Aktüel & Kültür2019, dünyada kaybolmaya yüz tutmuş yerel dillerin yılı olacak

2019, dünyada kaybolmaya yüz tutmuş yerel dillerin yılı olacak

2016 yılında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu 2019’un Uluslararası Yerli Dil Yılı olacağını ilan etti. Beyannamenin amacı, dünya genelinde yok olan dil sistemleri konusunda farkındalık oluştururken, korunmalarına yardımcı olmak için koordineli bir küresel çabayı harekete geçirmekti. Toplantı sırasında, dünyadaki 6.700 dilin %40'ının ortadan kaybolma riski altında olduğuna değinildi. Bu, ilgili kültürlerin tarihini tehdit ederken değerli binlerce yıllık bilgi sisteminin yok olmaması için geliştirilen 'Nesli Tehlike Altındaki Alfabe Projesi' ile çalışmalar başlatıldı.

ÖMER FURKAN ÇINAR GZT 1 DAKİKADA OKUNUR
2019, dünyada kaybolmaya yüz tutmuş yerel dillerin yılı olacak
Çin'deki Tang hanedanlığı döneminde (MS 618-907) oluşturulan bir senaryo olan Yi alfabesi, tüm nesli tükenmekte olan alfabe atlası üzerinden bir görüntü.

2016 yılında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu 2019’un Uluslararası Yerli Dil Yılı olacağını ilan etti. Beyannamenin amacı, dünya genelinde yok olan dil sistemleri konusunda farkındalık oluştururken, korunmalarına yardımcı olmak için koordineli bir küresel çabayı harekete geçirmekti. Toplantı sırasında, dünyadaki 6.700 dilin %40'ının ortadan kaybolma riski altında olduğuna değinildi. Bu, ilgili kültürlerin tarihini tehdit ederken değerli binlerce yıllık bilgi sisteminin yok olmaması için geliştirilen 'Nesli Tehlike Altındaki Alfabe Projesi' ile çalışmalar başlatıldı.

Nesli Tehlike Altındaki Alfabe Projesi , yazı sistemlerini korumalarına yardımcı olarak nesli tükenmekte olan, azınlık ve yerli kültürleri destekleyen Vermont merkezli kar amacı gütmeyen bir organizasyondur. Son altı yıldır nesli tükenmekte olan diller hakkında bilgi araştırmış ve derlemiş, kültürlerin sözlerini, atasözlerini ve manevi metinlerini kullanarak sanat eserleri sergilemiş ve nesli tükenmekte olan dillerde eğitim materyalleri ve oyunlar yayınlamak için örgütlerle ortaklık kurmuşlardır. Araştırmaları sayesinde, bu dilleri dünya çapında izleyen etkileşimli bir web sitesi oluşturdular. Nesli Tehlike Altındaki Alfabeler Atlası, dünyadaki dillerden derlenmiş, tıklanabilir bir haritadır. Bu senaryoların çoğu, ülke, eyalet veya illerinde resmi bir statüye sahip değildir ve devlet tarafından finanse edilen okullarda öğretilmemektedir.

Dünyanın Nesli Tehlike Altındaki Alfabeleri Projesi kurucusu Tim Brookes.
Dünyanın Nesli Tehlike Altındaki Alfabeleri Projesi kurucusu Tim Brookes.

Tehlike Altındaki Alfabeler Projesi'nin kurucusu ve başkanı Tim Brookes projenin amacını şu sözlerle anlattı;

  • “Amacım tarih, kimlik ve amaçlarını kaybetme tehlikesi taşıyan ve yazmasistemlerini geçmişleriyle yeniden bağlantı kurmanın bir yolu olarak korumaya, korumaya veya canlandırmaya çalışan yerli ve azınlık kültürlerinden gelen senaryoları birleştirmektir.''

Genel bir kural olarak, atlas, Birleşmiş Milletler Yerli Halkların Hakları Bildirgesi'nin 13. Maddesinde , “Yerli halkların, gelecek nesillere, tarihlerini, dillerini, sözlü geleneklerini canlandırma, kullanma, geliştirme ve aktarma hakkı vardır. felsefeler, yazı sistemleri ve edebiyatları ve topluluklar, yerler ve kişiler için kendi adlarını belirlemek ve muhafaza etmek.” Bu nedenle, proje mutlaka dil hakkında değil, bu yazı sistemlerini gelenek olarak konuşan ve sürdüren insanlar hakkında.

Surinamlı sanatçı Marcel Pinas'ın unutulmakta olan Afaka dilinde “İçme Suyumuzu Koru ” yazan petrol kuyusu heykelleri.
Surinamlı sanatçı Marcel Pinas'ın unutulmakta olan Afaka dilinde “İçme Suyumuzu Koru ” yazan petrol kuyusu heykelleri.

Kendi araştırmanıza yazı sistemleri ve kökenleri hakkında başlayabilir veya atlasların web sitelerinde araştırma yapmak için ihtiyaç duydukları dillerin listesine bakabilirsiniz .

REKLAM

Unutulmaya yüz tutmuş veya nesli tükenmekte olan yerel diller ve örnekleri

0. Aborjin diline ait oyma
Aborjin diline ait oyma

Tim Abore, bir Aborjin hece dili olan Ojibwe bir oyma

0. Portekizce ve Endonezce yazılmış felaket taşı
Portekizce ve Endonezce yazılmış felaket taşı
0. Liberya Bassa dili ve Bassa Vah alfabesiyle yazılan granit taş
Liberya Bassa dili ve Bassa Vah alfabesiyle yazılan granit taş

Sanatçı Peter Randall-Page tarafından dünyanın kaybolmuş pek çok senaryo ve sembolüyle yazılmış 24 tonluk granit heykel. Taşın üzerinde birden fazla dil ve sembol yer almasına rağmen Liberya Bassa dilinin (açık gri ile vurgulanan yer) unutulmuş bir alfabe olan Bassa Vah alfabesini içeriyor.

0. Mandombe dili
 Mandombe dili

Dünyada bir tuğla duvar gibi görünen tek yazı sistemi olduğu söylenen, Sahra altı Afrika’nın yerli kökenli bir senaryosu olan Mandombe'nin bir örneği.

YORUMUNUZU YAZIN, SORUNUZU SORUN
{{ entity.comments.quantity }} KİŞİ YORUM YAZDI
İLK YORUM YAZAN SİZ OLUN

GZT Hayat Kategorisi’nde Editör olarak görev yapıyor. Ömer’e omer.cinar@pirimedya.com adresinden ulaşabilirsiniz.

TRT Arşiv farkıyla cirit oyunu şenliği VİDEO / 01:24

TRT Arşiv farkıyla cirit oyunu şenliği

Ahmet Zarifoğlu Aktüel & Kültür Salı 15:03, 21.05.2019
YUKARI DÖNÜN

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz