HareketlerAleviyye Tarikatı

Aleviyye Tarikatı

SELİM TEKE MECRA 4 DAKİKADA OKUNUR
Aleviyye Tarikatı
Ahmed el-Alevi tarafından kurulan Aleviyye tarikatı sadece İslam dünyasında değil Avrupa'da da oldukça ilgi görmüştür.
BEĞEN

Dr. Marcel Carret oturduğu sandalyede karşında hareketsiz duran adamı izliyordu. 1. Dünya Savaşı’ndan sonra Cezayir’in Müstegānim kentine taşınan doktor, burada yaşadığı süreç içerisinde ilk defa kendini bu kadar etkileyen bir Müslüman görüyordu. Boydan boya halıyla kaplanmış olan, içleri kitapla dolu olan iki sandık dışında bir mobilya bulunmayan eve hasta bir şeyhi muayene etmek için çağrılmıştı. Şeyh bir minderin üstüne bağdaş kurmuş şekilde, hareketsizce oturuyordu. Fransızca bilmediği için doktorla yanındaki müridinin tercümesi vasıtasıyla konuşuyordu. Çok az konuşmasına rağmen ağzını her açtığında; nazik ve derin sesiyle bir şeyler söylediğinde, Marcel Carret’ı karşısındaki adamı bu kadar farklı kılan şeyin ne olduğunu düşünmeye itiyordu.

Dr. Marcel Carret'ın doktorluğunu yaptığı Ahmed el-Alevi ile 14 yıllık bir arkadaşlık serüveni oldu.
Dr. Marcel Carret'ın doktorluğunu yaptığı Ahmed el-Alevi ile 14 yıllık bir arkadaşlık serüveni oldu.

Şeyh yüzüne kondurduğu bir tebessüm ile doktoru dinlerken, Dr. Marcel Carret ona ciddi bir grip salgınına yakalandığını, her ne kadar hayati organlarında bir sıkıntı olmasa da riskli bir hastalık geçirdiğini anlatıyordu. Karşısındaki adam dikkatlice onu izlemesine rağmen Dr. Carret’a dediklerini umursamıyormuş gibi gözüküyordu. Doktorun izlenimine göre şeyh hastalığı ile ilgilenmiyordu. Daha önce hasta olmasına rağmen ilaç almak istemeyen insanlarla karşılaşmıştı ama ilk defa hasta olup iyileşmek istemeyen bir insan görüyordu.

Kontroller için şeyhin elini tutan doktor adamın ne kadar zayıf olduğunu farketmişti. Bu normal bir zayıflık değildi ve eğer böyle kalmaya devam ederse hastalık karşısında kesinlikle güçsüz düşecekti. Soruları üzerine şeyhin günde sadece bir litre süt, birkaç hurma ve çay tükettiğini öğrenen doktor ısrarla çok daha iyi beslenmesi gerektiğini yoksa öleceğini söyledi. Fakat her sözü gibi bu sözleri de şeyhin kararlarını etkilemedi. Elinden bir şey gelmeyeceğine dair bir hareket yaptıktan sonra şeyh doktora “Bu Allah’ın takdiridir.” diye cevap verdi. Doktor Carret muayenesini bitirdikten sonra, bir daha gelmek üzere şeyhin evinden çıkarken aklında sadece bu adamdan neden bu kadar etkilendiği sorusu vardı.

REKLAM

Şeyh Ahmed el-Alevi.
Şeyh Ahmed el-Alevi.

Şeyhi son bir kez muayene etmek için bir gün sonra şeyhin evine gelen Dr. Carret, şeyhi nasıl bıraktıysa öyle buldu. Minderin üstünde bağdaş kurmuş, hareketsizce oturuyordu, dünden beri hiç kımıldamamış gibi… Sanki bu adam zamanın etkileyemediği bir heykeldi. 1920 yılının baharında, o günün sonunda şeyhle doktorluğu üzerinden kurduğu ilişkiyi bitiren Marcel Carret’in, muayene ettiği Şeyh Ahmed el-Alevi ile vefatına değin sürdüreceği arkadaşlığı başladı.

***

Aleviyye tarikatının kurucusu olan Ahmed el-Alevi 1869 yılında Müstegānim şehrinde doğdu. Tarikatını kurmadan önce gördüğü bir rüyada, Hz. Ali’nin ona kendi ismini kullanarak bir tarikat kurmasını söylediği için tarikatını Aleviyye olarak adlandırdığı gibi kendisi de el-Alevi nispesi ile anıldı. Ailesinin durumu çok iyi olmadığı için düzenli bir eğitim göremeyen ve babasının ona verdiği eğitim ile yetinen Ahmed el-Alevi babasının vefatı üzerine ailesinin geçimini üstlendi. Müstegānim’de bulunduğu süreçte Şâzeliyye’nin tarikatının bir kolu olan Îseviyye tarikatını dahil oldu. Ateş yalamak, yılanlarla oynamak gibi olağanüstü eylemlerin epey yaygın olduğu tarikat bir süre sonra Ahmed el-Alevi’yi tatmin etmemeye başladı.

Aleviyye tarikatı üyeleri, Ahmed el-Alevi'den gelen bir adet olarak boyunlarına doksan dokuzluk tesbihler takarlar.
Aleviyye tarikatı üyeleri, Ahmed el-Alevi'den gelen bir adet olarak boyunlarına doksan dokuzluk tesbihler takarlar.

8 yıl Müstegānim’de kalan el-Alevi, yeni bir tarikat arayışı içindeyken 1894 yılında Fas’a gitti ve Derkâvî şeyhi Muhammed el-Bûzîdî’ye intisap etti. Muhammed el-Bûzîdî’nin yanında kaldığı 15 sene içerisinde kelam ve tevhid konularına çok daldığı için hocası derslerini durdurana dek okumalar yaptı, fıkhî konuda kendini geliştirdi. Muhammed el-Bûzîdî’nin 1909 senesinde vefat etmesinin ardından Müstegānim’e geri döndü ve Aleviyye olarak adlandırılan kendi tarikatını kurdu.

REKLAM

Şâzeliyye’nin âdâb ve erkan ağırlıklı yapısını örnek alan Ahmed el-Alevi aynı zamanda irfan ve müşahede konularında etkilendiği İbnü’l Arabi, İbnü’l Fârız gibi sûfilerin fikirlerini, özellikle vahdet-i vücûd anlayışını öğretilerinde temel aldı. Ahmed el-Alevi yaşadığı dönemdeki bazı alimler ve tarikat şeyhleri tarafından dinî hayata bid’at ve hurafeleri soktuğu için eleştirildi. Şiir ve düşüncelerindeki bazı sözler üzerinden çokça tenkit edilmesine rağmen bu eleştiriler tarikatının büyümesini engellemedi. Ahmed el-Alevi hem aşırıya giden tasavvuf erbabı ile hem de tasavvuf yolunu bid’at olarak gören kişilerle yazdığı yazılar üzerinden mücadele etti. Bu çerçevede kaleme aldığı yazılarını Lisânü’d-dîn, el-Belâgu’l-Cezâʾirî gibi dergilerde yayınladı.

Ahmed el-Mehdi'nin Müstegānim'deki mezarı.
Ahmed el-Mehdi'nin Müstegānim'deki mezarı.

1920 yılında dünyanın dört bir tarafından gelen müridlerinin çabalarıyla Müstegānim’deki merkez zaviyeyi kurdu. Merkez zaviyenin kurulması esnasında çalışmalarını yürüten Şeyh Ahmed el-Alevi bir yandan da Mekke, Medine, Kudüs ve Şam’a ziyaretler gerçekleştirdi. Halife ile görüşmek için İstanbul’a gitmesine rağmen Türkçe bilmemesi ve İttihad ve Terakki Partisi’nin hilafet karşıtı tutumu dolayısıyla Halife ile buluşamadı. 1926’da açılan Paris Camii’nin açılışını yapmak ve ilk hutbesini okumak için davet dilince Paris’e gitti. 1934’e kadar Müstegānim şehrinde ikamet eden Şeyh Ahmed el-Alevi burada vefat etti.

Aleviyye Tarikatı'nın Müstegānim'deki ana zaviyesi.
Aleviyye Tarikatı'nın Müstegānim'deki ana zaviyesi.

Ahmed el-Alevi’nin yaşadığı zamanda tüm Kuzey Afrika’ya yayılan tarikat ölümünden sonra, görevlendirdiği müridleri vasıtasıyla büyümeye devam etti. Şeyh Ahmed el-Alevi hayattayken Avrupa’da Galler’in Cardiff, Fransa’nın Paris, Hollanda’nın Lahey gibi şehirlerinde teşkilatlar kuruldu. Ölümünün ardından Ahmed el-Alevi o yüzyılın en çok tanınan sufilerden biri oldu. Bu tanınırlıkta bizzat Ahmed el-Alevi tarafından görevlendirilen müridlerin payı çok büyüktü. “Halktan abdest suyu haricinde herhangi bir şey istememe” düsturu ile yola çıkan Müridler hem İslam coğrafyasının hem Batı dünyasının büyük bir bölümüne Aleviyye tarikatını tanıttı.

REKLAM

Geleneksel sufi yollarını takip eden Aleviyye tarikatında ayakta ya da oturarak uygulanan cehri zikirler oldukça yaygındır ve “halvet” çok önemli bir yer kaplamaktadır. Her şeyin amacının Allah’ı hatırlamak ve bilmek olduğunu düşünen Ahmed el-Alevi müridlerine namaz, oruç ve kelime-i tevhidin zikri ile geçen 40 günlük halvetler yaptırmıştır. Modernizm karşısında eleştirel bir konum almasına rağmen Ahmed el-Alevi müridlerini Fransızca öğrenmeye, çocuklarını Fransız kolejinde okutmaya teşvik etmiştir.

İhtida ettikten sonra Îsâ Nûredddin ismini alan Schuon diğer gelenekselcilerle birlikte İslam tasavvufunu merkeze alan bir düşünce sistemi kurmuştur.
İhtida ettikten sonra Îsâ Nûredddin ismini alan Schuon diğer gelenekselcilerle birlikte İslam tasavvufunu merkeze alan bir düşünce sistemi kurmuştur.

1932’de Cezayir’e yolculuk yapan Fransız entelektüel Frithjof Schuon’un Ahmed el-Alevi ile tanışıp, sonra ona intisap etmesinin ardından Aleviyye tarikatının ve Ahmed el-Alevi’in öğretileri Avrupa’ya farklı bir kanaldan da yayılmıştır. İhtida edip Îsâ Nûredddin ismini alan Schuon, Ahmed el-Alevi’nin fikirlerinden oldukça etkilenmiştir. Kendisine intisabı üzerinden Ahmed el-Alevi’ye bağlanan Martin Lings, Şâzeliyye tarikatına giren René Guénon gibi isimlerle birlikte gelenekselci ekolü oluşturmuştur. Ahmed el-Alevi’nin fikirleri bu yeni ekol üzerinde çok etkili olmuş ve onların yazılarıyla farklı bir veçheye bürünmüştür. Bugün hala Aleviyye tarikatı dünyanın dört bir yanında çalışma yapan müridler sayesinde genişlemeye devam etmektedir.

YORUMUNUZU YAZIN, SORUNUZU SORUN
{{ entity.comments.quantity }} KİŞİ YORUM YAZDI
İLK YORUM YAZAN SİZ OLUN

Yeni yüzyıl Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası ilişkiler bölümünden mezun oldu. Çağdaş İslam düşüncesi, tasavvuf tarihi ilgi alanları içerisinde. Yayın hayatının başlangıcından bu yana, Mecra'da editörlük yapmakta.

BEĞEN
YUKARI DÖNÜN

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz