GündemMoro'da bağımsızlık referandumuna doğru...

Moro'da bağımsızlık referandumuna doğru...

MUSTAFA OLGUN MECRA 3 DAKİKADA OKUNUR
Moro'da bağımsızlık referandumuna doğru...
Moro'nun özerklik kazanmasıyla ilgili anlaşma, 2017 yılının temmuz ayında imzalanmıştı.

Filipinler devleti ve Moro İslami Kurtuluş Cephesi (MILF) arasında varılan anlaşmaya göre, 21 Ocak 2019’da yapılacak referandum sonrası özerk yönetimin kurulması planlanıyor.

27 Temmuz 2018’de Filipinler Devlet Başkanı Rodrigo Duterte’nin Bangsamoro Organik Yasası’nı (Bangsamoro Organic Law) onaylaması ile Bangsamoro Özerk Yönetimi’nin kurulması için yasal süreç başlamıştı. Anlaşma ile Mindanao adasında Müslümanların yoğun olarak yaşadığı bölgelerde yapılacak referandum sonrası, Bangsamoro Müslüman Özerk Bölgesi (Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao-BARMM) kurulacak.

Filipinler'in başkenti Manila'da, özerklik anlaşmasının imza töreni, 17 Temmuz 2017.
Filipinler'in başkenti Manila'da, özerklik anlaşmasının imza töreni, 17 Temmuz 2017.

MILF Lideri Hacı Murad İbrahim, referandum ile ilgili yaptığı açıklamada %80 oranında evet çıkacağını düşündüğünü söylüyor. Fakat Cotabato şehrindeki siyasi liderlerin, özellikle de yerel hükümetin liderinin yasaya karşı kampanya yürüttüğünü dile getiriyor.

Yerel hükümet yöneticilerinin karşıt kampanyalarının yanı sıra, terör örgütleri ile bağlantılı grupların seçim yaklaştıkça referandumu sabote etmeye çalışması bölgede korku oluşturuyor. Örneğin, 31 Aralık 2018 günü Bangsamoro özerk bölgesinin merkezi olması planlanan Cotabato şehrinde “South Seas" isimli alışveriş merkezinin girişinde bir bombalı saldırı gerçekleşti. Saldırıda 2 kişi hayatını kaybederken, 30 kişi de yaralandı.

MILF lideri Hacı Murad İbrahim (en sağda), askeri yetkililerle bir toplantı sırasında.
MILF lideri Hacı Murad İbrahim (en sağda), askeri yetkililerle bir toplantı sırasında.

Saldırının ardından MILF tarafından yapılan açıklamada, sivilleri öldürme ve zarar verme amacıyla düzenlenen bu eylem "korkaklık, insanlık dışı ve vahşi" olarak nitelendirildi ve saldırının yetkililerce derinlemesine araştırılması gerektiği dile getirildi.

REKLAM

Saldırının hedefinde referandumun olduğu belirtilen açıklamada "Meydana gelen saldırıdan dolayı üzgünüz. Geçmişte de Bangsamoro barış sürecini sona erdirmek için benzer olaylara başvuruldu. Önceden yaptığımız gibi biz kararlılıkla yolumuza bakmalı, ilerlemeliyiz ki barışı tesis edebilelim" ifadeleri yer aldı.

Mindanao Müslüman Özerk Bölgesi

Yeni kurulacak Bangsamoro Özerk Bölgesi, hâlihazırda var olan Mindanao Müslüman Özerk Bölgesi’ni (ARMM) Basilan, Cotabato, Lanao del Norte’de altı kasaba ve Kuzey Cotabato’da 39 barangayı kapsayacak. Süreç içerisinde özerk yönetime katılmak isteyen farklı bölgelerde de referandum yapılabilecek. Anlaşmaya göre yasanın imzalanmasının ardından 90 gün içinde plebisit yapılması ön görülüyordu. Referandumda oy kullanacak kişiler kayıt işlemlerini tamamladı. 21 Ocak 2019 günü yapılması planlanan oylamada yaklaşık 1,9 milyon kişi oy kullanacak. Referandum sonuçlarında “evet” çıkarsa MILF tarafından geçiş hükümeti kurulacak. Göreve gelecek yönetim, 2022 yılında yapılacak seçimlere kadar hükümet yapısının oluşturulması için çalışacak.

Moro Ulusal Kurtuluş Cephesi'nin bayrağı.
Moro Ulusal Kurtuluş Cephesi'nin bayrağı.

Uzun yıllardır devam eden silahlı mücadele sebebiyle Bangsamoro bölgesi Filipinler’in en az yatırım alan bölgesi oldu. Bu sebeple yeni kurulacak özerk bölgenin eğitim, sağlık, altyapı gibi birçok konuda yatırıma ihtiyacı var.

Ayrıca Bangsamoro halkının savaş alanında elde ettiği kazanımları artık siyasi alana da aktarması gerekiyor. MILF’in sahip olduğu yaklaşık 40 bin kişilik silahlı güç, yavaş yavaş görevini bırakacak veya kolluk kuvvetlerine katılacak. Savaşçıların normal hayata geçişinin sağlanması için 6 MILF kampı yeniden düzenlendi.

REKLAM

ARMM ve BARMM arasındaki fark

“Hâlihazırda var olan ARMM ile yeni kurulacak BARMM arasındaki fark nedir ve neden yeni bir otonom bölgeye ihtiyaç duyulmaktadır?” sorularına da cevap verilmesi gerekmektedir.

ARMM bölgesi, Moro Ulusal Kurtuluş Cephesi (MNLF) ve Filipinler hükümeti arasındaki görüşmeler sonucunda 1989 yılında belirlenmişti. Fakat MNLF, otonom bölgenin kapsamına itiraz etti ve yapılacak plebisit sonucunu tanımayacağını açıkladı. Ardından 1996 yılında yapılan Nihai Anlaşma (Final Peace Agreement) ile MNLF lideri Nur Misuari otonom bölgenin yöneticisi oldu. Süreç içinde yaşananlar ve bölgeye tanınan haklar, Bangsamoro halkının sorunlarına çözüm olamadı. Kimi gözlemciler ARMM’nin yolsuzluk ve kötü yönetim sebebiyle başarısız bir örnek olduğu tezini savunuyorlar.

Bangsamoro bölgesinin özerklik sürecinin başlangıcı, bölgede sevinçle karşılanmıştı.
Bangsamoro bölgesinin özerklik sürecinin başlangıcı, bölgede sevinçle karşılanmıştı.

Yeni yasada belirlenen otonom bölge ve yönetim usulü, bölgedeki Müslümanların şikâyet ve talepleri göz önünde bulundurularak yeniden oluşturuldu. Yönetim üniter olmak yerine parlamenter bir sisteme sahip olacak.

Seçmenler, yerliler de dâhil olmak üzere farklı partiler, bölgeler ve kesimleri temsil eden 80 üyeli bir parlamento seçecekler. Parlamento üyeleri daha sonra aralarından bir başbakan ve iki başkan yardımcısı belirleyecekler. Başbakan ayrıca kabine üyelerini de atayacak.

Bölgedeki Müslümanları ilgilendiren davalarda şeriat mahkemelerine yetki verilecek. Fakat bölgede yaşayan farklı inançlardaki kişiler, şeriat mahkemelerinin hükümlerini kabul etmek zorunda olmayacaklar.

REKLAM

Ayrıca BARMM bölgesi ARMM bölgesinin aksine merkezî yönetimden alacağı bütçeyi senato onayı beklemeden yıllık olarak alacak. Bölgenin doğal kaynak ve vergi geliri gibi gelirlerden alacağı pay da % 70’ten % 75’e yükselecek.

Savaşçılardan seçilecek kişiler yaş, kilo ve eğitim gibi kriterlere göre polis gücüne katılabilecek. Ulusal hükümet, dışişleri ve savunma gibi anayasal ve ulusal meseleler üzerindeki yetkilerini koruyacak. Buna karşın Bangsamoro hükümeti bütçeleme, adalet yönetimi, tarım, geleneksel yasalar, gelir kaynakları oluşturma, afet riski azaltma başta olmak üzere bazı alanlarda özel yetkilere sahip olacak.

YORUMUNUZU YAZIN, SORUNUZU SORUN
{{ entity.comments.quantity }} KİŞİ YORUM YAZDI
İLK YORUM YAZAN SİZ OLUN

Marmara Üniversitesi Gazetecilik Bölümü mezunu. Güneydoğu Asya bölgesiyle ilgili çalışmaları ve seyahatleri devam ediyor.

HAFTANIN ÖZETİ

Yemen görüşmeleri sonlandı
Yemen görüşmeleri sonlandı

İsveç'te gerçekleştirilen Yemen Barış görüşmelerinden, Malezya muhalefet partisindeki istifalara, İslam dünyasında geride bıraktığımız haftanın öne çıkan gelişmeleri.

DOĞRU MU?

"Mısırlı pilot, Yemen'i vurmamak için..."
"Mısırlı pilot, Yemen'i vurmamak için..."

PORTRELER

Mimarlığı yeniden tanımlayan usta
Mimarlığı yeniden tanımlayan usta
“Çocukken ailemle çok seyahat ettim. Babamla en büyük merakımız, her gittiğimiz ülkede müze ve tarihî eserleri gezmekti. Babam beni İspanya’da Kurtuba Camii’ne götürdü mesela. Gördüğüm yerler arasında beni çok etkileyenlerden biri olmuştur. Tabii ki çok ihtişamlı başka yerler de gezdik, ama bu caminin benim için yeri ayrı.”Dünyaca ünlü Iraklı mimar...

HAREKETLER

Hasan Sabbah'tan Ağa Han'a Nizârîler
Hasan Sabbah'tan Ağa Han'a Nizârîler
Şiîliğin alt kollarından biri olan İsmâilîlik içindeki en önemli sınıflardan Nizârîler, günümüzün en dikkat çekici dinî grupları arasındadır. Tarihsel olarak Fâtımîler zamanında ortaya çıkan Nizârîlik, Fâtımi Halifesi Müstansır-Billah’ın (ö. 1094) büyük oğlu Nizâr’ın (ö. 1097) halifeliğini savunanlara nispetle isimlendirilmiştir. Nizârîlere göre im...

MALUMAT

Karabağ Savaşı'nın Afgan mücahidleri
Karabağ Savaşı'nın Afgan mücahidleri
Dağlık Karabağ çatışması Sovyetlerin son döneminde yaşanan ilk büyük kitlesel politik hareketlenmeydi ve bu, daha sonra Sovyetler Birliği çöktüğünde Ermenistan ile Azerbaycan, Karabağ’ın denetimi için ilan edilmemiş bir savaşa başladığında devletlerarası savaşa dönüştü.Azerbaycan’la Ermenistan’ı karşı karşıya getiren ve binlerce insanın canına mal ...

NE OKUMALI?

Güneydoğu Asya'da İslam ve Siyaset
Güneydoğu Asya'da İslam ve Siyaset
1995 yılında Malezya Uluslararası İslam Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler bölümünden mezun olan Doç. Dr. Hasan T. Kösebalaban, mezun olduktan tam 2 yıl sonra ‘’Güneydoğu Asya’da İslam ve Siyaset’’ adında, Güneydoğu Asya’nın incileri olan Malezya, Tayland, Endonezya, Singapur ve Filipinler’i konu alan kapsamlı bir kitap çalışması...
YUKARI DÖNÜN

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz