GündemMoro Müslümanları sandıkta

Moro Müslümanları sandıkta

Gelecekleri için dönüm noktası olacak bir referandumun eşiğinde olan Moro Müslümanları kimdir? Müslümanlığın bölgeye yayılmasından günümüze Morolar...

HABER MASASI MECRA 2 DAKİKADA OKUNUR
Moro Müslümanları sandıkta
Yaklaşık 3 milyon seçmenin oy kullanması beklenen referandumda Morolar oy verecekleri okullarda uzun sıralar oluşturdu.

Gelecekleri için dönüm noktası olacak bir referandumun eşiğinde olan Moro Müslümanları kimdir? Müslümanlığın bölgeye yayılmasından günümüze Morolar...

BEĞEN

Filipinler’de, Müslümanların yoğun yaşadığı Mindanao eyaleti çevresindeki adalara özerklik tanınması hakkındaki Bangsamoro Organik Yasa Tasarısı (BOL) kapsamındaki referandumda Morolar oy kullanıyor.

Mindanao eyaletinin çevresindeki adalara kapsamlı bir özerklik hakkı sunan tasarının kabul edilmesinin ardından eyalet “Bangsamoro Özerk Bölgesi” olarak isimlendirilecek. Yeni düzenlemeyle Bangsamoro özerk hükümeti kurulacak. Bölgede dini özgürlükler konusunda bağımsız olarak şeri hükümlerin uygulanacağı mahkemeler açılabilecek.

Filipin Müslümanlarının kendilerini Hristiyanlardan ayırmak için tercih ettiği ve “Müslüman halk” anlamına gelen Bangsamoro kelimesinin kullanımı 1915’e kadar gidiyor. Hristiyan halk ile kendilerini ayırma çabaları ise çok daha eskilere dayanıyor.

Filipinler'de Müslümanların çoğunlukta olduğu Mindanao bölgesi.
Filipinler'de Müslümanların çoğunlukta olduğu Mindanao bölgesi.

Müslümanlık Filipinler’e çok erken bir tarihte, 10. yüzyılda Müslüman tüccarların Çin üzerinden Filipinler ile yaptığı temaslarla ulaştı. Müslüman tüccarların bölgeye gelmesinin yanı sıra Filipinler’e tebliğ amacıyla seyahat etmiş Kerim el-Mahdum gibi sufiler, Müslümanların yerel hakla ile kurduğu evlilik ilişkileri, İslam dininin özellikle Sulu takımadalarında yaygınlaşmasına neden oldu.

Soyu, bölgeye tebliğ için gelen daha sonra da buraya yerleşen Arap davetçilerine dayanan Serîf Ebû Bekir el-Hâşim’in 1450’lerde Sulu Sultanlığı’nı kurmasıyla birlikte İslam, Filipinler’de siyasi bir boyut kazandı. 1521’de İspanyolların sömürgecilik niyeti ile bölgeye gelmesiyle Filipinler’deki düzen değişmeye başladı. Avrupalıların Faslılar ve Endülüs Arapları için kullandığı “Moro” ismi, İspanyolların ülkeye gelmesiyle birlikte Filipinli Müslümanlar için de kullanılmaya başlandı. Filipinler’de İspanyol idaresini kuran Miguel Lopez de Legazpi’nin, Mindanao adasında 1515’de kurulan Maguindanao Sultanlığı ile giriştiği savaşlar, İslam’ın Filipinler’deki barışçıl yayılmasını duraklattı.

REKLAM

Sulu Sultanlığı'nın sınırlarını gösteren harita.
Sulu Sultanlığı'nın sınırlarını gösteren harita.

İspanyolların başlattığı misyonerlik hareketleri meyvelerini vermeye başlayıp Filipinler’deki Hristiyan sayısı giderek yükselince, Müslümanlar ile Hristiyanlar arasındaki çatışmaların artması da kaçınılmaz oldu. İspanyollar ve Sulu Sultanlığı arasındaki savaşlar, 1898 yılında İspanyollar’ın tüm Filipinler’in hâkimiyetini Amerika Birleşik Devletleri’ne devretmesine kadar durulmadı.

Tümgeneral Leonard Wood 'un komutası altındaki Amerikan birlikleri 1000 kadar Müslümanı katletti.
Tümgeneral Leonard Wood 'un komutası altındaki Amerikan birlikleri 1000 kadar Müslümanı katletti.

Bölgede Müslüman hâkimiyetini arzulayan ve bu sebeple ABD yönetimini kabul etmeyen Morolar, ülkenin ABD’ye devredilmesi ile Amerikan birliklerine karşı mücadele etmeye başladı. ABD, Müslümanların silahlı direnişini kırmak adına, “huzur ve barışı” sağlamak hedefiyle bölgede bir dizi operasyonlar düzenledi. 1906’da yapılan ve binlerce Müslümanın öldürüldüğü “Bud Jado” harekâtı da bunlardan biriydi.

ABD’nin baskısı ile direnişleri kırılan Müslümanlar, 1915 yılında Sulu Sultanlığı’nın ABD’ye verilmesiyle tamamen Amerikan boyunduruğu altına girdi. Sulu takımadalarına yapılan ekonomik yardımlar, bölgede eğitim imkânlarının arttırılması gibi sebepler Müslümanların ABD’ye karşı ayaklanmasını engelledi. 1924’te ABD, Filipinler’e bağımsızlık tanımaya karar verince, Müslümanlar, Amerikan Kongresi’ne bir heyet göndererek “Filipinler’e bağımsızlık verilmesi durumunda Müslümanların da kendilerine ait bir devleti olmasını” istediler. 1935’te Filipinler, 10 yıllık bir süreyle sınırlı olarak, bağımsızlığını kazandığında bu isteklerini yineleyen Morolar, Filipinli Hristiyanların devletinde yaşamak yerine ABD boyunduruğu altında yaşamayı tercih ettiklerini Amerikan hükümetine ibraz ettiler.

Jabidah katliamından sonra kurulan Moro İslami Özgürlük Cephesi Hristiyan Filipinlilerle silahlı mücadeleye girişti.
Jabidah katliamından sonra kurulan Moro İslami Özgürlük Cephesi Hristiyan Filipinlilerle silahlı mücadeleye girişti.

Filipin Müslümanları her ne kadar Hristiyanlarla bir olmak istemese de II. Dünya savaşında Japon işgaline karşı Hristiyanlarla birlikte mücadele ettiler. 1946’da Filipinler bağımsızlığı kazanınca, Morolar kendilerini arzuları dışında kurulmuş bir sistemin içinde buldular. Müslüman bölgeye yapılan ayırımlar; ekonomi, eğitim konusundaki ilgisizlikler Müslüman halkı Filipin hükümetine karşı doldururken, 1968’de Hristiyan askerlerinin, itaatsizliği bahane ederek gerçekleştirdiği ve 30 Müslüman askerin öldürülmesiyle sonuçlanan Jabidah katliamı bardağı taşıran son damla oldu.

REKLAM

Moro İslami Özgürlük Cephesi'nin bayrağı.
Moro İslami Özgürlük Cephesi'nin bayrağı.

Katliamın ardından Moro İslamî Özgürlük Cephesi (MİÖC) kurularak Hristiyanlarla silahlı mücadeleye girişildi. Bunun yanında, Filipinler Üniversitesi’nde öğretim üyeliği yapan Nur Misuari önderliğinde kurulan Moro Ulusal Özgürlük Cephesi (MUÖC) ise siyasi söylemlerle Moroların hakkını savundu. Uluslararası arenada tanınırlık kazanan MUÖC, İslâm Konferansı Teşkilâtı’nın desteğini alarak 1976’da Filipinler ile 12 bölgeye özerklik verilmesini öngören Tripoli Anlaşması’nı imzaladı. Anlaşmanın ardından Müslümanların yaşadığı bölgelere yapılan yatırımların arttırılmasına ve Müslümanların yaşam koşullarının iyileştirilmesine rağmen Filipinler hükümeti bu bölgelere özerklik vermedi.

Moro İslami Kurtuluş Cephesi (MİKC) ile Filipinler hükümeti arasında 27 Mart 2014'te imzalan Bangsamoro Kapsamlı Barış Anlaşması’nın bir devamı olan bu tasarının onaylanmasıyla birlikte, 40 yıl süren ve 120 bin kişinin yaşamını kaybettiği çatışmaların ortadan kalkacağı ümit ediliyor.

YORUMUNUZU YAZIN, SORUNUZU SORUN
{{ entity.comments.quantity }} KİŞİ YORUM YAZDI
İLK YORUM YAZAN SİZ OLUN
BEĞEN

HAFTANIN ÖZETİ

Bosna'nın dinmeyen acısı: Srebrenitsa soykırımı
Bosna'nın dinmeyen acısı: Srebrenitsa soykırımı
Bu hafta İslam coğrafyasında, insanlık tarihinin utanç tablosu Srebrennitsa Soykırımının 24. yıl dönümü vesilesiyle düzenlenen anma törenleri, Suudi Arabistan'ın Filistinli Şehit yakınlarını kutsal topraklara daveti, Yemen'de binlerce yıllık tarihi eserlerin savaşın ortasında kaderine terk edilmesi, İran'ın Suriye'deki Bukemal ilçesinde inanç asimi...

PORTRELER

Kölelikten sultanlığa: Şemseddin İltutmuş
Kölelikten sultanlığa: Şemseddin İltutmuş
Şemseddin İltutmuş, Delhi Sultanlığı’nın ilk Türk hükümdarı ve asıl kurucusu olarak bilinir. Kutbettin Aybek'in ölümünden sonra, Delhi-Türk Sultanlığı tahtına Lahor'daki taraftarlarının desteğiyle devlet işlerinde yeteri kadar yetkinliği olmayan Aybek'in oğlu Aram Şah çıktı ancak Aram Şah iktidarına Delhi soyluları tarafından karşı çıkıldı. Delhi'd...

HAREKETLER

Baas Partisi: Bir ihtilaflar tarihi
Baas Partisi: Bir ihtilaflar tarihi
Yunan Ortodoks Mişel Aflak ve Sünnî Müslüman Salahaddîn el Bitâr tarafından, 7 Nisan 1947’de Suriye’nin başkenti Şam’da kurulan Baas (“Diriliş”) Partisi, Ortadoğu’nun geçtiğimiz yüzyılına damgasını vuran siyasal hareketlerden biridir. 1963’te Suriye ve Irak’ta arka arkaya iktidara gelen partinin tarihi, aynı zamanda bir ihtilaflar ve bölünmeler tar...

KARENİN SÖYLEDİĞİ

Kral Hüseyin savaş bölgesinde
Kral Hüseyin savaş bölgesinde
Kerame Çarpışması, Filistin Kurtuluş Örgütü, Ürdün Silahlı Kuvvetleri ve İsrail Savunma Kuvvetleri, arasında 21 Mart 1968’de “Yıpratma Savaşı” sırasında meydana gelen 15 saatlik bir askeri muharebedir.İsrail saldırıyı, biri Kerame mülteci kampı biri de Safi köyü olmak üzere Filistin Kurtuluş Örgütü kamplarına eş zamanlı iki baskın olarak planladı. ...

MALUMAT

Seyahat taassubu kırar mı?
Seyahat taassubu kırar mı?
Seyahat taassubu kırar, ufkunuzu açar ve aslında, düşündüğümüz bazı şeylerin hiç de öyle olmadığını gösterir. Düzenli bir çalışma hayatım olmasa da biriktirdiğim para ile sık sık seyahate çıkmayı kendime düstur edindim. Bu seferki yolculuğum büyüklerimden hep duyduğum "bizim Bosna'ya" idi. Şehre iner inmez sizi harika, yeşil bir doğaya sahip olan ...

NE OKUMALI?

İslam ve Modern İnsanın Çıkmazı
İslam ve Modern İnsanın Çıkmazı
Farklı alanlarda bilim insanı yetiştirmiş, eğitimli bir aileden gelen İranlı alim Seyyid Hüseyin Nasr, akademik eğitimini Amerika’da farklı okullarda tamamladı. MIT’de fizik alanında aldığı lisans eğitimi ve Harvard Üniversitesi’ndeki bilim tarihi doktorasından sonra İran’da ve Amerika’da çeşitli akademik görevlerde bulundu. Hem Doğu’da hem de Batı...
YUKARI DÖNÜN

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz