis Mitkos, Srebrenitsa, 11 Temmuz 1995.
Zvonko Bajagic, Ratko Mladic ve Antonis Mitkos, Srebrenitsa, 11 Temmuz 1995.

Savaştan sonra yargılanarak aralarında Srebrenitsa soykırımının da bulunduğu birçok savaş suçundan müebbet hapse mahkum edilen Mladic'in 11 Temmuz 1995 günü söyledikleri, adeta birkaç gün içinde olacakların da habercisiydi. Sırp bayramı arifesinde şehri Sırp milletine armağan ettiklerini söyleyen Mladic, "Nihayet bu topraklarda Türklerden (bölge Müslümanları için kullanılan ifade) intikam alma zamanı gelmiştir." ifadelerini kullandı.

Nihayetinde sadece birkaç gün içinde en az 8 bin 372 Boşnak sivil katledildi, çok sayıda kadın ve çocuk evlerinden sürgün edildi.

Orman yolu "ölüm yolu" oldu

Srebrenitsa'nın işgal edilmesinin ardından şehirde yaşayan Müslümanların bir bölümü, bugünkü şehitliğin tam karşısında bulunan eski akümülatör fabrikasında konuşlanan Hollanda askerlerine sığınırken bir kısmı da orman yolundan Boşnak askerlerin kontrolündeki bölgeye ulaşmayı seçti. Orman yolunu seçenlerin de Hollandalı askerlere sığınanların da kaderi aynı oldu.

BM Barış Gücü askerleriyle karşılaşan Bosnalı kadının feryadı.
BM Barış Gücü askerleriyle karşılaşan Bosnalı kadının feryadı.

Yaşanan büyük katliamlar nedeniyle halk arasında "ölüm yolu" olarak da anılan orman yolunu seçen binlerce Boşnak, Sırp askerlerin kurduğu pusularda öldürüldü.

Hollandalı askerlere sığınanlar da eski akümülatör fabrikasındaki ilk gecenin ardından başlarına gelecekleri anladı. İlk gece fabrikaya giren Sırp askerleri kimlik kontrolünü yapıp keyiflerine göre bazı erkekleri götürürken, eşlerinden ya da oğullarından ayrılan kadınların çığlıkları duvarlarda yankılandı.

Ratko Mladic, BM Barış Gücü askerinin bakışları altında sürgüne gönderilecek kadın ve çocukları organize ediyor.
Ratko Mladic, BM Barış Gücü askerinin bakışları altında sürgüne gönderilecek kadın ve çocukları organize ediyor.

Ertesi gün Hollandalı askerlerin birkaç metre ilerisinde, kampın hemen dışında bekleyen Sırp askerleri, kadın ve çocukları otobüslere bindirirken erkekleri hemen orada ailelerinden ayırdı. Ailelerinden ayrılan erkekler, daha sonra katledilip farklı toplu mezarlara gömüldü. Kadın ve çocuklar ise yıllardır yaşadıkları evlerinden sürgün edildi.

REKLAM

Toplama kamplarında bir süre tutulan Bosnalı erkekler daha sonra infaz edildi.
Toplama kamplarında bir süre tutulan Bosnalı erkekler daha sonra infaz edildi.

Hollanda da "kısmen" suçlu

Srebrenitsalı Boşnak sivillerin medet beklediği Hollandalı Birleşmiş Milletler (BM) askerlerinin soykırımdaki rolü, aradan geçen onca yıla rağmen hala tartışılıyor

Katliamların gerçekleştiği sırada bir tabur Hollandalı barış gücü askeri Srebrenitsa ve çevresinde konuşlu bulunuyordu.
Katliamların gerçekleştiği sırada bir tabur Hollandalı barış gücü askeri Srebrenitsa ve çevresinde konuşlu bulunuyordu.

Şehrin Sırp güçlerince işgal edilmesinin ardından çekilen ve kamuoyunun da aşina olduğu görüntülerde Hollandalı BM askerlerinin komutanı Thom Karremans'ın 11 Temmuz 1995'te bir araya geldiği Mladic karşısında el pençe durması gözden kaçmadı. Şehre giren Sırp askerlerine ateş açılması nedeniyle Karremans'ın adeta ifadesini alan Mladic'in, görüntülerin sonunda ise Karremans'a içki ısmarlaması ve ikilinin birlikte kadeh kaldırması görülüyor. Hollandalı askerlerin Srebrenitsa'dan uğurlanması öncesinde de Sırp komutanın, Karremans ve ailesine çeşitli hediyeler vermesi de bir başka detay olarak göze çarpıyor.

Mladic (en solda) ''birliklerinin zaferini kutluyor'' Hollandalı BM askerlerinin komutanı General Karremans (soldan üçüncü) Mladic'e bakarken görülüyor.
Mladic (en solda) ''birliklerinin zaferini kutluyor'' Hollandalı BM askerlerinin komutanı General Karremans (soldan üçüncü) Mladic'e bakarken görülüyor.

Tüm bu görüntülere rağmen Karremans asla yargılanmadı. Hollanda devleti ise Srebrenitsa'daki katliamdan "kısmen" suçlu bulundu. Kurban yakınlarınca 2007 yılında açılan davada, Lahey Bölge Mahkemesi, Srebrenitsa'nın işgali sırasında BM bünyesinde görevli Hollandalı askerlere sığınan 300 Boşnak sivilin Sırp askerlerine teslim edilmesinden dolayı Hollanda'yı suçlu buldu. Mahkeme, "Hollandalı askerlerin, Sırplara teslim edilen 300 kişinin öldürüleceğini öngörmesi gerektiğini" belirtti.

"Soykırım" kararı ve suçlular

Lahey’deki Uluslararası Adalet Divanı, 2007 yılındaki kararında, Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesinden (ICTY) gelen kanıtlar doğrultusunda, Srebrenitsa ve civarında yaşananları "soykırım" olarak nitelendirdi.

REKLAM

Ratko Mladic'in, Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesinde görülen dava sırasında çekilmiş fotoğrafı.
Ratko Mladic'in, Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesinde görülen dava sırasında çekilmiş fotoğrafı.

Sırp komutan Ratko Mladic, ICTY'de görülen davada, aralarında Srebrenitsa soykırımının da bulunduğu birçok suçtan müebbet hapse mahkum edildi.

Aynı mahkeme, 2016'daki kararında ise Bosnalı Sırpların savaş dönemindeki eski lideri Radovan Karadzic'e Srebrenitsa soykırımı dahil 10 ayrı suçtan 40 yıl hapis cezası verdi.

1995 Srebrenitsa Soykırımı'ndan sağ kurtulan Bosnalı Müslüman kadınlar, 20 Mart 2019'da Lahey'deki Uluslararası Ceza Mahkeme'sindeki süreç başlamadan önce Sırp savaş suçlusu Radovan Karadziç'in son sözlerini sarf ettiği canlı yayını izlemek için Potaçari'deki Srebrenitsa Soykırımı anma merkezinde toplandı.
1995 Srebrenitsa Soykırımı'ndan sağ kurtulan Bosnalı Müslüman kadınlar, 20 Mart 2019'da Lahey'deki Uluslararası Ceza Mahkeme'sindeki süreç başlamadan önce Sırp savaş suçlusu Radovan Karadziç'in son sözlerini sarf ettiği canlı yayını izlemek için Potaçari'deki Srebrenitsa Soykırımı anma merkezinde toplandı.

Mahkeme ayrıca Srebrenitsa soykırımında işledikleri suçlar nedeniyle eski Sırp general Radislav Krstic'i 35 yıl, Vidoje Blagojevic'i 15 yıl, Vujadin Popovic ve Ljubisa Beara'yı müebbet, Drago Nikolic'i 35 yıl, Ljubomir Borovcanin'i 17 yıl, Vinko Pandurevic'i 13 yıl, Radivoje Miletic'i 19 yıl, Milan Gvero'yu 5 yıl hapse mahkum etti.

Bosna Hersek Mahkemesinde görülen başka bir davada ise 13 Temmuz 1995 günü bine yakın Boşnak sivilin katledilmesiyle suçlanan Milorad Trbic, 30 yıl hapse mahkum edildi.

Farklı mahkemelerde görülen "Srebrenitsa" davalarında bugüne kadar 45 Sırp, toplam 699 yıl hapis cezası aldı.

Öte yandan, eski Sırbistan Cumhurbaşkanı Slobodan Milosevic de Srebrenitsa'daki soykırımla suçlanmış ancak yargılanması devam ederken tutuklu bulunduğu cezaevinde yaşamını yitirmişti.

YORUMUNUZU YAZIN, SORUNUZU SORUN
{{ entity.comments.quantity }} KİŞİ YORUM YAZDI
İLK YORUM YAZAN SİZ OLUN
BEĞEN

HAFTANIN ÖZETİ

İkinci Kaddafi
İkinci Kaddafi
İslam dünyasında bu hafta, Kaddafi'nin devrilmesinden sonraki süreçte Libya'nın doğusunu kontrolü altına alan Halife Hafter'ın gücünü ispatlamak için şiddete başvurması, İhvan'ın üst düzey yöneticilerinden Abdulmun'im Ebulfutuh'un cezaevinde iki kez kalp krizi geçirmesi, Etiyopya asıllı Yahudi Solomon Tekah'ın polis kurşunuyla hayatını kaybetmesini...

PORTRELER

Ajax Operasyonu'nun nihai hedefi: Musaddık
Ajax Operasyonu'nun nihai hedefi: Musaddık
Muhammed Hidayet Musaddık, 1881 yılında İran’ın başkenti Tahran’da dünyaya geldi. Annesi Kaçkar hanedanlığından gelen soylu bir aileye mensup iken babası devlet bürokrasisinde önemli görevler üstlenmiş bir devlet adamıydı. Musaddık’ın hayatındaki ilk büyük sınav henüz küçük bir çocuk iken babasını kaybetmiş olmasıdır, bu yüzden eğitimi ve karakteri...

HAREKETLER

Baas Partisi: Bir ihtilaflar tarihi
Baas Partisi: Bir ihtilaflar tarihi
Yunan Ortodoks Mişel Aflak ve Sünnî Müslüman Salahaddîn el Bitâr tarafından, 7 Nisan 1947’de Suriye’nin başkenti Şam’da kurulan Baas (“Diriliş”) Partisi, Ortadoğu’nun geçtiğimiz yüzyılına damgasını vuran siyasal hareketlerden biridir. 1963’te Suriye ve Irak’ta arka arkaya iktidara gelen partinin tarihi, aynı zamanda bir ihtilaflar ve bölünmeler tar...

KARENİN SÖYLEDİĞİ

Savaş bittikten beş yıl sonra Srebrenitsa, Bosna...
Savaş bittikten beş yıl sonra Srebrenitsa, Bosna...
16 Kasım 2000, savaşın yaralarını sarmaya çalışan Srebrenitsa’da bir apartman sakini, duvarları kurşun izleriyle dolu evinin bahçesinden yukarıya odun taşıyor.2000 senesi, Bosna Savaşı’nı bitiren ve ülkeyi etnik temelli üç farklı bölgeye ayıran Dayton Barış Anlaşması'nın imzalanmasının 5. yılına denk geliyor. Savaştan önce Müslümanların yoğun olara...

MALUMAT

Tanrı Dağları eteklerinde unuttuklarımız
Tanrı Dağları eteklerinde unuttuklarımız
“Kitaplarını okuduğumuz abilerimiz, neden ‘Gönül Coğrafyamız’ listesine bu toprakları katmazlar?”Tanrı Dağları’nı şöyle bir gezdikten sonra hazırladığım minik klibi sosyal medya hesaplarımda paylaşınca Taha Kılınç abi yorum yazmış, “Dönüşte bir seyahatname bekleriz” demişti. Ben de cevaben, kendisine teşekkür edip yukarıdaki soruyu ekleyeceğimi ifa...

NE OKUMALI?

Azrail'in Vilâyetine Yolculuk sonrası başkalaşmak
Azrail'in Vilâyetine Yolculuk sonrası başkalaşmak
2018 yılında Zeynep Özel ve Zeynep Akçora çevirisiyle Ketebe Yayınları tarafından dilimize kazandırılan İranlı düşünür Celâl Âl-i Ahmed imzalı "Azrail'in Vilâyetine Yolculuk" isimli eserde, bir "Acem"in sosyalist düşünceyle başlayan hayatının, yaptığı İsrail gezisi ile farklı bir yöne evrilmesi konu ediliyor. Bu kitabı okuduğum da aklıma en çok sev...
YUKARI DÖNÜN

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz