Parçalanmış bir koltuğun varisleri

HABER MASASI REUTERS, MECRA 3 DAKİKADA OKUNUR
Parçalanmış bir koltuğun varisleri
Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, son bir haftada üç kez hastaneye kaldırıldı.
Fotoğraf : Reuters
BEĞEN

Arap dünyasında kulisler, geçtiğimiz haftadan bu yana üç kez hastaneye kaldırılan Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas’ın sağlık durumuna kilitlendi. Bu vesileyle, Filistin siyasetinin son yıllarına damgasını vuran Abbas’ın hayat hikâyesinden başlayarak, Filistin cephesindeki bölünmüşlükler, başlıca çatışma odaklarını ve Abbas sonrasına dair öngörüleri hatırlayalım:

Arap dünyasında “Ebu Mazen” künyesiyle tanınan Mahmud Abbas, 1935’te Filistin’in Safed kasabasında dünyaya geldi. Abbas’ın gençliği, ailesinin 1948’de kaçmak durumunda kaldığı Suriye’nin başkenti Şam’da geçti. Şam Üniversitesi’ne kaydolan Abbas, hukuk fakültesini bitirerek avukatlık diplomasına hak kazandı. Bu sırada siyasetle de ilgilenmeye başladı ve Filistin’in özgürlüğü için mücadele eden gruplarla temas kurdu. 1960’ların ilk yarısında Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) oluşumunu tamamladığında, Abbas da örgütün aktif üyelerinden biriydi.

Mahmud Abbas (Sağda), Yaser Arafat'ın (Orta-sol) en yakın çalışma arkadaşlarından biri oldu.
Mahmud Abbas (Sağda), Yaser Arafat'ın (Orta-sol) en yakın çalışma arkadaşlarından biri oldu.

1980’den sonra Sovyetler Birliği’ne giden Mahmud Abbas, 1982’de Moskova Üniversitesi’nde doktorasını tamamladı. Nazi ideolojisiyle Siyonizmi kıyasladığı bir tez hazırlayan Abbas, yıllar sonra siyasete atıldığında, tezindeki bazı ifadeleri geri çektiğini duyuracaktı. Siyonist grupların Abbas’ı “Holokost inkârcısı” olarak tanımlamaları, 1990’larda Filistinli politikacının manşetlere tırmanmasına neden olan konuların başında geliyordu.

Filistin Lideri Yaser Arafat’ın yakın çalışma ekibinde yer alan Mahmud Abbas, 1990’ların ilk yarısında İsrail’le başlatılan barış görüşmelerinin de başrol oyuncularından biri oldu. 1991’de İspanya’nın başkenti Madrid’de gerçekleştirilen ünlü barış konferansında Filistin’i temsil eden Abbas, Norveç’in başkenti Oslo’da İsrail’le sürdürülen gizli müzakerelerde de bulundu. 2000 yılının temmuz ayında ABD’nin arabuluculuğunda Camp David’de sürdürülen görüşmelere katılan Abbas, tüm bu süreçlerden İsrail’le barış yapmaya istekli bir politikacı olarak çıktı.

REKLAM

Abbas, 90'lı yıllarda Filistin ve İsrail arasında sürdürülen barış görüşmelerinde aktif bir rol üstlendi.
Abbas, 90'lı yıllarda Filistin ve İsrail arasında sürdürülen barış görüşmelerinde aktif bir rol üstlendi.

İsrail, Oslo Süreci’yle birlikte bir “Filistin yönetimi”nin kurulmasını kabullenmiş, hatta bu yönetimin kontrol edeceği bir toprağın bulunmasını da onaylamıştı. Merkezi Batı Şeria’nın Ramallah kentine konuşlandırılan bu yönetimin ilk başkanı Yaser Arafat oldu. Mahmud Abbas, Arafat’ın en yakınlarından biri olarak, yeni yönetimde de kritik roller üstlendi.

2003 yılında, uluslararası toplumun talebi ve baskısıyla başbakan ilan edilen Mahmud Abbas, kısa süre sonra, Arafat tarafından görevini yapmasının engellendiği gerekçesiyle istifa etti. O dönemde “barışın önündeki en büyük engel” olarak kınanan Arafat, özellikle ABD ve İsrail’in “istenmeyen adam” ilân ettiği bir siyasi figürdü. Mahmud Abbas, bu yaklaşımı ustalıkla kullanarak kendisini öne çıkarttı. Ramallah merkezli Filistin siyasal sahnesi de Arafat ve Abbas taraftarları olarak ikiye bölündü. Arafat’ın sağlığının giderek kötüleşmesi, rekabeti Abbas’ın kazanmasını kolaylaştırdı. ABD ve İsrail de, FKÖ’nün başına Abbas gibi “ılımlı” bir ismin geçmesinden yanaydı.

2000'li yıllara gelindiğinde, FKÖ'de Mahmud Abbas ve Yaser Arafat çatışması gözle görünür bir hal aldı.
2000'li yıllara gelindiğinde, FKÖ'de Mahmud Abbas ve Yaser Arafat çatışması gözle görünür bir hal aldı.

Yaser Arafat’ın 11 Kasım 2004’te Fransa’nın başkenti Paris’teki bir askeri hastanede yaşamını yitirmesinin ardından, onun koltuğuna Mahmud Abbas kolaylıkla oturdu. Bu durum 2005’in başında düzenlenen seçimle resmileştirilse de, Abbas’ın FKÖ genel kurulunda hâlâ ciddi muhaliflerinin bulunması, Filistin cephesindeki bölünmüşlüğü gözler önüne seriyordu. Ancak liderlik noktasında asıl kriz, ertesi yıl baş gösterecekti:

2006’da düzenlenen seçimlerde Hamas oyların çoğunluğunu kazanınca, bu durum ABD ve İsrail’de alarm zillerinin çalmasına yol açtı. Gazze’de de kontrolü ele geçiren Hamas, pratikte Filistin’in resmi temsilcisi konumuna yükselmişti. Gazze’de üslenmiş bulunan güvenlik şefi Muhammed Dahlan’ın emrindeki 20 bin silahlı güvenlik memuruyla Hamas üyeleri arasında patlak veren çatışmalar, yüzlerce kişinin ölümüne yol açarken, Dahlan bilahare Gazze’yi terk etmek durumunda kaldı. FKÖ yönetimine de seçilen Dahlan, aynı zamanda Mahmud Abbas’ın da en dişli rakibiydi. 2007’den itibaren Filistin cephesi böylece pratikte üç büyük fraksiyona bölünmüş oluyordu.

REKLAM

Muhammed Dahlan (Sağda), Abbas sonrası dönemin en önemli adaylarından olarak görülüyor.
Muhammed Dahlan (Sağda), Abbas sonrası dönemin en önemli adaylarından olarak görülüyor.

Hamas’ın kazandığı seçimlerin hemen sonrasında Gazze’nin İsrail tarafından karadan, havadan ve denizden abluka altına alınması, Mahmud Abbas’ın siyasi meşruiyetinin ve gücünün de sorgulanmasına yol açtı. 2011’de Muhammed Dahlan’ı partiden ihraç ederek en büyük hasmını saf dışı bırakan Abbas, bu adımıyla aslında Dahlan’ı daha da güçlendirdiğini fark ettiğinde çok geç olacaktı.

2010’da İsrail’le başlatılan barış görüşmelerine onay veren Mahmud Abbas, görüşmelerin hızla sonuçsuz kalmasından sonra, bir kere daha tartışmaların odağına yerleşti. Bu süreçte bir yandan Hamas’la birlik hükümeti kurma çabalarını hızlandıran, diğer yandan da Filistin yönetimini uluslararası sahnede bağımsız bir devlet olarak kabul ettirme girişimlerini yoğunlaştıran Abbas, özellikle Avrupa’dan ciddi destek gördü. İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu’nun başına buyruk tarzından rahatsız olan Avrupa ülkeleri, Filistin meselesinde bir denge unsuru olarak Abbas’tan yana ağırlık koydular. Filistin’in Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne üye olarak kabul edilmesi de, tamamen İsrail’i Abbas yönetimiyle barış masasına oturmaya zorlamak için hazırlanan siyasi bir mizansen olarak kayıtlara geçti.

Mahmud Abbas dönemi, Filistin yönetiminin giderek zayıfladığı bir dönem olarak hafızalarda yer etti.
Mahmud Abbas dönemi, Filistin yönetiminin giderek zayıfladığı bir dönem olarak hafızalarda yer etti.

2009’dan bu yana İsrail’i yöneten Başbakan Netanyahu, ülke tarihindeki en tavizsiz başbakan olarak, Filistinliler aleyhine çok sayıda düzenlemeye imza attı. Batı Şeria ve Doğu Kudüs’te yerleşim birimlerinin inşasına hız verilmesinden, en son ABD tarafından Kudüs’ün başkent olarak tanınmasına kadar, Netanyahu kendi politik çizgisiyle uyumlu icraatları ortaya koydu. Tüm bu süreçler, Filistin yönetiminin de giderek zayıfladığı ve otoritesini yitirdiği bir dönem olarak hafızalardaki yerini aldı. Mahmud Abbas’ın geride bıraktığı miras, bu yönüyle birçok Filistinli düşünür ve tarihçi tarafından da eleştirilmektedir.

REKLAM

Abbas, kaldığı hastanede, son olarak bu şekilde görüntülenmişti. (Reuters)
Abbas, kaldığı hastanede, son olarak bu şekilde görüntülenmişti. (Reuters)

Abbas’ın olası vefatının hemen ardından Muhammed Dahlan’ın Filistin’de ipleri eline geçirmeye hazırlandığı belirtilirken, Fetih Hareketi içinde de çok sayıda adayın şimdiden nabız yoklamaya başladığı kaydediliyor. Öte yandan Gazze’de Hamas’ın hâlâ güçlü bir iktidar alternatifi olarak durması ve Batı Şeria’da yapılacak seçimleri de muhtemelen yine Hamas’ın kazanacak olması, ABD ve İsrail’in Abbas sonrasını daha dikkatli planlamalarına yol açıyor.

Tüm bu çekişme ve çatışmaların ötesinde, Filistin halkının İsrail işgali sebebiyle yaşadığı problemler de büyümeye devam ediyor.

YORUMUNUZU YAZIN, SORUNUZU SORUN
{{ entity.comments.quantity }} KİŞİ YORUM YAZDI
İLK YORUM YAZAN SİZ OLUN
BEĞEN

HAFTANIN ÖZETİ

Yüzyılın Anlaşması, Batı Şeria'yı yutmayı hedefliyor
Yüzyılın Anlaşması, Batı Şeria'yı yutmayı hedefliyor
Bu hafta İslam dünyasında, Hamas Siyasi Büro Üyesi Suheyl el-Hindi'nin Yüzyılın Anlaşması planına ilişkin açıklamaları, ABD ile İran arasında yaşanan gerilim ve Orta Doğu'ya yansımaları, Beşşar Esed rejiminin Suriye'de yeniden kimyasal silah kullanması, Myanmar Ordusunun, Arakan'a her türlü yiyecek, içecek, ilaç girişini de engellemesi, İsrail bası...

PORTRELER

Etiketlere lanet eden adam: Necib Mahfuz
Etiketlere lanet eden adam: Necib Mahfuz
Mısır’ın büyük romancısı Abdülaziz Necib Mahfuz Birinci Dünya savaşından yaklaşık üç yıl önce 1911 yılında el-Cemaliye’de dünyaya geldi.Daha sonra yazacağı birçok romana da konu olacak olan el-Cemaliye; Kahire’ye bağlı ve daha çok orta sınıfa mensup insanların yaşadığı bir yerdir. Mahfuz’un çocukluğunun bitmesine denk gelen zamanlarda Kahire ve el-...

HAREKETLER

Jön Türkler’in Araplardaki izdüşümü
Jön Türkler’in Araplardaki izdüşümü
Çeşitli nedenlerle (ilim tahsili, seyahat, iltica, siyasi mücadele vb.) Avrupa’da toplanan ve bilhassa Sultan İkinci Abdulhamid’in iktidarına karşı muhalefet ortak paydasında bir araya gelen “Jön Türkler”, Osmanlı İmparatorluğu’nun yıkılış döneminin belki de en önemli toplumsal hareketini oluşturuyordu. 1850’lerden itibaren ilk kez Batılılar tarafı...

KARENİN SÖYLEDİĞİ

Kuzey Afrika'nın devrik liderleri
Kuzey Afrika'nın devrik liderleri
15 Ağustos 2005'te çekilen bu fotoğrafta, Libya lideri Muammer Kaddafi, Libya'nın başkenti Trablus'un doğusunda, Akdeniz kıyısındaki Sirte'de gerçekleştirilen bir toplantının ardından müttefikleri; Mısır lideri Hüsnü Mübarek, Cezayir lideri Abdülaziz Buteflika, ile görülüyor.Devlet televizyonundan bildirildiğine göre, Cezayir’in kıdemli Cumhurbaşka...

MALUMAT

İslam Kerimov sonrası Özbekistan'ı adımlarken
İslam Kerimov sonrası Özbekistan'ı adımlarken
Taksi şoförleri genelde ülkenin gidişatını araçlarına aldıkları müşterilerden ve günlük kazandıkları paradan yola çıkarak iyi okuyorlar ve çoğu zaman isabetli tespitler yapabiliyorlar.Taşkent’te taksi şoförüne İslam Kerimov döneminden sonraki gelişmeleri, yeni cumhurbaşkanının uygulamalarını sorduğumuzda Şevket Mirziyoyev’den övgüyle bahsediyor. Bi...

NE OKUMALI?

Azrail'in Vilayetine Yolculuk sonrası başkalaşmak
Azrail'in Vilayetine Yolculuk sonrası başkalaşmak
2018 yılında Zeynep Özel ve Zeynep Akçora çevirisiyle Ketebe Yayınları tarafından dilimize kazandırılan İranlı düşünür Celal Ali Ahmed imzalı "Azrail'in Vilayetine Yolculuk" isimli eserde, bir "Acem"in sosyalist düşünceyle başlayan hayatının, yaptığı İsrail gezisi ile farklı bir yöne evrilmesi konu ediliyor. Bu kitabı okuduğum da aklıma en çok sevd...
YUKARI DÖNÜN

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz