GündemMoro'da bağımsızlık referandumuna doğru...

Moro'da bağımsızlık referandumuna doğru...

MUSTAFA OLGUN MECRA 3 DAKİKADA OKUNUR
Moro'da bağımsızlık referandumuna doğru...
Moro'nun özerklik kazanmasıyla ilgili anlaşma, 2017 yılının temmuz ayında imzalanmıştı.
BEĞEN

Filipinler devleti ve Moro İslami Kurtuluş Cephesi (MILF) arasında varılan anlaşmaya göre, 21 Ocak 2019’da yapılacak referandum sonrası özerk yönetimin kurulması planlanıyor.

27 Temmuz 2018’de Filipinler Devlet Başkanı Rodrigo Duterte’nin Bangsamoro Organik Yasası’nı (Bangsamoro Organic Law) onaylaması ile Bangsamoro Özerk Yönetimi’nin kurulması için yasal süreç başlamıştı. Anlaşma ile Mindanao adasında Müslümanların yoğun olarak yaşadığı bölgelerde yapılacak referandum sonrası, Bangsamoro Müslüman Özerk Bölgesi (Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao-BARMM) kurulacak.

Filipinler'in başkenti Manila'da, özerklik anlaşmasının imza töreni, 17 Temmuz 2017.
Filipinler'in başkenti Manila'da, özerklik anlaşmasının imza töreni, 17 Temmuz 2017.

MILF Lideri Hacı Murad İbrahim, referandum ile ilgili yaptığı açıklamada %80 oranında evet çıkacağını düşündüğünü söylüyor. Fakat Cotabato şehrindeki siyasi liderlerin, özellikle de yerel hükümetin liderinin yasaya karşı kampanya yürüttüğünü dile getiriyor.

Yerel hükümet yöneticilerinin karşıt kampanyalarının yanı sıra, terör örgütleri ile bağlantılı grupların seçim yaklaştıkça referandumu sabote etmeye çalışması bölgede korku oluşturuyor. Örneğin, 31 Aralık 2018 günü Bangsamoro özerk bölgesinin merkezi olması planlanan Cotabato şehrinde “South Seas" isimli alışveriş merkezinin girişinde bir bombalı saldırı gerçekleşti. Saldırıda 2 kişi hayatını kaybederken, 30 kişi de yaralandı.

MILF lideri Hacı Murad İbrahim (en sağda), askeri yetkililerle bir toplantı sırasında.
MILF lideri Hacı Murad İbrahim (en sağda), askeri yetkililerle bir toplantı sırasında.

Saldırının ardından MILF tarafından yapılan açıklamada, sivilleri öldürme ve zarar verme amacıyla düzenlenen bu eylem "korkaklık, insanlık dışı ve vahşi" olarak nitelendirildi ve saldırının yetkililerce derinlemesine araştırılması gerektiği dile getirildi.

Saldırının hedefinde referandumun olduğu belirtilen açıklamada "Meydana gelen saldırıdan dolayı üzgünüz. Geçmişte de Bangsamoro barış sürecini sona erdirmek için benzer olaylara başvuruldu. Önceden yaptığımız gibi biz kararlılıkla yolumuza bakmalı, ilerlemeliyiz ki barışı tesis edebilelim" ifadeleri yer aldı.

Mindanao Müslüman Özerk Bölgesi

Yeni kurulacak Bangsamoro Özerk Bölgesi, hâlihazırda var olan Mindanao Müslüman Özerk Bölgesi’ni (ARMM) Basilan, Cotabato, Lanao del Norte’de altı kasaba ve Kuzey Cotabato’da 39 barangayı kapsayacak. Süreç içerisinde özerk yönetime katılmak isteyen farklı bölgelerde de referandum yapılabilecek. Anlaşmaya göre yasanın imzalanmasının ardından 90 gün içinde plebisit yapılması ön görülüyordu. Referandumda oy kullanacak kişiler kayıt işlemlerini tamamladı. 21 Ocak 2019 günü yapılması planlanan oylamada yaklaşık 1,9 milyon kişi oy kullanacak. Referandum sonuçlarında “evet” çıkarsa MILF tarafından geçiş hükümeti kurulacak. Göreve gelecek yönetim, 2022 yılında yapılacak seçimlere kadar hükümet yapısının oluşturulması için çalışacak.

Moro Ulusal Kurtuluş Cephesi'nin bayrağı.
Moro Ulusal Kurtuluş Cephesi'nin bayrağı.

Uzun yıllardır devam eden silahlı mücadele sebebiyle Bangsamoro bölgesi Filipinler’in en az yatırım alan bölgesi oldu. Bu sebeple yeni kurulacak özerk bölgenin eğitim, sağlık, altyapı gibi birçok konuda yatırıma ihtiyacı var.

Ayrıca Bangsamoro halkının savaş alanında elde ettiği kazanımları artık siyasi alana da aktarması gerekiyor. MILF’in sahip olduğu yaklaşık 40 bin kişilik silahlı güç, yavaş yavaş görevini bırakacak veya kolluk kuvvetlerine katılacak. Savaşçıların normal hayata geçişinin sağlanması için 6 MILF kampı yeniden düzenlendi.

ARMM ve BARMM arasındaki fark

“Hâlihazırda var olan ARMM ile yeni kurulacak BARMM arasındaki fark nedir ve neden yeni bir otonom bölgeye ihtiyaç duyulmaktadır?” sorularına da cevap verilmesi gerekmektedir.

ARMM bölgesi, Moro Ulusal Kurtuluş Cephesi (MNLF) ve Filipinler hükümeti arasındaki görüşmeler sonucunda 1989 yılında belirlenmişti. Fakat MNLF, otonom bölgenin kapsamına itiraz etti ve yapılacak plebisit sonucunu tanımayacağını açıkladı. Ardından 1996 yılında yapılan Nihai Anlaşma (Final Peace Agreement) ile MNLF lideri Nur Misuari otonom bölgenin yöneticisi oldu. Süreç içinde yaşananlar ve bölgeye tanınan haklar, Bangsamoro halkının sorunlarına çözüm olamadı. Kimi gözlemciler ARMM’nin yolsuzluk ve kötü yönetim sebebiyle başarısız bir örnek olduğu tezini savunuyorlar.

Bangsamoro bölgesinin özerklik sürecinin başlangıcı, bölgede sevinçle karşılanmıştı.
Bangsamoro bölgesinin özerklik sürecinin başlangıcı, bölgede sevinçle karşılanmıştı.

Yeni yasada belirlenen otonom bölge ve yönetim usulü, bölgedeki Müslümanların şikâyet ve talepleri göz önünde bulundurularak yeniden oluşturuldu. Yönetim üniter olmak yerine parlamenter bir sisteme sahip olacak.

Seçmenler, yerliler de dâhil olmak üzere farklı partiler, bölgeler ve kesimleri temsil eden 80 üyeli bir parlamento seçecekler. Parlamento üyeleri daha sonra aralarından bir başbakan ve iki başkan yardımcısı belirleyecekler. Başbakan ayrıca kabine üyelerini de atayacak.

Bölgedeki Müslümanları ilgilendiren davalarda şeriat mahkemelerine yetki verilecek. Fakat bölgede yaşayan farklı inançlardaki kişiler, şeriat mahkemelerinin hükümlerini kabul etmek zorunda olmayacaklar.

Ayrıca BARMM bölgesi ARMM bölgesinin aksine merkezî yönetimden alacağı bütçeyi senato onayı beklemeden yıllık olarak alacak. Bölgenin doğal kaynak ve vergi geliri gibi gelirlerden alacağı pay da % 70’ten % 75’e yükselecek.

Savaşçılardan seçilecek kişiler yaş, kilo ve eğitim gibi kriterlere göre polis gücüne katılabilecek. Ulusal hükümet, dışişleri ve savunma gibi anayasal ve ulusal meseleler üzerindeki yetkilerini koruyacak. Buna karşın Bangsamoro hükümeti bütçeleme, adalet yönetimi, tarım, geleneksel yasalar, gelir kaynakları oluşturma, afet riski azaltma başta olmak üzere bazı alanlarda özel yetkilere sahip olacak.

YORUMUNUZU YAZIN, SORUNUZU SORUN
{{ entity.comments.quantity }} KİŞİ YORUM YAZDI
İLK YORUM YAZAN SİZ OLUN

Marmara Üniversitesi Gazetecilik Bölümü mezunu. Güneydoğu Asya bölgesiyle ilgili çalışmaları ve seyahatleri devam ediyor.

BEĞEN

HAFTANIN ÖZETİ

İzdihamın gölgesinde Kerbela’da İran yatırımları
İzdihamın gölgesinde Kerbela’da İran yatırımları
Bu hafta İslam coğrafyasında, Irak'ın Kerbela kentinde yaşanan izdihamın gölgesinde kalan bölgedeki İran yatırımları,Suudi ArabistanKralı Selman'ın, oğlu Prens Abdülaziz bin Selman'ı Petrol Bakanı olarak ataması, Yolsuzluktan yargılanan Sudan Eski Devlet Başkanı Beşir'e yönelik yüklü miktarda parayı zimmetine geçirme iddiaları, İsrail'in Gazze şeri...

PORTRELER

Bir devrim hikâyesi
Bir devrim hikâyesi
İran Şahı Muhammed Rıza Pehlevî’nin iktidardan uzaklaştırılması sürecine öncülük eden Ayetullah Seyyid Rûhullah Mûsevî Humeynî, geçtiğimiz yüzyılın en dikkate değer ve en tartışmalı şahsiyetlerinden biridir. Şiî inancına mensup çevrelerde şimdiden efsaneleştirilen ve neredeyse bir tür “aziz” mertebesine yükseltilen Humeynî’nin hayatı, Ortadoğu’nun ...

HAREKETLER

Filistin Kurtuluş Örgütü'nün serüveni
Filistin Kurtuluş Örgütü'nün serüveni
Filistin Kurtuluş Örgütü (Arapça adıyla: Munazzamatu’-Tahrîr el Filistîniyye), 13-17 Ocak 1964’te Mısır’ın başkenti Kahire’de düzenlenen ilk Arap Birliği genel toplantısı sırasında alınan prensip kararı uyarınca, 29 Mayıs 1964 günü Kudüs’te kuruldu. Örgütün açıklanan hedefleri Filistinlilerin yaşam standartlarını iyileştirmek, mültecilerin işgal ed...

KARENİN SÖYLEDİĞİ

Pakistan Cumhurbaşkanı Eyüp Han'ın ABD ziyareti
Pakistan Cumhurbaşkanı Eyüp Han'ın ABD ziyareti
11 Haziran 1961’de çekilen bu fotoğrafta, Pakistan’ın ikinci Cumhurbaşkanı Muhammed Eyüp Han, Amerikan Başkanı John F. Kennedy ile birlikte başkent Washington’da kendilerini bekleyen kalabalıkların arasında geçerken görülüyor. Şoför koltuğunda gizli servis ajanı Gerald “Jerry” Behn otururken, önde ortada Kennedy’nin yaveri Chester V. Clifton bulunu...

MALUMAT

Asya'nın en büyük baharat pazarı: Khari Baoli
Asya'nın en büyük baharat pazarı: Khari Baoli
Her yerde baharat kokusu, çeşitli şifalı bitkiler, karışımlar, ilginç ilaçlar, koşuşan hamallar... Havaya karışan baharat kokusu ve insanların aralıksız hapşırıp öksürdüğü bir ortam… Burası Asya'nın en büyük baharat pazarı ‘‘Khari Baoli.’’Kaynaklar Delhi'deki baharat pazarının temelinin 17. yüzyılda atıldığını ve günümüze ulaştığını aktarıyor. Bu p...

NE OKUMALI?

İslam ve Modern İnsanın Çıkmazı
İslam ve Modern İnsanın Çıkmazı
Farklı alanlarda bilim insanı yetiştirmiş, eğitimli bir aileden gelen İranlı alim Seyyid Hüseyin Nasr, akademik eğitimini Amerika’da farklı okullarda tamamladı. MIT’de fizik alanında aldığı lisans eğitimi ve Harvard Üniversitesi’ndeki bilim tarihi doktorasından sonra İran’da ve Amerika’da çeşitli akademik görevlerde bulundu. Hem Doğu’da hem de Batı...
YUKARI DÖNÜN

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz