LUGATYarım asırlık imparatorluğun akıl hocası: Şeyh Edebali - Bir Hikaye

Yarım asırlık imparatorluğun akıl hocası: Şeyh Edebali

Yarım asırlık imparatorluğun akıl hocası: Şeyh Edebali
Yarım asırlık imparatorluğun akıl hocası: Şeyh Edebali

Osmanlı İmparatorluğu’nun kurulmasında büyük rol sahibi Şeyh Edebali; 1206 yılında Kırşehir'in Mucur ilçesi İnaç köyünde doğdu. Aslen Karamanlıdır. Osmanlı Devleti'nin kurucusu olan Osman Bey'in akıl hocası ve kayınbabasıdır.

Karaman’dan Bilecek’e çetin yolculuk

İlk tahsilini Karaman´da yaptı. Hanefi hukukçusu Necmeddin ez-Zahidi´nin öğrencisi oldu. Daha sonra Şam'a giderek Sadreddin Süleyman ve Cemalettin el-Hasiri gibi dönemin tanınan alimlerinden din alanında eğitim aldı. Şam'dan ülkesine dönünce tasavvufa yönelen Edebali, Eskişehir yakınlarında bulunan İtburnu köyünde bir zaviye kurarak halkı irşada (doğru yola yönlendirme) başladı.

Tefsir, hadis ve İslam hukuku alanlarında uzmanlaştı. Mevlana Celaleddin-i Rumi ve Hacı Bektaşi Veli gibi dönemin ünlü alimlerinin sohbetlerinde bulundu. Bilecik'te bir dergah yaptıran Şeyh Edebali, Osman Bey'i birçok kez burada misafir etti. Edebali Anadolu Ahileri'nin reislerindendir.

Kutlu rüya ve koca çınarın doğuşu

Söğüt ve Domaniç yöresi Selçuklu Devleti tarafından aşiretine yaylak-kışlak olarak verilen Osman Bey sık sık Edebali'nin misafiri olurdu.

Osman Bey misafir olarak kaldığı bir gecede gördüğü rüya şöyledir:

''Şeyh Edebali'nin koynundan çıkan bir ay geldi kendi koynuna girdi. Göğsünden bir ağaç bitti. Öylesine büyük bir ağaç oldu ki dalları gökleri, kökleri tüm dünyayı sardı. Gölgesi bütün yeryüzünü tuttu. İnsanlar o ağacın gölgesinde toplandılar. Ulu dağlara ve dağların eteğinden çıkan coşkun sulara hep o ağaç gölge etti.''

Osman Bey rüyasını Şeyh Edebali'ye anlatır. Edebali rüyayı şöyle yorumlar:

''Sen Ertuğrul Gazi oğlu Osman, babandan sonra bey olacaksın. Kızım Malhun Hatun ile evleneceksin. Benden çıkıp sana gelen nur budur. Sizin soyunuzdan nice padişahlar gelecek ve nice devletleri bir çatı altında toplayacaklar. Allah nice insanın İslam'a kavuşmasına senin soyunu vesile edecektir.''

Osmanlı İmpratorluğu
Osmanlı İmpratorluğu

Hocanın, öğrencisine nasihati

Şeyh Edebali nasihatleri ile meşhur bir alimdir. Osman Bey’e verdiği öğütler ise meşhurdur. Fakat Şeyh’in Osman Bey’e yaptığı nasihatlerini, sadece ona değil bütün insanlığa yapmıştır.

Örnek vermek gerekirse;

  • Ey oğul!
  • Bundan sonra öfke bize, uysallık sana
  • Güceniklik bize, gönül almak sana
  • Suçlama bize, katlanmak sana
  • Acizlik bize, yanılgı bize, hoş görmek sana
  • Geçimsizlikler, çatışmalar, anlaşmazlıklar bize, adalet sana
  • Kötü göz, şom ağız haksız yorum bize, bağışlamak sana

  • Ey Oğul!
  • Bundan sonra bölmek bize, bütünlemek sana
  • Üşengeçlik bize, uyarmak, gayretlendirmek, şekillendirmek sana
  • Ey Oğul!
  • Sabretmesini bil, vaktinden önce çiçek açmaz
  • İnsanı yaşat ki, Devlet yaşasın
  • Ey Oğul!
  • Yükün ağır, işin çetin, gücün kıla bağlı
  • Allah (C.C) yardımcın olsun

Aynı zamanda Şeyh Edebali çok büyük bir entak (güzel söz söyleyen kişi) ustasıydı;

  • - Geçmişini bilmeyen, geleceğini de bilemez.
  • - Kişinin gücü günün birinde tükenir ama bilgi yaşar. Bilginin ışığı kapalı gözlerden bile içeri sızar aydınlığa kavuşturur.
  • - Üç kişiye acı; cahiller arasındaki alime, zenginken fakir düşene, hatırlı iken itibarını kaybedene.
  • - Bilesin ki, atın iyisine doru, yiğidin iyisine deli derler.
  • - Allah sana yükünü taşıyacak güç , ayağını sürçtürmeyecek akıl ve kalp versin.

Osmanlı İmparatorluğu'nun kurucusu Osman Bey
Osmanlı İmparatorluğu'nun kurucusu Osman Bey

600 yıllık çınarın doğuşu ve bir asırlık hocanın vedası

''Oğul Osman, Hak Teala sana ve soyuna hükümranlık verdi mübarek olsun, kızım Malhun Hatun senin helalin olsun'' der. Edebali'nin bu sözleri üzerine Osman Bey Malhun Hatun (Rabia Bala Hatun) ile evlenir. Şeyh Edebali 1326 yılında Bilecik'de 120 yaşında vefat etti. Türbesi Osman Gazi tarafından yaptırıldı.

BEĞEN
YORUMUNUZU YAZIN, SORUNUZU SORUN
{{ entity.comments.quantity }} KİŞİ YORUM YAZDI
İLK YORUM YAZAN SİZ OLUN
YUKARI DÖNÜN

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz