Gündemİsrail seçim rehberi

İsrail seçim rehberi

HABER MASASI MECRA 3 DAKİKADA OKUNUR
İsrail seçim rehberi
İsrail'de 9 Nisan'da düzenlenecek genel seçimlere 47 parti katılıyor.

İsrail, 9 Nisan 2019 Salı günü genel seçimlere gitmeye hazırlanıyor. Çok sayıda siyasi partinin girdiği yarış, oldukça hareketli bir kampanya süreci eşliğinde ilerliyor. Bir yandan Başbakan Benyamin Netanyahu ile ilgili yolsuzluk iddiaları, diğer yandan Filistinlilere yönelik baskı ve işgalin gölgelediği İsrail politik arenası, dışarıdan izleyenler açısından ilginç detayları içinde barındırıyor.

Kudüs'te bulunan İsrail Parlamentosu (Knesset).
Kudüs'te bulunan İsrail Parlamentosu (Knesset).

İşte, konuya ilgi duyanlar için, ayrıntılı bir seçim rehberi:

Seçim sistemine dair

Çok partili demokrasiyle yönetilen İsrail’de irili-ufaklı 47 siyasal parti bulunuyor. 120 üyeli parlamentoda (Knesset) temsil için ise, yüzde 3,25’lik seçim barajını geçmek gerekiyor. 1992’ye kadar yüzde 1 olan baraj, 1992-2003 arasında yüzde 1,5, ardından 2003-2014 arasında da yüzde 2 olarak uygulandı. Siyasal istikrarsızlık ülke gündemini meşgul etmeye başlayınca, baraj nihayet günümüzdeki sınıra yükseltildi. Buna rağmen, en az 13 siyasal partinin Knesset’e üye göndermesine kesin gözüyle bakılıyor. Hükümet kurabilmek için 60+1 milletvekilinin desteği gerektiğinden, İsrail seçimlerinden mutlaka koalisyon hükümetleri çıkıyor. İsrail’de seçmen sayısı ise yaklaşık 5,5 milyon.

İsrail Parlamentosu genel kurul salonu.
İsrail Parlamentosu genel kurul salonu.

İsrail tarihinden seçim notları

14 Mayıs 1948’de devletin kuruluşunun ardından, İsrail’de ilk seçimler 25 Ocak 1949 tarihinde düzenlendi. Birkaç hafta süren müzakere ve pazarlıktan sonra, İsrail tarihinin ilk hükümeti 10 Mart 1949 tarihinde David Ben Gurion’un başbakanlığında kuruldu.

REKLAM

David Ben Gurion, İsrail'in ilk başbakanıydı.
David Ben Gurion, İsrail'in ilk başbakanıydı.

İsrail’in kurucuları sosyalist bir zihin yapısına sahip olduklarından, 21 Ocak 1968’de nihayet “İşçi Partisi” ismiyle birleşecek olan sol partiler teşkil etmişlerdi. 1977’de Menachem Begin liderliğindeki Likud Partisi’nin kazandığı ezici seçim zaferine kadar, İsrail’i sürekli olarak İşçi Partisi çizgisindeki başbakanlar yönetti: David Ben Gurion (1949-1963), Levi Eşkol (1963-1969), Golda Meir (1969-1974) ve Yitzhak Rabin (1974-1977). Hem Mısır’la yaşanan Yom Kipur Savaşı’nda (1973) ortaya çıkan yenilgi görüntüsü hem de Başbakan Rabin’in karısı Lea'nın adının karıştığı yolsuzluk skandalı, İşçi Partisi’ne karşı İsrail halkında bir tepki oluşturmuştu. Bunun sonucunda Likud, ipi göğüsleyen parti oldu.

Yitzhak Rabin, karısı Lea'nın adının karıştığı bir yolsuzluk skandalı nedeniyle 1977'de başbakanlıktan istifa etmek durumunda kaldı.
Yitzhak Rabin, karısı Lea'nın adının karıştığı bir yolsuzluk skandalı nedeniyle 1977'de başbakanlıktan istifa etmek durumunda kaldı.

1977’den bu yana İsrail’de hükümetler İşçi Partisi (ve türevleri) ile Likud (ve onun içinden çıkan benzerleri) arasında el değiştirmektedir. Likud, son 42 yılın 32’sinde iktidarda kalmıştır. Netanyahu’nun Likud liderliğindeki koalisyonu da 2009’dan bu yana hükümeti kesintisiz olarak elinde tutmaktadır.

Önemli partiler ve politikaları

Mevcut iktidar partisi Likud’dan başlayarak, partilerin politikaları şöyle özetlenebilir:

- Likud: İsrail sağının kaptan gemisi, bağımsız bir Filistin devletinin kurulmasına kesin biçimde karşı. İllegal yerleşim birimlerinin inşasını destekliyor. Ekonomik alanda özelleştirmeden yana.

- Mavi-Beyaz: Eski Genelkurmay Başkanı Benny Gantz tarafından kurulan, merkezci yeni koalisyon. Netanyahu’ya muhalefet etmek üzere oluşturuldu.

REKLAM

Ayelet Şaked (solda), işgale karşı direnişçi çocuklar doğurdukları için Filistinli kadınların da öldürülmesi gerektiğini savunuyor.
Ayelet Şaked (solda), işgale karşı direnişçi çocuklar doğurdukları için Filistinli kadınların da öldürülmesi gerektiğini savunuyor.

- Yeni Sağ: Politik olarak Likud çizgisinde. Naftali Bennett ve Ayelet Şaked’in liderliğini yaptığı parti, Filistinlilere yönelik acımasız ve sürekli operasyon yanlısı.

- Yahudi Evi-Yahudi Gücü: Aşırı sağ ve dindar Siyonist iki partinin oluşturduğu ittifak, Yahudi şeriatının uygulanmasını ve Filistinlilere yönelik topyekûn savaşı savunuyor.

- İsrail Evimiz: Eski Savunma Bakanı Avigdor Lieberman tarafından kurulan parti, İsrail’de yaşayan Rus Yahudilerinin menfaatlerini koruma iddiasında. Suçlu bulunan Filistinlilerin idam edilmesini savunuyor.

İsrail Evimiz Partisi'nin kurucusu Avigdor Lieberman.
İsrail Evimiz Partisi'nin kurucusu Avigdor Lieberman.

- Hepimiz: Merkez sağ çizgideki parti, İsrail’deki yaşam standartlarının yükseltilmesiyle ilgileniyor.

- Hak: Marihuananın serbest bırakılmasını savunacak kadar liberal bir çizgiye sahip olan parti, Filistin devletinin kuruluşuna ve Arap-Yahudi eşitliğine şiddetle karşı.

- İşçi Partisi: İsrail’in en köklü partilerinden biridir. Bir zamanlar sol görüşün kaptan gemisi ve ülkenin en büyük siyasal hareketiyken, şimdi destek kitlesi azalmış bulunuyor.

- Meretz: Hem Siyonist olarak kalmayı hem de İsrail’le yan yana yaşayacak bir Filistin devletinin varlığını savunuyor. Azınlık hakları ve İsrail içindeki kültürel çeşitlilik de partinin sloganları arasında.

- Birleşik Tevrat Yahudiliği: Aşkenazi dindar Yahudilerin partisi. Günlük hayatta Yahudi şeriatının hâkim olmasından yana. Taraftarlarının zorunlu askerlik yapmasına karşı.

REKLAM

- Şas: Seferad dindar Yahudilerin partisi. Ortadoğu ve Kuzey Afrika’dan gelen Yahudilerin haklarını da savunuyor. Güncel hayatta geleneksel dindarlıktan yana.

İsrail vatandaşı bir Arap kadın, oy kullanırken...
İsrail vatandaşı bir Arap kadın, oy kullanırken...

- Hadaş-Taal: İsrail içinde yaşayan Arapların partisi. Filistin devletini ve İsrail içindeki Arapların haklarını savunuyor.

- Beled: İsrail içinde yaşayan Arapların diğer partisi. İsrail’in, bütün vatandaşlarına eşit muamele eden seküler bir devlet olmasını talep ediyor. İsrail’in “Yahudi devleti” olarak tanımlanmasına karşı çıkıyor.

Netanyahu ne durumda?

İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, hakkında açılan yolsuzluk ve rüşvet davaları nedeniyle, siyasi risklerle karşı karşıya bulunuyor. Kendisinden önceki İsrail Başbakanı Ehud Olmert, rüşvetle suçlanınca 2008 yılında görevinden istifa etmiş, ardından 16 ay hapiste kalmıştı. Ancak, Olmert’in aksine Netanyahu’nun istifa etmeyeceği belirtiliyor. Bunu kendisi de açıkça ifade etti.

2009'dan beri iktidarda bulunan Netanyahu, seçimden sonra da başbakan olacak gibi görünüyor.
2009'dan beri iktidarda bulunan Netanyahu, seçimden sonra da başbakan olacak gibi görünüyor.

Kendisinin ve eşi Sara’nın parayla ilişkiler konusundaki kötü şöhretine rağmen, Netanyahu’nun seçmen nezdindeki popülaritesi devam ediyor. Yapılan son anketlerde, Netanyahu’nun seçimlerden sonra da başbakan olarak kalacağı görülüyor. İsrail yasalarına göre, Netanyahu, hakkındaki yolsuzluk davalarında resmen suçlu bulunsa da başbakanlık görevini bırakmak ve istifa etmek zorunda değil. Kesinleşmiş hapis cezasının infaz zorunluluğu durumunda ise, başbakanlık otomatikman sona eriyor.

REKLAM

Sara Netanyahu, hakkında açılan yolsuzluk davasında ifade vermeye giderken...
Sara Netanyahu, hakkında açılan yolsuzluk davasında ifade vermeye giderken...

2009’dan bu yana dünyadaki ekonomik kriz, Arap Baharı, Suriye Savaşı, Gazze’ye iki kez saldırı gibi tecrübeler yaşayan, bu arada Obama döneminin tamamını açıp kapatan Netanyahu iktidarı, ABD’nin yeni başkanı Donald Trump’la oldukça yakın bir ilişki geliştirdi. Netanyahu kişisel olarak, Rusya ve Çin devlet başkanlarıyla dirsek temasını koruyor. Arap ve İslâm dünyasında ise Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Ürdün, Mısır, Umman ve Fas, Netanyahu’nun örtülü müttefikleri konumunda.

YORUMUNUZU YAZIN, SORUNUZU SORUN
{{ entity.comments.quantity }} KİŞİ YORUM YAZDI
İLK YORUM YAZAN SİZ OLUN

HAFTANIN ÖZETİ

Buteflika dönemi bitti
Buteflika dönemi bitti
İslam dünyasında bu haftanın öne çıkan gelişmeleri: Buteflika'nın istifa süreci, Cezayir'de yaşanan gelişmeler, Arap Birliği Zirvesi'nin ayrıntıları, İran'da yaşanan sel felaketinin ardından Ruhani'nin ABD'yi hedef alan açıklamaları, Bangladeş'te küresel iklim değişikliğinin çocuklar üzerindeki etkisi ve Suriye'de kanunsuz bir şekilde alıkonulan in...

PORTRELER

Hacca giden ilk İngiliz Müslüman kadın: Zeynep Cobbold
Hacca giden ilk İngiliz Müslüman kadın: Zeynep Cobbold
İskoçya tepelerinde basit bir mezara gömülü, başı sağ yanına çevrili ve Mekke’ye dönük vaziyette yatan bir kadın... Bu kadının hayattayken son arzusu İslami usullere göre defnedilmekti. İskoçya’daki bu mezarın sahibi, Dunmore Kontu Charles Adolphus Murray ve Leicester’ın ikinci kontunun kızı Lady Gertrude Coke’un kızları Evelyn Cobbold.Onun hikayes...

HAREKETLER

Jön Türkler’in Araplardaki izdüşümü
Jön Türkler’in Araplardaki izdüşümü
Çeşitli nedenlerle (ilim tahsili, seyahat, iltica, siyasi mücadele vb.) Avrupa’da toplanan ve bilhassa Sultan İkinci Abdulhamid’in iktidarına karşı muhalefet ortak paydasında bir araya gelen “Jön Türkler”, Osmanlı İmparatorluğu’nun yıkılış döneminin belki de en önemli toplumsal hareketini oluşturuyordu. 1850’lerden itibaren ilk kez Batılılar tarafı...

KARENİN SÖYLEDİĞİ

Kuzey Afrika'nın devrik liderleri
Kuzey Afrika'nın devrik liderleri
15 Ağustos 2005'te çekilen bu fotoğrafta, Libya lideri Muammer Kaddafi, Libya'nın başkenti Trablus'un doğusunda, Akdeniz kıyısındaki Sirte'de gerçekleştirilen bir toplantının ardından müttefikleri; Mısır lideri Hüsnü Mübarek, Cezayir lideriAbdülaziz Buteflika, ile görülüyor.Devlet televizyonundan bildirildiğine göre, Cezayir’in kıdemli Cumhurbaşkan...

MALUMAT

Bir Ülkenin Doğuşu: 1919 Mısır Devrimi
Bir Ülkenin Doğuşu: 1919 Mısır Devrimi
1914 yılında başlayan Büyük Dünya Savaşı çok uluslu devletlerin parçalanmasına yol açtı ve sınırlar yeniden çizildi. Sömürge konumunda bulunan devletler özgürlük ümidiyle farklı siyasi arayış ve tercihlerde bulundu.Mısır esasen uluslar arası teamül ve hukuk gereği savaşın başına kadar Osmanlı’ya bağlı bir vilayet idi. Fiili olarak ise Büyük Biritan...
YUKARI DÖNÜN

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz