Mapuçe kültüründe ebedi hayata son durak: Ruhlar rıhtımı

El Muelle de Las Almas, 2005 yılında sanatçı Marcelo Orellana Rivera tarafından inşa edilen bir izleme noktasıdır.
El Muelle de Las Almas, 2005 yılında sanatçı Marcelo Orellana Rivera tarafından inşa edilen bir izleme noktasıdır.

Engebeli, dönemeçli ve sık bir ormanın içinden Pasifik Okyanusu’nun enginliğine açılan bir kapı düşünün. Sanki uzun ve zorlu bir hayat yolculuğu sonrası ferahlığa erişmek gibi.

Mapuçe halkının inanışına göre burası dünya ile ahiret arasındaki ruhlar rıhtımı.

Latin Amerika’daki yerli halklardan biri olan Mapuçelerin inançlarında dünya hayatıyla ahiret arasındaki ruhların yolculuğu Şili’nin güneyindeki Chiloe Adası’ndan başlıyor: adanın batısında yer alan "El Muelle de Las Almas"dan, yani Ruhlar Rıhtımı’ndan. Daha önce Şili’nin güneyi ve Arjantin’in de bir kısmında hâkimiyet sağlayan Mapuçelerin toprakları, 1800’lü yıllarda yaşanan savaşlarla iyice daralır. Günümüzde yoğun olarak Patagonya bölgesinde yaşamlarını sürdüren Mapuçelerin, Chiloe folkloründe ve yer adlarında da hala etkisini görmek mümkün.

Efsaneye göre yerli Mapuçe halkından hayatını kaybedenlerin ruhları, balinaya dönüşen 4 yaşlı adam (Trempulcahue) tarafından ölümden sonraki ebedi hayata taşınır. Doğduklarında fiziki dünyaya bağlı bireysel bir ruha (Am) sahip olan Mapuçeler, öldükten sonra evrensel ruha (Pu-Am) karışırlar. Bu yolculuk, zaten parçası oldukları ve bir süre ayrı kaldıkları bu ruha dönüş sürecinin son adımı olarak görülüyor.

Yakındaki bir balıkçı kasabası olan Cucao merkezli anlatıya göre ise "Trempulcahue" huysuz bir kaptandır. Bu gizemli kaptan, ölülerin ruhlarını bu rıhtımdan suyun öbür tarafındaki ebedi istirahatgahlarına taşır. Denizden uzakta hayatını kaybedenler Ruhlar Rıhtımı’nın bulunduğu yere gelip karşıya geçmek için kayıkçıya "Balseo!" diye bağırır ve beklemeye başlar. Denizde hayatını kaybedenlerse "Pincoya" adlı bir varlığa seslenirler ve "Caleuche" adlı kayıkla karşıya geçerler.

İnanışa göre öteki dünyaya gitmek için ruhlar, ruhların taşıyıcısı olan kayıkçıya değerli bir taş vermek zorundadırlar. Ölen ruhlar bu taşı veremezse sonsuza kadar bu sahilde hapsolacaklardır.
İnanışa göre öteki dünyaya gitmek için ruhlar, ruhların taşıyıcısı olan kayıkçıya değerli bir taş vermek zorundadırlar. Ölen ruhlar bu taşı veremezse sonsuza kadar bu sahilde hapsolacaklardır.

Efsaneye göre Mapucheler eğer öldükten sonraki hayatlarına yanlarında köpeklerini ya da atlarını da götürmek isterlerse "llancas" denilen turkuaz renkli çakıl taşları ile ödeme yaparlar."Tempulcahue" bazı ruhları, aslında bu çakıl taşlarını veremeyecek kadar fakir olanlarını, öbür tarafa geçirmeyi reddeder. Reddedilen bu ruhların hala kayalıklarda hüzünle bekleyişlerini sürdürdükleri söyleniyor. Hatta bazen bu yakarışların kayalıklara yaklaşanlar tarafından duyulduğu anlatılıyor.

Yine efsaneye göre bu yakarışlara cevap verenler bir sene içerisinde hayatını kaybederek kayıp bir ruh olarak buraya gelir ve bir daha ayrılamazlar.

Halk arasında sürekli anlatılanlar nedeniyle bölge halkından rıhtımın bulunduğu yere gelmeye çekinenlerin sayısı da oldukça fazla. Aslında kayalıkları mesken tutmuş denizaslanlarının bağırışları da ruhların yakarışları anlatısının akıldan çıkmasına pek de izin vermiyor.

Özel mülkte yer alan bu iskeleye ulaşım ise Cucao yolu üzerinde.
Özel mülkte yer alan bu iskeleye ulaşım ise Cucao yolu üzerinde.

Yerel Mapuche halkının sözlü kültürüne ait bu efsane, 2005 yılında Şilili sanatçı Marcelo Orellana Rivera'nın Güzel Sanatlar alanında hazırladığı tezle sanat, mimari, manzara ve geleneğin birleştiği bir güzelliğe dönüşür.

Ruhlar Rıhtımı, gökyüzüyle okyanusun birleştiği ufuk çizgisine bir basamak gibi adeta. Kayıkçı Balseo’yu beklemeyi sürdüren ümitsiz ruhların yakarışları duymazdan gelinirse, insanın hayatına hayat katabilecek güzellikte huzur verici bir yer Ruhlar rıhtımı.