­čĆá­čĆś´ŞĆ Evin riskli oldu─ču nas─▒l anla┼č─▒l─▒r? ─░┼čte ad─▒m ad─▒m yol haritas─▒

Elaz─▒─č depreminde y─▒k─▒lan bina
Elaz─▒─č depreminde y─▒k─▒lan bina

Uzmanlar T├╝rkiye i├žin riskli olan─▒n deprem de─čil binalar oldu─čunun alt─▒n─▒ ├žiziyor. Kamu yetkililerinin verdi─či bilgiye g├Âre ├╝lke genelinde 6.7 milyon riskli yap─▒ var. Bunlardan biri sizin eviniz de olabilir. ─░┼čte 'Evim riskli mi' endi┼česi ta┼č─▒yanlar i├žin ad─▒m ad─▒m yol haritas─▒...

Elaz─▒─č'da ya┼čanan depremin ac─▒s─▒ t├╝m T├╝rkiye'ye yay─▒ld─▒. Bir kez daha deprem ├╝lkesinde ya┼čad─▒─č─▒m─▒z ger├že─čiyle y├╝zle┼čtik. Uzmanlar T├╝rkiye i├žin riskli olan─▒n deprem de─čil binalar oldu─čunun alt─▒n─▒ ├žiziyor. Kamu yetkililerinin verdi─či bilgiye g├Âre ├╝lke genelinde 6.7 milyon riskli yap─▒ var. T├╝m bu yap─▒lar─▒n 20 y─▒lda yenilenmesi bekleniyor. Ama deprem bizi beklemiyor. Peki evinin riskli olmas─▒ndan endi┼če duyan vatanda┼č ne yapacak? ─░┼čte ad─▒m ad─▒m yol haritas─▒...

Bu maddelerden biri varsa harekete ge├žin

  • -Bina 1999 y─▒l─▒nda ├Ânce yap─▒ld─▒ysa
  • -Bina projesiz ve ruhsats─▒z yap─▒ld─▒ysa
  • -─░n┼čaatta haz─▒r beton kullan─▒lmad─▒ysa
  • -Binadan daha ├Ânce al─▒nm─▒┼č karot beton dayan─▒m─▒ C10 alt─▒ndaysa
  • -Bina kolon ve kiri┼člerinde ├žatlakl─▒klar varsa
  • -Bodrum katta rutubet, kolon demirlerinde paslanma, betonda deniz kabuklar─▒ veya benzeri ┼čeyler varsa
  • -Bina dere yata─č─▒, dolgudaysa riskli olma ihtimali var. Bu durumda ilk ad─▒m durumu tespit etmek olmal─▒.

Nas─▒l risk tespiti yap─▒l─▒r?

H├╝rriyet gazetesinin haberine g├Âre, Binan─▒z─▒n depreme haz─▒r olmad─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yorsan─▒z risk tespiti yapt─▒rmal─▒s─▒n─▒z. Bu noktada 2 se├ženek var. Biri 'deprem dayan─▒kl─▒l─▒k raporu' di─čeri ise ÔÇśrisk tespiti'. 5 katl─▒ 10 daireli bir binada tespit yapt─▒rman─▒n bedeli 3 bin 500-4 bin lira. Deprem dayan─▒kl─▒l─▒k testini ba─č─▒ms─▒z firmalar yap─▒yor, sonu├žlar─▒n─▒ da o binada ya┼čayanlarla payla┼č─▒yor. Risk tespiti ise farkl─▒. ├ç├╝nk├╝ bu tespiti yapt─▒rsan─▒z ve binan─▒z riskli ├ž─▒karsa geri d├Ân├╝┼č├╝ olmayan bir y─▒k─▒m s├╝reci ba┼čl─▒yor. Riskli binalar─▒n tespiti i├žin ├çevre ve ┼×ehircilik Bakanl─▒─č─▒'ndan lisans alm─▒┼č kurumlara tapu ve kimlik fotokopisi ile ba┼čvurman─▒z gerekiyor. (Lisansl─▒ kurulu┼člar─▒ ├çevre ve ┼×ehircilik ─░l M├╝d├╝rl├╝kleri'nden ├Â─črenebilirsiniz) Bu kurumlar binan─▒za ili┼čkin bir rapor haz─▒rl─▒yor ve 7 g├╝n i├žinde belediyeye g├Ânderiliyor. ─░nceleme sonucunda riskli oldu─ču belirlenen binalar, 10 i┼č g├╝n├╝ i├žinde Altyap─▒ Kentsel D├Ân├╝┼č├╝m il M├╝d├╝rl├╝─č├╝'ne ve Tapu M├╝d├╝rl├╝─č├╝'ne yaz─▒l─▒ olarak bildiriliyor. Binaya riskli yap─▒ ┼čerhi i┼členiyor ve ev sahiplerine tebligat g├Ânderiliyor. Binadaki malikler bu karara 15 g├╝n i├žerisinde itiraz edebilir. Yap─▒lan itirazlar heyet taraf─▒ndan inceleniyor. E─čer, riskli oldu─ču kabul edilirse bina 60 g├╝n i├žinde y─▒k─▒l─▒yor. Teknik heyet riskli olmad─▒─č─▒na karar verirse, ┼čerh kald─▒r─▒l─▒yor. ├ľte yandan yap─▒lan yeni d├╝zenlemelere g├Âre belediyeler de ┼čikayet halinde veya resen riskli binalar─▒ maliklerinden s├╝re vererek tespitini yapt─▒rmalar─▒n─▒ isteyebiliyorlar. E─čer s├╝resi i├žinde riskli yap─▒ tespiti yap─▒lmazsa belediye yap─▒yor ve bedelini tahsil ediyor.

Eviniz riskli ise ne olacak?

Binan─▒z riskli ise 2 ihtimal var; g├╝├žlendirme ya da y─▒k─▒p yeniden yapma... T├╝rkiye'de g├╝├žlendirme y─▒k─▒m kadar yayg─▒n de─čil. Oysa uzmanlar uygun yap─▒larda g├╝├žlendirmenin hem s├╝re hem de maliyet avantaj─▒ oldu─čuna dikkat ├žekiyor. ├ľncelikle, binan─▒n g├╝├žlendirme i┼člemine uygun olup olmad─▒─č─▒ teknik olarak tespit ediliyor. G├╝├žlendirme karar─▒, kat maliklerinin be┼čte d├Ârd├╝n├╝n ├žo─čunlu─ču ile al─▒n─▒yor. Daha sonra g├╝├žlendirme projesi yap─▒l─▒yor ve belediyeden ruhsat─▒ al─▒n─▒yor. Sekt├Âr uzmanlar─▒ derin bir g├╝├žlendirmede metrekare maliyetinin yakla┼č─▒k 1000 lira olaca─č─▒n─▒ belirtiyor. Riskli yap─▒ karar─▒ kesinle┼čtikten sonra, 60+30 g├╝nl├╝k s├╝re i├žerisinde, bina y─▒k─▒m s├╝reci ba┼člayaca─č─▒ndan, g├╝├žlendirme i┼čleminin h─▒zla yap─▒lmas─▒ gerekiyor. ├ľte yandan imar bar─▒┼č─▒na ba┼čvurarak yap─▒ kay─▒t belgesi alan yap─▒lar i├žin de g├╝├žlendirmenin ├Ân├╝ a├ž─▒ld─▒. S├Âz gelimi vatanda┼č 7 katl─▒ bir binada g├╝├žlendirme yapmak istedi─činde belediye 'imar durumu 5 kata izin veriyor' diyordu. Bu nedenle g├╝├žlendirme yap─▒lam─▒yordu. Art─▒k ilave hak verilmeden, mevcut ko┼čullar da korunarak g├╝├žlendirme ruhsat─▒ verilecek.

Binan─▒z g├╝├žlendirmeye uygun de─čilse ya da siz y─▒k─▒p yeniden yap─▒lmas─▒n─▒ tercih ediyorsan─▒z o zaman devreye m├╝teahhit girecek. Bir├žok ki┼či bireysel olarak binalar─▒ y─▒k─▒p yenisini yapacak finansal g├╝ce sahip olmad─▒─č─▒ndan m├╝teahhit firma ile anla┼čarak s├╝rece ba┼čl─▒yor. D├Ân├╝┼č├╝me ba┼člaman─▒z i├žin hak sahiplerinin ├╝├žte ikisinin de 'evet' demesi gerekiyor. Sizin pay─▒n─▒za ya da firmaya d├╝┼čecek m├╝lk, yap─▒lacak anla┼čmayla belirleniyor. T├╝rkiye'de ├žok say─▒da ki┼či kat kar┼č─▒l─▒─č─▒ yap─▒lan anla┼čmalarda d├Ân├╝┼č├╝m s├╝recine girdi. Ancak hatal─▒ firma ve hatal─▒ s├Âzle┼čmeler binlerce konutzede olu┼čturdu.

Kentsel d├Ân├╝┼č├╝m ma─čduru olmamak i├žin bunlara dikkat!

-Evi d├Ân├╝┼č├╝me girecek vatanda┼č i├žin ├Ân haz─▒rl─▒k ├žal─▒┼čmalar─▒ durum tespitiyle ba┼čl─▒yor. Yani tapunuza bak─▒p bir sorun var m─▒ incelemeli, belediyeye gidip imar durumu hakk─▒nda bilgi almal─▒s─▒n─▒z. Ka├žak kat ya da plan de─či┼čikli─či gibi durumlar varsa bunu evinizi y─▒kmadan ├Â─črenmenizde fayda var. Mesela binan─▒z 10 katl─▒, plan de─či┼čince 8 kata d├╝┼čm├╝┼č. Ama siz bunu bilmeden y─▒k─▒ma girdiyseniz i┼či tamamlaman─▒z olduk├ža zor.

-Kat kar┼č─▒l─▒─č─▒ in┼čaat s├Âzle┼čmeleri tek tarafl─▒ fesh edilemeyen ancak mahkeme karar─▒ ile fesh edilebilen s├Âzle┼čmeler niteli─činde ve fesih s├╝reci uzun s├╝r├╝yor. Bu nedenle m├╝teahhittin ┼čirket sermaye yap─▒s─▒n─▒ ara┼čt─▒r─▒n. Yeni d├╝zenlemeye g├Âre d├Ân├╝┼č├╝m yapacak firmalar i├žin y├╝zde 10'u kadar teminat g├Âstermek zorunda. Bu teminat─▒n olup olmad─▒─č─▒n─▒ kontrol edin. Riskli yap─▒larda il├že belediyesinden, riskli alanlarda bakanl─▒ktan bunu ├Â─črenebilirsiniz. ┼×irketin daha ├Ânce yapm─▒┼č oldu─ču i┼člerinin neler oldu─ču, hukuki sorunlar bulunup bulunmad─▒─č─▒ da ara┼čt─▒r─▒n.

-S├Âzle┼čmelerde s├╝re konusu ├žok ├Ânemli. S├╝relerin net anla┼č─▒l─▒r bir ┼čekilde yaz─▒lmas─▒ gerekli. Yer teslimi i├žin ne kadar s├╝re ├Âng├Âr├╝lm├╝s, yer tesliminden sonra yap─▒m ruhsat─▒ i├žin ne kadar s├╝re ├Âng├Âr├╝lm├╝┼č, yap─▒m ruhsat─▒ al─▒nd─▒ktan sonra in┼čaat─▒n bitirilmesi i├žin ne kadar s├╝re ├Âng├Âr├╝lm├╝┼č ve teslimden sonra iskan al─▒nmas─▒ i├žin ne kadar s├╝re ├Âng├Âr├╝lm├╝┼č... T├╝m bu s├╝relerin net olmas─▒ ├žok ├Ânemli. Aksi takdirde m├╝teahhit esnek davran─▒p s├╝reyi uzun bir zamana yayabilir.

-Yap─▒lacak s├Âzle┼čmelerde cezai ┼čart bedellerinin a├ž─▒k bir ┼čekilde yaz─▒lmal─▒. M├╝teahhittin verilen s├╝re i├žerisinde s├Âzle┼čmeye hi├ž ba┼člamamas─▒, ba┼člarsa bitirmemesi, s├╝resinde teslim etmemesi, etse dahi yapaca─č─▒ ay─▒pl─▒ i┼čler ve kira kay─▒plar─▒ nedeniyle mutlaka cezai ┼čart talep edilmeli.

-Teknik ┼čartname, yap─▒lacak i┼člerin niteli─či, malzeme kalitesi, se├žilecek ├╝r├╝n├╝n markas─▒ gibi konular─▒ i├žerdi─či i├žin in┼čaatlar tamamland─▒ktan sonra a├ž─▒lacak davalarda ├Ânem arz ediyor. Teknik ┼čartnamede belirsiz ifade olmamal─▒, "ve benzeri, muadili" gibi ifadeler konulmamal─▒.

-├çevre ve ┼×ehircilik Bakanl─▒─č─▒'ndan destek alabilirsiniz. Evini g├╝├žlendirmek isteyen 10 y─▒l vade ve d├╝┼č├╝k faizle 50 bin liraya kadar kredi kullanabiliyor. D├Ân├╝┼č├╝mde ise iline g├Âre de─či┼čmekle birlikte hak sahiplerine 715 lira ile bin 150 lira aras─▒nda kira yard─▒m─▒ yap─▒l─▒yor.

─░lginizi ├žekebilirDeprem b├Âlgesine yap─▒lacak konutlar─▒n detaylar─▒ belli oldu
─░lginizi ├žekebilirDeprem uzman─▒ cevaplad─▒: Faylar birbirini etkiledi mi, depremler neden bitmiyor?