Libya’daki savaşı kim kazanacak?

Libya’ya dönmesinin ardından, orduda sakin şekilde görev yapmayı sürdüren General Halife Hafter, 2014’te, tam da ülkedeki iç savaşın şiddetlendiği bir anda ortaya çıktı...

HABER MASASI REUTERS, MECRA 2 DAKİKADA OKUNUR
Libya’daki savaşı kim kazanacak?
General Halife Hafter, Bingazi ve çevresinde olduk yoğun bir desteğe sahip.
Fotoğraf : Esam Omran Al-Fetori Reuters

Libya’ya dönmesinin ardından, orduda sakin şekilde görev yapmayı sürdüren General Halife Hafter, 2014’te, tam da ülkedeki iç savaşın şiddetlendiği bir anda ortaya çıktı...

BEĞEN

Libya lideri Muammer Kaddafi’nin 20 Ekim 2011’de kendi halkı tarafından linç edilerek öldürülmesinin ardından, ülkede sular durulmak bilmiyor. Dünyanın çeşitli ülkeleri Libya üzerinde kontrolü sağlamak için atılımlarını sürdürürken, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Mısır, sahadaki etkinliklerini artırıyor. BAE-Mısır ittifakının Libya içinde desteklediği askeri-siyasi figür ise, ülkenin doğu kesimini elinde tutan General Halife Hafter.

Halife Hafter (Esam Omran Al-Fetori / Reuters)
Halife Hafter (Esam Omran Al-Fetori / Reuters)

Kaddafi’nin eski ortağı

1943’te Libya’nın doğusundaki Ecdebiye bölgesinde dünyaya gelen Halife Hafter, askeri liseden sonra intisap ettiği orduda basamakları hızla yükselerek, geleceğin lideri Muammer Kaddafi’yle dostluk kurdu. 1 Eylül 1969’da Kral İdris Senûsî’yi devirerek yönetime el koyan kadro içinde, Kaddafi ile birlikte Hafter de vardı.

Halife Hafter (X) ve Muammer Kaddafi (Hafter'in önünde).
Halife Hafter (X) ve Muammer Kaddafi (Hafter'in önünde).

Libya’da hâkimiyetini sağlamlaştırdıktan sonra, elini komşu ülkelere de uzatmaya başlayan Kaddafi, 1980’lerin başından itibaren Çad’daki siyasi duruma müdahaleye karar verdi. Rakibi ve potansiyel düşmanı olarak gördüğü General Hafter’i Çad’a yollayan Kaddafi, askerlerinin bu ülkeye gittiğini kamuoyu önünde sürekli yalanladı.

Halife Hafter (1 numara), 1987 yılında Çad ordusuna esir düştü.
Halife Hafter (1 numara), 1987 yılında Çad ordusuna esir düştü.

1987’de Hafter, Çad ordusuna esir düşünce, Kaddafi bu defa eski dostunu feda etti ve bu operasyonun emrini kendisinin vermediğini duyurdu. Büyük bir hayal kırıklığına uğrayan General Hafter, CIA’nin yardımıyla Çad’daki esaretten kurtulduktan sonra, artık keskin bir Kaddafi karşıtıydı.

CIA himayesinde geçen yıllar

Kaddafi’nin sıkı kontrolü altında bulunan Libya’ya dönemeyen General Hafter’e ABD tarafından siyasi sığınma hakkı tanındı. 1990’ların başından 2011’de Kaddafi’nin devrilmesine kadar ABD’nin Virginia eyaletinde yaşayan Hafter, bu uzun süre boyunca iktidarın kendi ellerine geçmesini sabırla bekledi.

REKLAM

42 yıl boyunca Libya'nın yönetimini elinde tutan Kaddafi, 20 Ekim 2011 günü muhaliflerince öldürüldü.
42 yıl boyunca Libya'nın yönetimini elinde tutan Kaddafi, 20 Ekim 2011 günü muhaliflerince öldürüldü.

Hafter’in verdiği istihbaratla ve yönlendirmelerle, CIA defalarca Kaddafi’ye suikast girişiminde bulunduysa da Libya lideri hepsini atlatmayı başardı.

Adım adım iktidara

Libya’ya dönmesinin ardından, orduda sakin şekilde görev yapmayı sürdüren General Halife Hafter, 2014’te, tam da ülkedeki iç savaşın şiddetlendiği bir anda ortaya çıktı. Yaptığı televizyon konuşmasında Libya’yı kaostan kurtarmaya hazır olduğunu duyuran Hafter, bunun için gerekli güç ve tecrübeye sahip bulunduğunu vurguluyordu.

Halife Hafter, ülkenin kurtarıcısı olarak Libyalılara sesleniyor. (Esam Omran Al-Fetori / Reuters)
Halife Hafter, ülkenin kurtarıcısı olarak Libyalılara sesleniyor. (Esam Omran Al-Fetori / Reuters)

General’in kamuoyuna seslendiği sırada, Libya yakın tarihinin belki de en umutsuz ve karmaşık günlerini yaşıyordu. Kaddafi döneminde öyle ya da böyle kurulmuş olan toplumsal düzen tamamen kaybolmuş, ülkenin her bir bölgesi başka bir silahlı grubun denetimine girmiş, çeşitli terör örgütleri dört bir yandan pıtrak gibi çoğalmıştı.

Libya sınırları içerisinde birbiriyle çatışma halinde pek çok yapı bulunuyor. (Goran Tomasevic / Reuters)
Libya sınırları içerisinde birbiriyle çatışma halinde pek çok yapı bulunuyor. (Goran Tomasevic / Reuters)

O sırada elinde ciddi bir askeri ve ekonomik güç bulunmasa da, Hafter’in yaptığı bu çağrı özellikle Bingazi ve çevresinde derin bir yankı bulmuştu. Libya’nın toplumsal yapısının belkemiğini oluşturan aşiretler, Hafter’e desteğe hazır olduklarını duyurdular.

Halife Hafter, Libya Ulusal Ordusu içinden de çok fazla destek buldu. (Esam Omran Al-Fetori / Reuters)
Halife Hafter, Libya Ulusal Ordusu içinden de çok fazla destek buldu. (Esam Omran Al-Fetori / Reuters)

2014 yılının mayıs ayından itibaren, General Hafter ordu içindeki destekçilerini harekete geçirerek fiili olarak Libya’nın doğusunda duruma hâkim oldu. Nihayet 2015 martında Libya Parlamentosu kendisini ordunun başkomutanlığına atadı. Bu, Libya gibi bir ülkede devlet başkanlığına giden yolun da başlangıcıydı.

Üç parçadan biri

REKLAM

General Halife Hafter, 2018 itibariyle, ülkedeki üç ana güç odağından biri durumunda. Torbuk ve başkent Trablus’taki fiili hükümetlerin yanında, General Hafter ve müttefikleri de sahayı kontrol ediyor. Trablus’taki meclisi BM resmen destekliyor olsa da, Hafter’in özellikle petrol zengini Bingazi ve çevresini elinde tutuşu, onun eşitler arasında birinci konumuna yükseltiyor.

General Halife Hafter, Lİbya'nın doğusunda hakimiyetini sağlamış durumda. (Esam Omran Al-Fetori / Reuters)
General Halife Hafter, Lİbya'nın doğusunda hakimiyetini sağlamış durumda. (Esam Omran Al-Fetori / Reuters)

BAE-Mısır ittifakının General Hafter’e oynamasının nedeni de, onun sahadaki bu üstün pozisyonu. Libya’nın diğer bölgelerinde yerel kabileler, bazı silahlı gruplar ve Tuaregler hâkim; ancak uluslararası destek, günden güne daha çok Hafter’in arkasında toplanıyor. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Hafter’i “meşru siyasi muhatap” olarak Paris’te ağırladı bile.

Fransa Cumhurbaşkanı Macron (Ortada), Halife Hafter (Sağda) ve Libya Başbakanı Feyiz es-Serrac. (Philippe Wojazer / Reuters)
Fransa Cumhurbaşkanı Macron (Ortada), Halife Hafter (Sağda) ve Libya Başbakanı Feyiz es-Serrac. (Philippe Wojazer / Reuters)

Libya’daki güç savaşında BAE-Mısır ittifakıyla birlikte hareket eden bir diğer ülke de Rusya. General Hafter’e yakın durarak Libya sahillerinde üsler elde eden Moskova, Kaddafi sonrası dönemin en kazançlı yabancı güçlerinden birine dönüştü.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergei Lavrov (Sağda), Halife Hafter'i Moskova'da ağırladı. (Sergei Karpukhin / Reuters)
Rusya Dışişleri Bakanı Sergei Lavrov (Sağda), Halife Hafter'i Moskova'da ağırladı. (Sergei Karpukhin / Reuters)

BAE-Mısır ikilisinin, Libya dışındaki başka alanlarda da işbirliğini derinleştirdiği düşünüldüğünde, General Hafter’in -herhangi bir suikasta kurban gitmediği takdirde- yakın bir zamanda Libya’nın tamamında iktidarı eline almayı başardığını görmek sürpriz olmayacaktır.

YORUMUNUZU YAZIN, SORUNUZU SORUN
{{ entity.comments.quantity }} KİŞİ YORUM YAZDI
İLK YORUM YAZAN SİZ OLUN
BEĞEN

HAFTANIN ÖZETİ

Yüzyılın Anlaşması, Batı Şeria'yı yutmayı hedefliyor
Yüzyılın Anlaşması, Batı Şeria'yı yutmayı hedefliyor
Bu hafta İslam dünyasında, Hamas Siyasi Büro Üyesi Suheyl el-Hindi'nin Yüzyılın Anlaşması planına ilişkin açıklamaları, ABD ile İran arasında yaşanan gerilim ve Orta Doğu'ya yansımaları, Beşşar Esed rejiminin Suriye'de yeniden kimyasal silah kullanması, Myanmar Ordusunun, Arakan'a her türlü yiyecek, içecek, ilaç girişini de engellemesi, İsrail bası...

PORTRELER

Kölelikten sultanlığa: Şemseddin İltutmuş
Kölelikten sultanlığa: Şemseddin İltutmuş
Şemseddin İltutmuş, Delhi Sultanlığı’nın ilk Türk hükümdarı ve asıl kurucusu olarak bilinir. Kutbettin Aybek'in ölümünden sonra, Delhi-Türk Sultanlığı tahtına Lahor'daki taraftarlarının desteğiyle devlet işlerinde yeteri kadar yetkinliği olmayan Aybek'in oğlu Aram Şah çıktı ancak Aram Şah iktidarına Delhi soyluları tarafından karşı çıkıldı. Delhi'd...

HAREKETLER

Jön Türkler’in Araplardaki izdüşümü
Jön Türkler’in Araplardaki izdüşümü
Çeşitli nedenlerle (ilim tahsili, seyahat, iltica, siyasi mücadele vb.) Avrupa’da toplanan ve bilhassa Sultan İkinci Abdulhamid’in iktidarına karşı muhalefet ortak paydasında bir araya gelen “Jön Türkler”, Osmanlı İmparatorluğu’nun yıkılış döneminin belki de en önemli toplumsal hareketini oluşturuyordu. 1850’lerden itibaren ilk kez Batılılar tarafı...

KARENİN SÖYLEDİĞİ

Kuzey Afrika'nın devrik liderleri
Kuzey Afrika'nın devrik liderleri
15 Ağustos 2005'te çekilen bu fotoğrafta, Libya lideri Muammer Kaddafi, Libya'nın başkenti Trablus'un doğusunda, Akdeniz kıyısındaki Sirte'de gerçekleştirilen bir toplantının ardından müttefikleri; Mısır lideri Hüsnü Mübarek, Cezayir lideri Abdülaziz Buteflika, ile görülüyor.Devlet televizyonundan bildirildiğine göre, Cezayir’in kıdemli Cumhurbaşka...

MALUMAT

İki tarafın da kaybettiği İran-Irak Savaşı
İki tarafın da kaybettiği İran-Irak Savaşı
Bir milyonu aşkın insanın hayatını kaybettiği bir o kadar insanın da yaralandığı ya da sakat kaldığı 1980-88 yılları arasında Orta Doğu'yu kan gölüne çeviren kazananın olmadığı İran-Irak Savaşı'nın öncesi ve savaş sürecinde yaşananlar...Savaş öncesi İran19 Ağustos 1953 yılında CIA ve MI-6'nın ortak operasyonu ile Muhammed Musaddık iktidardan devril...

NE OKUMALI?

Azrail'in Vilayetine Yolculuk sonrası başkalaşmak
Azrail'in Vilayetine Yolculuk sonrası başkalaşmak
2018 yılında Zeynep Özel ve Zeynep Akçora çevirisiyle Ketebe Yayınları tarafından dilimize kazandırılan İranlı düşünür Celal Ali Ahmed imzalı "Azrail'in Vilayetine Yolculuk" isimli eserde, bir "Acem"in sosyalist düşünceyle başlayan hayatının, yaptığı İsrail gezisi ile farklı bir yöne evrilmesi konu ediliyor. Bu kitabı okuduğum da aklıma en çok sevd...
YUKARI DÖNÜN

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz