GündemKudüs eski şehrin hazineleri: Mescitler

Kudüs eski şehrin hazineleri: Mescitler

İBRAHİM FURKAN ÖZDEMİR MECRA 9 DAKİKADA OKUNUR
Kudüs eski şehrin hazineleri: Mescitler
Salahaddîn Eyyûbî'nin fetihten sonra inzivaya çekildiği mescitten bir görünüm.
BEĞEN

Kudüs eski şehrin sokaklarında yürürken, Mescid-i Aksâ’ya birkaç dakika mesafede küçük mescitler görmeniz mümkündür. Bu mescitlerin çoğu, vakit namazlarında dükkânını ve meşguliyetini bırakıp Aksâ’ya gidemeyecek durumda olan esnafın istifadesi için yapılmıştır. Yine, yaşlı ve yürüme engeli olanlar için de küçük mescit ve namazgâhlar inşa edilmiştir. Bunların dışında, vefat eden ulemâ ve salih zatlar adına, hacılar ve yolcular için mescitlerin açıldığı vakidir.

Gıramî, Reyhânî ve Lu’lu mescitlerinde olduğu gibi, birçok küçük namazgâh aslında mescit değil, özü itibariyle kabirdir. Buralarda medfûn zatlara duyulan saygı nedeniyle, buralar beş vakit namaz kılınan mekânlara dönüştürülmüştür.

Günümüzde Kudüs eski şehir, dört mahalleye (Müslüman, Hıristiyan, Ermeni ve Yahudi) ayrılmış olsa da, 1967’deki İsrail işgalinden önce böyle bir ayrım söz konusu değildi. Dolayısıyla bugün, şehrin dört bir yanında mescitlere rastlamak mümkündür. Kudüs’ün çeşitli mahalle ve semtlerinde yaşayan âlim ve sâlih zatların isimleri de, hâlâ buralarda yaşamaya devam etmektedir.

Kudüs’te mevcut tekkeler, sadece tasavvufi törenler için kullanılmazdı. Hacca giderken veya dönerken Mescid-i Aksâ’yı ziyaret etmek isteyen yolcular şehre geldiklerinde, buralarda konaklardı. Ramazan ayında tekkelerde itikâfa girilir, talebeler buralarda dersler okurdu. Bu nedenle, tekkelerin bir bölümü mescit işlevi görürdü.

Kudüs eski şehirde bugün mevcut olan veya yıkılmış bulunan bütün mescitlerin isimleri ve mevkileri, Mahkeme Sicilleri’nde kayıtlıdır. Günümüzde, eski şehirdeki mescitlerin bazıları terk edilmiş durumda, bazıları tamamen yıkılmıştır. Tekke ve zaviyelerden ise, sadece Afgan Zâviyesi faaliyetini sürdürmektedir. Eski şehirde bulunan ve tespit edilen toplam 41 mescitten 6’sı terk edilmiş (mehcûr) durumda, 5’i ise tekke konumundadır.

Bütün mescitlerin teker teker tespiti ve fotoğraflarının çekimi sırasında, 144 dönümlük Mescid-i Aksâ arazisi içinde bulunan 7 müstakil mescit (Kubbetu’s-Sahra, Kıble, Kadîm, Mervan, Burak, Ömer ve Zâviyetu’l-Fahriyye), çalışmaya dâhil edilmemiştir. İlâve bilgi olarak: Kudüs eski şehirde, 12 minare bulunmaktadır. Bunların dördü Mescid-i Aksâ külliyesindedir. Diğerlerinin konumları ise şöyledir: Hankâh Salâhiyye, Dergas, Mi’zenetu’l-Hamrâ, Kale, Ömeru’l-Kebîr, Diysi, Ömer bin Hattab ve Zâviyetu’l-Mevleviyye.

Kudüs’teki 41 mescidi teker teker tespit ederek ziyaretimde bana yardımcı olan, bilgi veren ve yol gösteren bazı isimler var. Onlara özel teşekkür borçluyum: Tarihçi ve rehber Rubin Ebu Şemsiyye, İhyâ ve Turâs Merkezi eski müdürü ve arşiv uzmanı Muhammed Safedi ve Kudüs’e dair derin bilgisinden her zaman istifade ettiğim Şeyh Naci Bekirat, bunların başında geliyor.

1. ÖMER BİN HATTAB MESCİDİ – [Eyyûbî]

Ömer Bin Hattab Mescidi, Kıyâme Kilisesi'nin yanında yer alır.
Ömer Bin Hattab Mescidi, Kıyâme Kilisesi'nin yanında yer alır.

Hıristiyan Mahallesi’nde, Kıyâme Kilisesi’nin güneyinde, Azize Helena Sokağı üzerinde bulunmaktadır.

Müslümanlar 638 yılında Kudüs’ü kuşattıktan sonra, Kudüs Patriği Sophronius’un talebi üzerine, şehri teslim almak için Hz. Ömer bizzat gelmişti. Hz. Ömer ve yanındakilerin Kıyâme Kilisesi’ni ziyaretleri sırasında namaz vaktinin girmesi üzerine, Patrik, “İbadetinizi bizim kilisemizde eda edebilirsiniz” demişti. Hz. Ömer, “Eğer ben burada namaz kılarsam, benden sonrakiler, benim burada namaz kılmamı bahane ederek, kiliseyi elinizden alırlar” diye cevap verdi.

Ömer Bin Hattab Camii, vakit namazlarında ibadete açıktır.
Ömer Bin Hattab Camii, vakit namazlarında ibadete açıktır.

Kilisenin avlu duvarının dışında, Hz. Ömer’in namaz kıldığı yerde bugün Ömer Bin Hattab Mescidi yer almaktadır. Bina, Salahaddîn Eyyûbî’nin oğlu Efdal tarafından, 1193’te inşa ettirilmiştir.

2. GIRAMÎ MESCİDİ – [Eyyûbî]

Caminin ismindeki Gıramî ifadesi Kırımlı anlamına gelir.
Caminin ismindeki Gıramî ifadesi Kırımlı anlamına gelir.

Hâlidiyye ve Saraya sokakları arasında kalan Gıramî Sokağı’nda bulunmaktadır. 1320 yılında Şam’da doğan ve Kudüs’te ilim halkaları kurarak dersler veren Şemseddin Ebu Abdullah Muhammed Bin Ahmed Türkmâni, adına inşa edilmiştir. “Gıramî” ismi, Şemseddin Türkmânî’nin Kırım asıllı olmasından ileri gelmektedir. Türkmânî 1386 yılında Kudüs’te vefat etmiş, mescidin bulunduğu yere defnedilmiştir. Mescit bir dönem tekke olarak da kullanılmıştır.

3. ŞURAFÂ’ MESCİDİ – [Osmanlı]

Şurafâ kelimesi, Şerefliler anlamına gelir.
Şurafâ kelimesi, Şerefliler anlamına gelir.

Silsile Kapısı yolu üzerindedir. Esnafın vakit namazlarını kılması için inşa edilmiştir.

4. DİYSİ (ÖMERÎ) MESCİDİ – [Eyyûbî]

Mescidin etrafında günümüzde Yahudiler yaşamaktadır.
Mescidin etrafında günümüzde Yahudiler yaşamaktadır.

Mağâribe Mahallesi’nde Nebi Davud Kapısı’na yakın bir noktadadır. Günümüzde, 1967’deki İsrail işgalinden sonra “Yahudi Mahallesi” olarak adlandırılan kısımda kalmıştır.

5. ÖMER el-KEBÎR MESCİDİ – [Memlûk]

Caminin bitişiğinde bir sinagog yer almaktadır.
Caminin bitişiğinde bir sinagog yer almaktadır.

İsrail işgalinden olan “Yahudi Mahallesi” olarak adlandırılan kısımdaki mescit, Kudüs eski şehrin en eski aktif ikinci sinagogu olan Ramban’ın yanı başında yer alır. İşgalden sonra, mescit ibadete kapatılmıştır.

6. VELİYULLAH MUHÂRİB MESCİDİ – [Eyyûbî]

Mescit, ismini Salahadîn'in ordusunda Kudüs'e gelen bir mücahitten almaktadır.
Mescit, ismini Salahadîn'in ordusunda Kudüs'e gelen bir mücahitten almaktadır.

Mağâribe Mahallesi’nin başlangıcında, Silsile Kapısı yoluna oldukça yakın bir noktadadır. Bugünkü ismiyle ‘’Yahudi Sokağı’’nda bulunmaktadır. 1187’de Salahaddîn Eyyûbî ile birlikte Kudüs’e gelip yerleşen askerlerden birinin ismini taşımaktadır.

7. KALE MESCİDİ – [Memlûk]

Mescidin minaresi, 1967'deki işgalden sonra İsrail tarafından Davud Kulesi olarak isimlendirilmiştir.
Mescidin minaresi, 1967'deki işgalden sonra İsrail tarafından Davud Kulesi olarak isimlendirilmiştir.

El Halil Kapısı’nın güney kısmında, Kudüs Kalesi’nin içinde yer almaktadır. Osmanlı sultanlarından Birinci Mahmud döneminde (1730-1754) kapsamlı bir tadilat geçirmiştir. 1967’deki işgalden sonra kale müzeye çevrilirken, mescit de ibadete kapatılmıştır.

Mescidinin minaresiyle, Kudüs Kalesi'nin genel görünümü.
Mescidinin minaresiyle, Kudüs Kalesi'nin genel görünümü.

Kalenin burçlarında kullanılan taşlara bakıldığında, aynı anda Romalılardan Osmanlı İmparatorluğu dönemine kadar, Kudüs’ü elinde tutan tüm devletlerden izlerin bulunduğu görülür. Kalenin hemen yanında, Osmanlı döneminde inşa edilmiş olan kışla, günümüzde İsrail polisi tarafından kullanılmaktadır.

8. ÖMER EL SAĞÎR MESCİDİ – [Memlûk]

Mescit, günümüzde kiliseyle yan yanadır.
Mescit, günümüzde kiliseyle yan yanadır.

Mağâribe Mahallesi’nde, Süryani Kilisesi yolu üzerinde St. Mark’s Kilisesi’nin yanında bulunmaktadır.1963 yılında restore edilmiştir.

9. YA’KÛBÎ MESCİDİ – [Eyyûbî]

Günümüzde Ermeni Mahallesi'nde yer alan mescit, geçmişte tekke olarak da kullanılmıştı.
Günümüzde Ermeni Mahallesi'nde yer alan mescit, geçmişte tekke olarak da kullanılmıştı.

1200’lü yıllarda, Kazak asıllı bir âlim olan Şemseddin Bağdâdî tarafından tekke olarak inşa edilmiştir. Osmanlı döneminde restore edilerek, “Şeyh Yakup el Acemî Zâviyesi” ismiyle anılmıştır. Ermeni Mahallesi’nde bulunmaktadır.

10. ŞEYH ĞABÂYN MESCİDİ – [Osmanlı]

Şeyh Ğabâyn'ın kabri, mescidin içinde yer almaktadır.
Şeyh Ğabâyn'ın kabri, mescidin içinde yer almaktadır.

Bazâr Çarşısı’nda, El Halil Kapısı’na çıkan yol üzerinde bulunmaktadır. İçinde Şeyh Ğabâyn isimli sâlih bir zata ait kabrin yer aldığı mescit, ibadete kapalıdır.

11. OSMAN BİN AFFÂN MESCİDİ – [Eyyûbî]

Esnaf için inşa edilen mescit, bugün de aynı işlevini sürdürmektedir.
Esnaf için inşa edilen mescit, bugün de aynı işlevini sürdürmektedir.

Bazâr Sokağı’nda bulunmaktadır. Geçtiğimiz yüzyılda, kapsamlı bir tadilattan geçirilmiştir.

12. SEYÛFİYYE MESCİDİ – [Memlûk]

İbadete kapalı olan mescidin içinde, yalnızca kabir vardır.
İbadete kapalı olan mescidin içinde, yalnızca kabir vardır.

Eski şehrin ana caddelerinden el Vâd’ın sonunda, Kattânîn Çarşısı’na girmeden sağ tarafta bulunmaktadır. Günümüzde ibadete kapalı bulunan mescidin içinde, Memlûk döneminden “Seyyûfî” adlı bir askerin kabri yer almaktadır.

13. GAYMERÎ MESCİDİ – [Osmanlı]

Gaymerî Mescidi, aynı zamanda bir aile kabristanıdır.
Gaymerî Mescidi, aynı zamanda bir aile kabristanıdır.

Kudüs surlarının girişlerinden Yeni Kapı’nın hemen yanında, sağ kolda bulunmaktadır. Şu anda kapalı olan mescidin içinde, Salahaddîn Eyyûbî döneminde şehre yerleşen Gaymerî ailesine ait mücahitlerin kabirleri mevcuttur.

14. HAYYÂT MESCİDİ – [Eyyûbî]

Mescidin bir kısmı dükkân olarak kullanılmaktadır.
Mescidin bir kısmı dükkân olarak kullanılmaktadır.

Hıristiyan Mahallesi sınırları içinde bulunmaktadır. Namaz vakitlerinde ibadete açılan mescidin bir kısmı günümüzde dükkân olarak kullanılmaktadır.

15. KALÂVÛN MESCİDİ – [Memlûk]

Mescit ismini Memlûk sultanı Kalâvûn'dan almıştır.
Mescit ismini Memlûk sultanı Kalâvûn'dan almıştır.

Yeni Kapı yakınlarında, Hıristiyan Mahallesi sınırları içinde yer almaktadır. İsmini, Kudüs’te çok sayıda eser inşa ettiren ve Mescid-i Aksâ’yı tadilattan geçirten Memlûk Sultanı Kalâvûn’dan (1222-1290) almaktadır.

16. SALÂHİYYE HANKÂHI MESCİDİ – [Eyyûbî]

Mescidin üst kısmında, Salahaddîn Eyyûbî'nin fetihten sonra yaşadığı ev de vardır.
Mescidin üst kısmında, Salahaddîn Eyyûbî'nin fetihten sonra yaşadığı ev de vardır.

Hıristiyan Mahallesi’nde, Kıyâme Kilisesi’nin bitişiğinde ve batı yakasında bulunmaktadır. Kudüs’ün Haçlılar tarafından işgal altında tutulduğu 1099-1187 yılları arasında Kudüs patriğinin özel konutu olan kullanılan bina, Salahaddîn Eyyûbî tarafından askeri karargâha çevrilmiştir. Salahaddîn, fetihten sonra burada bir müddet inziva hayatı yaşamış, daha sonra da kendi adına burayı vakfetmiştir. Kitâbede yapının Memlûklar döneminden kaldığı ifade edilse de, mimari Eyyûbîler dönemine aittir.

17. ŞEYH REYHÂN MESCİDİ – [Eyyûbî]

Kudüs halkı, bu mescitte bir sahabinin medfun bulunduğuna inanır.
Kudüs halkı, bu mescitte bir sahabinin medfun bulunduğuna inanır.

Sâdiyye Mahallesi’ndeki Reyhânî Sokağı’nda bulunmaktadır. Mescid-i Aksâ’nın Gavânime Kapısı’ndan çıkıldığında, tam karşıdaki Rahibeler Yokuşu’nun solunda yer alır. “Şeyh Reyhân”ın gerçekte kim olduğu tartışmalıdır. Yerel halk bu kişinin sahabeden Ebû Reyhân el-Ezdî olduğunu iddia etse de, bu konuda herhangi bir kayıt bulunmamaktadır. Osmanlı döneminde yaşamış “Şeyh Reyhân” isimli bir sûfî olduğu görüşü de vardır. Osmanlılar zamanında Halvetî tekkesi olarak kullanılan mescidin girişinde, Mu’minûn suresinin ilk beş ayeti yazılıdır.

18. MUSTAFA MESCİDİ – [Modern dönem]

Mustafa Mescidi, yeni dönemde inşa edilmiştir.
Mustafa Mescidi, yeni dönemde inşa edilmiştir.

Eski Kudüs’ün ana caddelerinden Hân ez-Zeyt Çarşısı’nda, Mesûdî Sokağı’nda yer almaktadır. Geçtiğimiz yüzyılda, esnafın vakit namazlarını kılması için inşa edilmiştir.

19. ŞEYH MEKKÎ MESCİDİ – [Eyyûbî]

Şeyh Mekkî Mescidi, işlek bir yol üzerindedir.
Şeyh Mekkî Mescidi, işlek bir yol üzerindedir.

Kudüs surlarının kuzey kapılarından Bâb-ı Sâhire’den girdikten sonra, sağ tarafta, Kâdisiyye Medresesi’nin karşısında kalmaktadır. Şâfiî mezhebi âlimlerinden, 1089 Remle doğumlu Şeyh Ebû Kâsım Mekkî’nin kabrinin çevresine, sonraki süreçte inşa edilmiştir. Geçtiğimiz yıllarda Yahudi yerleşimciler, mescidin yakınlarını işgal etmiş olsa da, günümüzde ezan okunmakta ve vakit namazları eda edilmektedir.

20. Mİ’ZENETU’L-HAMRÂ (KIZIL MİNARE) MESCİDİ – [Osmanlı]

Mescid, vaktiyle tekke olarak da kullanılmıştı.
Mescid, vaktiyle tekke olarak da kullanılmıştı.

Sâdiyye Mahallesi’nde yer alan mescit, 1533’te Şemseddin Halvetî’nin oğlu Şeyh Alâaddin Halvetî tarafından yaptırılmıştır. Vaktiyle minaresinde bulunan kırmızı taşlar nedeniyle bu ismi almıştır.

21. ÇORBACI MESCİDİ – [Osmanlı]

Çorbacı Mescidi, eski şehrin en işlek noktasında yer alır.
Çorbacı Mescidi, eski şehrin en işlek noktasında yer alır.

Eski Kudüs’ün en güzel kapısı olan Şam Kapısı’ndan girip Mescid-i Aksâ’ya doğru ilerlerken, el Vâd Caddesi ile Hân ez-Zeyt yolunun kesiştiği köşede yer alır. 1685 yılında, Kudüs eşrafından Abdulkerim bin Hâc Mustafa Çorbacı tarafından inşa ettirilmiş, ön kısmına da halkın istifadesi için bir sebil yaptırılmıştır.

Çorbacı Mescidi'nin içi.
Çorbacı Mescidi'nin içi.

Günümüzde, vakit namazları kılınmakta, ön kısmı ise İsrail askerleri tarafından nöbet yeri olarak kullanılmaktadır.

22. MUS’AB BİN UMEYR MESCİDİ – [Eyyûbî]

Mescit, günümüzde kapalı durumdadır.
Mescit, günümüzde kapalı durumdadır.

Şam Kapısı’ndan girer girmez, sağ tarafta yer almaktadır. Şeyh Lu’lu Camii’nin tam karşısında bulunan mescit, İsrail işgal yönetimi tarafından ibadete kapatılmış, isminin yazılı olduğu kitâbe de kaldırılmıştır.

23. ŞEYH LU’LU MESCİDİ – [Eyyûbî]

Şeyh Lu'lu Mescidi'nin girişi...
Şeyh Lu'lu Mescidi'nin girişi...

Şam Kapısı’ndan eski şehre girer girmez, sol yakada kalmaktadır. Salahaddîn Eyyûbî döneminde denizci olarak hizmet veren askerlerden Bedreddin Lu’lu Gâzî adına inşa edilmiştir. Mescidin iç kısmında Şeyh Lu’lu’nun kabri bulunmaktadır. İlk dönemlerde tekke olarak kullanılan yapı, daha sonra medrese ve mescide dönüştürülmüştür. Mescidin girişindeki kitâbede binanın Memlûklar döneminde inşa edildiği belirtilse de, mescid ve medrese, Eyyûbî yapısıdır.

24. DERĞAS MESCİDİ – [Osmanlı]

Derğas Mescidi, El Vâd Caddesi üzerindedir.
Derğas Mescidi, El Vâd Caddesi üzerindedir.

El Vâd Caddesi üzerinde, caddenin Çile Yolu ile kesiştiği noktada, Avusturya Misafirhanesi’nin tam karşısında yer almaktadır. İsminin Osmanlı döneminde burada yaşamış “Derğas” isimli bir sâlih zatten geldiği düşünülmektedir. 1964’teki tadilattan sonra günümüzdeki şeklini almıştır.

25. EBUBEKİR SIDDIK MESCİDİ – [Osmanlı]

Ebubekir Sıddık Mescidi, esnaf için inşa edilmiştir.
Ebubekir Sıddık Mescidi, esnaf için inşa edilmiştir.

Hân ez-Zeyt Çarşısı’nın sonunda yer almaktadır. Osmanlı döneminde, çarşı esnafının vakit namazlarını eda etmesi için yapılmıştır.

26. SUVEYGAT ALLÛN MESCİDİ – [Osmanlı]

Mescit, ciddi bir restorasyon geçirmiştir.
Mescit, ciddi bir restorasyon geçirmiştir.

Hıristiyan Mahallesi sınırları içinde, El Halil Kapısı’ndan Mescid-i Aksâ’ya doğru inerken, sağ tarafta yer almaktadır. Çarşı esnafının vakit namazlarını eda etmesi için yapılan mescit, günümüzde öğle, ikindi ve akşam namazlarında ibadete açıktır.

27.SULTAN BARKUK MESCİDİ – [Memlûk]

Mescidin ikiz kubbeleri..
Mescidin ikiz kubbeleri..

Attârîn (Kokucular) Çarşısı’nın üst kısmında, Sultan Han’ın içinde, Silsile Kapısı yolu üzerinde yer almaktadır.

Sultan Barkuk Mescidi'nin iç kısmı.
Sultan Barkuk Mescidi'nin iç kısmı.

Memlûk sultanı Barkûk (ö. 1399) adına inşa edilen çift kubbeli mescit, günümüzde beş vakit namaz için ibadete açıktır.

28. ALÂADDİN BASIRÎ MESCİDİ – [Memlûk]

Mescit, 1971'de restore edilmiştir.
Mescit, 1971'de restore edilmiştir.

Mescid-i Aksâ’nın Meclis Kapısı’ndan çıktıktan sonra, hemen sağda yer almaktadır. Memlûklar döneminde yaşayan sâlih zatlardan Alâaddin Basırî’nin kabrinin çevresinde, kendisinin vefatından sonra inşa edilmiştir. Aynı zamanda bulunduğu sokağa ismini de veren mescit, 1971’de restore edilmiştir.

29. RASÂSÎ MESCİDİ – [Osmanlı]

Mescidin inşasında, taşlar kurşunla tutturulmuştur.
Mescidin inşasında, taşlar kurşunla tutturulmuştur.

Mescid-i Aksâ’nın Meclis Kapısı’nın batısında, Haseki Sultan Tekkiyyesi’nin bulunduğu sokakta, el Vâd Caddesi’nden girildiğinde sol yakada bulunmaktadır. Bu ismi almasının sebebi, inşa edilirken, taşlarının kurşunla birleştirilmiş olmasıdır.

30.MÜSEBBİT MESCİDİ – [Eyyûbî]

Müsebbit Mescidi, ancak 4-5 kişinin namaz kılabileceği bir mekândır.
Müsebbit Mescidi, ancak 4-5 kişinin namaz kılabileceği bir mekândır.

Çarşı esnafının vakit namazlarını kılması için inşa edilen mescit, Saraya Sokağı ile Gıramî Sokağı’nın birleştiği köşededir. Eyyûbîler döneminde yaşamış, Ahmed Seyfeddîn el Musebbit isimli bir sâlih zata nispet edilmektedir. El Müsebbit’in kabrinin de yer aldığı mescit, önceki dönemlerde zâviye olarak kullanılmıştır. Günümüzde, kapısında herhangi bir kitâbe veya tabela olmamasına rağmen, öğle ve ikindi namazlarında ibadete açık bulunmaktadır.

31. AZRAK MESCİDİ – [Memlûk]

Terk edilmiş haldeki mescidin dış duvarı.
Terk edilmiş haldeki mescidin dış duvarı.

Ermeni Mahallesi’nde, Ya’kûbî Mescidi’nin doğusunda, Mesih Kilisesi’nin arka tarafında yer almaktadır. Memlûklar döneminde Kudüs’te yaşamış olan Şeyh İbrahim Azrak isimli bir zata nispet edilmektedir. Günümüzde terk edilmiş haldedir.

32.BİDDİ AŞARA MESCİDİ – [Memlûk]

Mescit, günümüzde patrikhane binasının içindedir.
Mescit, günümüzde patrikhane binasının içindedir.

Yeni Kapı’nın batısında, şu an Latin Patrikhanesi olarak kullanılan yapılar topluluğunun içinde yer almaktadır. En son tamiratı 1950’de geçiren mescit, günümüzde Müslümanların erişimine açık bulunmamaktadır.

33. DEMİRCİLER MESCİDİ – [Eyyûbî]

Mescit, günümüzde bir fırının deposu olarak kullanılmaktadır.
Mescit, günümüzde bir fırının deposu olarak kullanılmaktadır.

Hıristiyan Mahallesi içinde, Cebşe Sokağı’nda bulunmaktadır. Şu anda ibadete kapalı olup, karşısındaki fırının deposu olarak kullanılmaktadır. Bölgenin eski ismi “Haddâdîn” (Demirciler) olduğu için böyle adlandırılmıştır.

34. HARİRÎ MESCİDİ – [Eyyûbî]

Terk edilmiş durumdaki mescit, gönüllü Müslümanlar tarafından temizlenmektedir.
Terk edilmiş durumdaki mescit, gönüllü Müslümanlar tarafından temizlenmektedir.

El Halil Kapısı’nın güneyinde, Osmanlı kışlasının bitiminde, Kıddîs Ya’kûb Sokağı içinde yer almaktadır. Memlûklar döneminde, Şemseddin Muhammed bin İbrahim el Harirî (v. 1482) tarafından restorasyonu yapıldığı için, onun adını almıştır. Şu anda bakımsız ve metruk halde bulunan mescit, Kudüs’te yaşayan gayretli Müslümanlar tarafından temizlenmektedir.

35. MULLÂT MESCİDİ – [Eyyûbî]

Eve dönüştürülen mescidin dışarıdan görünümü.
Eve dönüştürülen mescidin dışarıdan görünümü.

Yeni Kapı yakınlarında, Cevâlide Mahallesi ile Hıristiyan Mahallesi arasında yer almaktadır. Mescit, şu anda ev olarak kullanılmaktadır.

36.ŞEYH HASEN MESCİDİ – [Eyyûbî]

Mescit, şu anda ibadete kapalı durumdadır.
Mescit, şu anda ibadete kapalı durumdadır.

Eski Kudüs’ün kapılarından Hutta Kapısı ile Kâdisiyye Sokak arasında, Şeyh Hasan Sokağı’nın içindedir. Kaynaklarda yeterli bilgi bulunmayan mescidin, Eyyûbîler döneminde inşa edildiği düşünülmektedir. Şu anda ibadete kapalıdır.

37. ZÂVİYETU’L-AFGÂNİYYE MESCİDİ - [Osmanlı]

Afgan Tekkesi, Kudüs'teki tek faal tekkedir.
Afgan Tekkesi, Kudüs'teki tek faal tekkedir.

Kudüs eski şehirdeki tek faal tekkedir. Günümüzde her perşembe akşamı zikir merasimi icra edilmekte, dinî gün ve gecelerde programlar yapılmaktadır. Mescid-i Aksâ’nın Gavânime Kapısı’na ve Özbekler Tekkesi’ne oldukça yakındır.

38. ZÂVİYETU’L-MEĞÂRİBE MESCİDİ – [Eyyûbî]

Salahaddîn Eyyûbî tarafından Faslılar için inşa ettirilen zâviye, şu anda kapalı.
Salahaddîn Eyyûbî tarafından Faslılar için inşa ettirilen zâviye, şu anda kapalı.

Silsile Kapısı yolu üzerinde, Hâlidiyye Kütüphanesi’nin arka tarafında yer almaktadır. Faslı Müslümanların kullanımı için Salahaddîn Eyyûbî döneminde inşa edilen zâviye ve mescit, şu anda kapalıdır.

39. ZÂVİYETU’N-NAKŞBENDİYYE MESCİDİ – [Osmanlı]

Özbek Tekkesi olarak da bilinen yapı, Çile Yolu üzerindedir.
Özbek Tekkesi olarak da bilinen yapı, Çile Yolu üzerindedir.

“Özbek Tekkesi” adıyla da bilinen mescit, Çile Yolu üzerinde, Mescid-i Aksâ’nın Gavânime Kapısı yakınlarındadır. Şu an faal olmayan tekkenin mescit kısmı, öğle ve ikindi vakitlerinde ibadete açıktır.

40. ZÂVİYETU’L-MEVLEVİYYE MESCİDİ – [Osmanlı]

Mevlevî tekkesi, Osmanlı döneminde tesis edilmiştir.
Mevlevî tekkesi, Osmanlı döneminde tesis edilmiştir.

Sâdiyye Mahallesi’nde, Mevlevî Sokak’ta yer almaktadır. Tekkenin hazire kısmında, Osmanlı döneminde yaşayan Şeyh Ali Mevlevî medfundur. Tekke şu anda faal değildir.

41. ZÂVİYETU’L-HİNDİYYE MESCİDİ – [Memlûk]

Zâviye, Bâb-ı Sahire'nin iç kısmındadır.
Zâviye, Bâb-ı Sahire'nin iç kısmındadır.

Memlûklar döneminde Rufâî tekkesi olarak açılan ve günümüzde kapalı bulunan bina, eski şehrin tarihî kapılarından Bâb-ı Sâhire’nin iç kısmında, yirmi beş metre kadar batıda yer almaktadır.

[Fotoğraflar: İbrahim Furkan Özdemir]

YORUMUNUZU YAZIN, SORUNUZU SORUN
{{ entity.comments.quantity }} KİŞİ YORUM YAZDI
İLK YORUM YAZAN SİZ OLUN

Beyrut’ta yaşıyor. İslâm dünyasının ahvaline dair okumalarını sürdürüyor.

BEĞEN

HAFTANIN ÖZETİ

Rejim zulmü altındaki İdlib'de son durum
Rejim zulmü altındaki İdlib'de son durum
Rejim zulmü altındaki İdlib'de son durumBeşşar Esed rejiminin Rusya'nın hava desteğiyle ele geçirdiği İdlib’e bağlı Han Şeyhun ilçesi harabeye döndü. Rejim güçlerinin Nisan 2017'deki kimyasal silah katliamından bu yana aralıksız hedef alınan ilçede sivil halk kalmadı. İlçenin, yıkılmış binalar ve tahrip olmuş yollardan ibaret olduğu bildiriliyor. A...

PORTRELER

Çöl şeytanı Lawrence’ın sıra dışı hayatı
Çöl şeytanı Lawrence’ın sıra dışı hayatı
Tarihteki en sıra dışı casuslardan biri Arabistanlı Lawrence olarak tanınan Thomas Edward Lawrence'tır. 16 Ağustos 1888 yılında dünyaya gelen Lawrence, İngiliz asili olan babasının karmaşık aile ilişkileri yüzünden gayrimeşru çocuk konumuna düşmüştür. Babası Baron Edward Robert Chapman, o daha doğmadan önce ilk eşini terk ederek, dört kızına da dad...

HAREKETLER

Köksüz dalsız bir sufî akım: Kalenderîlik
Köksüz dalsız bir sufî akım: Kalenderîlik
Horasan civarında 9. yüzyılda ortaya çıkan ve geniş bir coğrafyaya yayılan Melamîlik akımıyla birlikte sıkça sözü edilen Kalenderîlik, 10. yüzyılda kendi taraftarlarını bulan ve Melamîlik’ten birçok yönüyle ayrılan bir akıma dönüşmüştür.Yine Melamîliğin hüküm sürdüğü coğrafyada fakat daha sınırlı bir sufî çevrede takipçi bulan Kalenderîlik, özünü a...

KARENİN SÖYLEDİĞİ

James Balfour'un ‘zafer’ konuşması
James Balfour'un ‘zafer’ konuşması
Artur James Balfour (1848-1930) muhafazakar İngiliz politikacı, 1927’de Kudüs İbrani Üniversitesi’nde konuşma yaparken görülüyor. Siyonist hareketin öncelikli emellerinden biri olan Kudüs’te Üniversite kurma hayali, 1925’te James Balfour’un da katılımıyla açılışı gerçekleşen Kudüs İbrani Üniversitesi’nin eğitime başlamasıyla gerçek oldu. James Balf...

MALUMAT

Kıbrıs'ın bekçisi: Hala Sultan
Kıbrıs'ın bekçisi: Hala Sultan
“Akdenizin nûru” demek yetersiz kalır belki de. Çünkü o sevgili Peygamberimizin çokça sevdiği süt teyzesi Ümmü Harâm Hazretlerinin ta kendisidir.Peygamber Efendimizin ona beslediği muhabbet öylesine derin ve sevgi doludur ki hadislerde rivayet edilenlere göre Kuba Mescidi’ni ziyaret ettiğinde Ümmü Harâm'ın evinde konaklar, yemek yer, hatta çoğu zam...

NE OKUMALI?

İslam ve Modern İnsanın Çıkmazı
İslam ve Modern İnsanın Çıkmazı
Farklı alanlarda bilim insanı yetiştirmiş, eğitimli bir aileden gelen İranlı alim Seyyid Hüseyin Nasr, akademik eğitimini Amerika’da farklı okullarda tamamladı. MIT’de fizik alanında aldığı lisans eğitimi ve Harvard Üniversitesi’ndeki bilim tarihi doktorasından sonra İran’da ve Amerika’da çeşitli akademik görevlerde bulundu. Hem Doğu’da hem de Batı...
YUKARI DÖNÜN

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz