GündemYemen'in kadim tarihi savaşın ortasında kaldı

Yemen'in kadim tarihi savaşın ortasında kaldı

Yemen'de beş yıldır devam eden iç savaş ve insani kriz nedeniyle ülkenin köklü geçmişinden günümüze kadar gelen binlerce yıllık tarihi eser yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Arap Yarımadasının kadim ülkesi Yemen, insanlık tarihinde büyük yer tutan, tarih kitaplarına konu olmuş eserleri ve bünyesinde barındırdığı güçlü kültür mozaiği unutulmaya yüz tutmuş Marib kenti, halen meşhur Sebe Kraliçesi Belkıs adına yaptırılan Arş-ı Belkıs (Belkıs'ın Tahtı), Avam Tapınağı (Mahrem Belkıs) ve Seddi Marib (Antik Marib Barajı) gibi binlerce yıllık eserin kalıntılarına ev sahipliği yapıyor.

HABER MASASI AA, MECRA 4 DAKİKADA OKUNUR
Yemen'in kadim tarihi savaşın ortasında kaldı
Mağrib'de bulunan Avam Tapınağı (Mahrem Belkıs).
AA

Yemen'de beş yıldır devam eden iç savaş ve insani kriz nedeniyle ülkenin köklü geçmişinden günümüze kadar gelen binlerce yıllık tarihi eser yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Arap Yarımadasının kadim ülkesi Yemen, insanlık tarihinde büyük yer tutan, tarih kitaplarına konu olmuş eserleri ve bünyesinde barındırdığı güçlü kültür mozaiği unutulmaya yüz tutmuş Marib kenti, halen meşhur Sebe Kraliçesi Belkıs adına yaptırılan Arş-ı Belkıs (Belkıs'ın Tahtı), Avam Tapınağı (Mahrem Belkıs) ve Seddi Marib (Antik Marib Barajı) gibi binlerce yıllık eserin kalıntılarına ev sahipliği yapıyor.

BEĞEN

Yemen'de beş yıldır devam eden iç savaş ve insani kriz nedeniyle ülkenin köklü geçmişinden günümüze kadar gelen binlerce yıllık tarihi eser yok olma tehlikesiyle karşı karşıya.

Tarihinde pek çok savaş ve insanlık dramına sahne olan ve günümüzde de beş yıldan beri devam eden iç savaşla anılan Arap Yarımadasının kadim ülkesi Yemen'in, insanlık tarihinde büyük yer tutan, tarih kitaplarına konu olmuş eserleri ve bünyesinde barındırdığı güçlü kültür mozaiği kaderine terk edilmiş durumda.

Kur'an-ı Kerim'de zikredilen kavim: "Sebe"

Kur'an-ı Kerim'de geçen ve bizatihi bir surenin ismi olarak zikredilen ve "Sebe"kavmi tarafından kurulan Sebe Krallığı, tarih boyunca pek çok devlete ev sahipliği yapmış Yemen topraklarında hüküm sürmüş antik krallıklar arasında öne çıkıyor.

Seddi Marib'den (Antik Marib Barajı) günümüze kalanlar.
Seddi Marib'den (Antik Marib Barajı) günümüze kalanlar.

Sebe Krallığına o dönemde başkentlik yapan ve bugünde şehir olarak varlığını devam ettiren Marib kenti, halen meşhur Sebe Kraliçesi Belkıs adına yaptırılan ve onun adını taşıyan Arş-ı Belkıs (Belkıs'ın Tahtı), Avam Tapınağı (Mahrem Belkıs) ve Seddi Marib (Antik Marib Barajı) gibi binlerce yıllık eserin kalıntılarına ev sahipliği yapıyor.

Yaklaşık 3000 bin yıllık eser

Marib'e birkaç kilometre uzaklıkta bulunan ve inşası milattan önce 10. yüzyıla kadar uzanan Arş-ı Belkıs, Kraliçe Belkıs'ın yaşadığına dair pek çok delil olduğu ifade ediliyor. Yapımının üzerinden asırlar geçmesine rağmen büyük kısmının hala ayakta durduğu yapı Yemen'in köklü geçmişine ışık tutmaya devam ediyor.

REKLAM

Sebe Kraliçesi Belkıs'ı bahçede uzanırken resmeden İran minyatürü.
Sebe Kraliçesi Belkıs'ı bahçede uzanırken resmeden İran minyatürü.

Arş-ı Belkıs, uzunluğu 8 metreyi aşan yekpare taş sütunlarıyla ve bu sütunlar üzerine işlenmiş döneme ait yazılarla detaylı taş işçiliğiyle dikkati çekiyor.

Sütunlar üzerine işlenmiş Sebe Krallığı dönemine ait yazılar.
Sütunlar üzerine işlenmiş Sebe Krallığı dönemine ait yazılar.

Yapının iç kısmında, üzerinde yazıtların yer aldığı bloklar ve zeminden sütunların olduğu alana kadar yükselen geniş bir taş merdiven göze çarpıyor.

Barran Tapınağı.
Barran Tapınağı.

Barran Tapınağı olarak da anılan Arş-ı Belkıs'ın mimarisi, döneme göre üstün bir mühendislikle inşa edildiğini ortaya koyuyor. Söz konusu yapının milattan önce 10'uncu ila 4'üncü yüzyıllarda Arap Yarımadasından birçok insanın ibadet için teveccüh ettiği bir mabet olduğu da ifade ediliyor.

Şehrin dışındaki köy evleri ve tarlaların arasından geçerek ulaşılan Arş-ı Belkıs, insanı adeta tarih öncesi çağlara; Hazreti Süleyman ile Kraliçe Belkıs hakkında anlatılan kıssalara götürüyor.

Yemen'in tarihi hazinelerinden birisi olan tapınak, günümüzde demir parmaklıklar ve dikenli tellerle çevrelenmiş durumda. Korunması için herhangi bir görevlinin bulunmadığı antik eserin her geçen gün yok olma tehlikesi artıyor.

Yemen'de Arş-ı Belkıs'ın (Belkıs'ın Tahtı), bulunduğu alan.
Yemen'de Arş-ı Belkıs'ın (Belkıs'ın Tahtı), bulunduğu alan.

Asırlara şahitlik etmiş bu canlı tarih, insanların, üzerinde gelişigüzel gezmesinin yol açtığı yıpranma ve iç savaş ortamından kaynaklanan ihmalkarlık karşısında ayakta durmaya direniyor.

Öte yandan Arş-ı Belkıs'ın 6 sütunu, geçmişlerine atıfta bulunmak isteyen Yemenliler tarafından birçok yerde logo yada sembol olarak kullanılıyor.

REKLAM

Kumlar altında yatan binlerce yıllık tarih: Avam Tapınağı

Yaklaşık 3 bin yıl önce tarih sahnesine arzı endam etmiş Sebe medeniyetine ait birçok esere rastlamanın mümkün olduğu Marib'te kaderine terk edilmiş olan diğer bir önemli eser ise Avam Tapınağı.

Diğer ismiyle Mahrem Belkıs (Kraliçe Belkıs'ın Tapınağı) olarak bilinen ve inançlarına göre Ay tanrısı El-Mekah'a adanan tapınağın inşa tarihinin milattan önce 7 ila 5'inci yüzyıl arasında olduğu tahmin ediliyor.

Suudi Arabistan destekli Yemen hükümetine bağlı kuvvetler Avam tapınağı bölgesinde devriye geziyor.
Suudi Arabistan destekli Yemen hükümetine bağlı kuvvetler Avam tapınağı bölgesinde devriye geziyor.

İslam öncesi Güney Arap dini yapılarında kullanılan en yaygın mimari özelliğinin bir örneği olan sütunlar bu tapınakta da göze çarpıyor. 13 metre yüksekliğinde 8 sütuna sahip tapınağın en geniş bölümünü, daire şekilde inşa edilmiş bir alan oluşturuyor. Duvarında Eski Güney Arap dilinde yazıtlar bulunan bu daire şeklindeki yapı genişçe bir kapı ile tapınağın sütunlarının olduğu iç kısmına bağlanıyor.

Muntazam yazıtlar

Tapınağın iç kısmının duvarlarında ise sahte pencereler ile üzerinde Sebe dilinde Eski Güney Arap harfleri ile yazılmış kitabelerin yer aldığı birçok taş sütun bulunuyor.

Sütunlar üzerindeki taşlara işlenmiş yazıtların muntazam ve hala net bir şekilde okunabilir olarak günümüze kadar ulaşması, tapınağın tarihi değerini daha da artırırken, iç salondaki detaylı taş işçiliği Sebe halkının zanaatteki ilerleyişinin bir göstergesi olarak kabul ediliyor.

REKLAM

Tapınağın antik Marib şehrinin dışına inşa edilmesinin sebeplerinden birinin o dönemde uygulanan dini ritüellerin gizli tutulması amacı taşıdığı ihtimalini akıllara getiriyor.

İki tapınak arasında tünel

Oldukça büyük bir alan üzerine inşa edilmiş tapınağın Arş-ı Belkıs'a bir tünel vasıtasıyla bağlandığı, ancak bu tünelin zaman içinde çökerek kaybolduğu belirtiliyor.

Tapınaktaki oval bölüme eklenmiş bir de mezarlık bulunuyor. Mezarlıklar 4 katlı odalar şeklinde inşa edilirken, mezarların dış duvarlarında oraya gömülen insanların yüzlerinin kabartma olarak resmedildiği görülüyor.

Avam mezarlığı.
Avam mezarlığı.

Yemen'deki diğer kültür ve tarihi miras gibi savaş sebebiyle korumasız ve bakımsız bırakılmış tapınağın büyük kısmı kumlar altında. Tarihi tapınağın koruması ise etrafına çekilmiş basit bir tel örgüden ibaret.

Antik dünyanın mühendislik harikası: Antik Marib Barajı

Yemen tarihinde büyük önem taşıyan yapılardan biri olarak ifade edilen Seddi Marib (Antik Marib Barajı) bölgenin su ihtiyacını karşılamak üzere inşa edilmiş bir yapı.

Sebe Krallığı tarafından 8. yüzyılda inşa ettirilen Antik Marib Barajı, dönemin mühendislik harikası ve dünyanın en eski barajlarından birisi olarak kabul ediliyor.

Söz konusu dönemde baraj o kadar önemliydi ki; Sebe Krallığından sonra bölgeyi ele geçiren Himyar Krallığı da barajın bakımını üstlendi. Dönemin çok ilerisinde bir teknoloji ile inşa edilen barajın tarih içinde bir kaç defa zarar gördüğü ancak her defasında tekrardan onarıldığı belirtiliyor.

REKLAM

Marib Barajı'nın 2015'te yıkılmadan önceki hali ve sonrası.
Marib Barajı'nın 2015'te yıkılmadan önceki hali ve sonrası.

Milattan sonra 570'li yıllarda tamamen yıkıldığı ifade edilen barajın, yüz yıllarca suladığı vadilerde tarımı elverişli topraklar oluşturarak insanların refah seviyesinin yükselmesinde çok önemli bir rol oynadığı aktarılıyor.

Yapılışından itibaren yaklaşık bin 400 yıl kadar bölgeye hizmet veren barajın tarih içinde birden çok defa yıkılmasıyla bölgede afetler yaşandı ve Marib barajının yıkılmasıyla meydana gelen bu felaketlerden birisinin Kur'an-ı Kerim'deki Sebe suresinde de zikredilen Arim Seli (Büyük Sel) olduğu düşünülüyor.

Bölgede yaşanan bu afetler neticesinde su kanallarının yıkılması ve tüm alanın su altında kalması sebebiyle binlerce insan bölgeden göç ederek Arap yarımadasının ve Biladi Şam'ın demografik yapısını şekillendirdiği ifade ediliyor.

1986'da inşa edilen yeni baraj.
1986'da inşa edilen yeni baraj.

Günümüzde ise sadece tek duvarının kalıntılarına rastlanan Antik Marib Barajı'nın yerine yeni bir baraj yapılmış. Kaderine terk edilen bu tarihi eserin 2015'te Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon güçlerinin bölgeye düzenlediği saldırıda zarar gördüğü kaydedildi.

YORUMUNUZU YAZIN, SORUNUZU SORUN
{{ entity.comments.quantity }} KİŞİ YORUM YAZDI
İLK YORUM YAZAN SİZ OLUN
BEĞEN

HAFTANIN ÖZETİ

"Bay Yüzde 10" sonunda tutuklandı
"Bay Yüzde 10" sonunda tutuklandı
Bu hafta İslam coğrafyasında, "Bay Yüzde 10" lakabıyla tanınan Pakistan eski Cumhurbaşkanı Asıf Ali Zerdari'nin tutuklanması, İsrail'le Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) arasında 20 yılı bulan yakın ilişkiler, İran'ın ABD ambargosunun ağırlaşmasını gerekçe göstererek 100 bin Afgan'ı sınır dışı etmesi, New York Times gazetesinin uluslararası baskısınd...

PORTRELER

Çin'in Müslüman Amirali
Çin'in Müslüman Amirali
Avrupa cesur gemicilerin atılımlarıyla gerçekleştirilen büyük keşiflerle sarsılmadan çok kısa bir süre önce, Çinlilerin “Batı Okyanusu” olarak isimlendirdiği Hint Okyanusu’nda, tarihin o zamana kadar görmüş olduğu en heybetli filo gezinmekteydi. Henüz keşfedilmemiş denizlerin azgın dalgaları arasında binlerce kilometre yol alan, Pasifik ve Hint Oky...

HAREKETLER

Baas Partisi: Bir ihtilaflar tarihi
Baas Partisi: Bir ihtilaflar tarihi
Yunan Ortodoks Mişel Aflak ve Sünnî Müslüman Salahaddîn el Bitâr tarafından, 7 Nisan 1947’de Suriye’nin başkenti Şam’da kurulan Baas (“Diriliş”) Partisi, Ortadoğu’nun geçtiğimiz yüzyılına damgasını vuran siyasal hareketlerden biridir. 1963’te Suriye ve Irak’ta arka arkaya iktidara gelen partinin tarihi, aynı zamanda bir ihtilaflar ve bölünmeler tar...

KARENİN SÖYLEDİĞİ

Savaş bittikten beş yıl sonra Srebrenitsa, Bosna...
Savaş bittikten beş yıl sonra Srebrenitsa, Bosna...
16 Kasım 2000, savaşın yaralarını sarmaya çalışan Srebrenitsa’da bir apartman sakini, duvarları kurşun izleriyle dolu evinin bahçesinden yukarıya odun taşıyor.2000 senesi, Bosna Savaşı’nı bitiren ve ülkeyi etnik temelli üç farklı bölgeye ayıran Dayton Barış Anlaşması'nın imzalanmasının 5. yılına denk geliyor. Savaştan önce Müslümanların yoğun olara...

MALUMAT

Yeryüzü Doktorları ile Afganistan'da bir hafta
Yeryüzü Doktorları ile Afganistan'da bir hafta
40 yıldır savaşların, iç mücadelelerin ve dış müdahalelerin pençesinde barışa susamış, bitkin, yorgun ama her şeye rağmen bir gün bu kavgaların biteceğine gönülden inanan ümitvar bir halkın ülkesi: Afganistan Yeryüzü Doktorları ve Türkiye Maarif Vakfı ortaklığındaki bir proje ile “Gönüllü Sağlık Ekibi” olarak gittiğimiz Afganistan’da bir hafta gibi...

NE OKUMALI?

Azrail'in Vilâyetine Yolculuk sonrası başkalaşmak
Azrail'in Vilâyetine Yolculuk sonrası başkalaşmak
2018 yılında Zeynep Özel ve Zeynep Akçora çevirisiyle Ketebe Yayınları tarafından dilimize kazandırılan İranlı düşünür Celâl Âl-i Ahmed imzalı "Azrail'in Vilâyetine Yolculuk" isimli eserde, bir "Acem"in sosyalist düşünceyle başlayan hayatının, yaptığı İsrail gezisi ile farklı bir yöne evrilmesi konu ediliyor. Bu kitabı okuduğum da aklıma en çok sev...
YUKARI DÖNÜN

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz