Formun en sade hali: Minimalizm
09:00, 04/06/2021, Cuma
ArkitektGZT
Robert Morris. İsimsiz, 1965-71.
Minimalizm, 1960'larda ABD'de geliştirilen kare ve dikdörtgen temelli basit geometrik şekillerden oluşan eserler ile karakterize edilir. Bir sanat biçimi olarak ortaya çıkan bu akım; düzen, sadelik ve uyum gibi nitelikleri temsil eder.
“
Minimalizm”
sözcüğü, Fransızca
kökenli “minimum”
anlamına gelen “minimal”
sözcüğünden türemiştir. Kelimenin sözlük anlamı “Birey
için gerekli en az veya en küçük miktar (derece, nicelik)”
olarak tanımlanırken; matematikteki ifadesi “değişken
bir niceliğin inebileceği en alt basamak, asgari, minimal”
şeklinde açıklanır. Akımın ismi “Cool
Art”, “ABC Sanatı”, “Serial Art”, “Primary Structures”,
“Art in Process”, “Systemic Painting”
gibi ifadelerle anılmış olsa da hiçbiri “minimal”
sözcüğü kadar açıklayıcı bulunmaz.
Minimalizm veya minimalist
sanat,
sanatın kendi gerçekliğine sahip olması ve başka bir şeyi taklit etmemesi gerektiği fikriyle ön plana çıkar. Sanat, genellikle gerçek
dünyanın bir yönünü
temsil eder. Minimalizm
ise dışarıdaki
bir gerçekliği temsil etme girişiminde bulunmaz;
sanatçı, izleyicinin sadece önündekine
cevap vermesini
ister. Yapıldığı ortam (veya malzeme) ve işin biçimi tamamen gerçektir.
Minimalizm,
1950'lerin sonunda,
Frank
Stella
gibi önceki neslin akımından uzaklaşmaya başlayan sanatçıların, 1959'da New York Modern
Sanat Müzesi’
nde eserlerinin sergilenmesiyle ortaya çıkar. 1960'larda ve 1970'lerde Carl
Andre , Dan
Flavin , Donald
Judd , Sol
LeWitt , Agnes
Martin ve Robert
Morris
gibi isimler hareketin en önemli temsilcileri haline gelir. Minimalizmin
ilerleyişi
(1960'lar ve 1970'lerde de gelişen) kavramsal
sanatla
bağlantılıdır. Her iki hareket de sanat
icra etmek, yaymak ve izlemek
için mevcut yapılara meydan okur.
Sanatsal biçimin aşırı
yalınlığını savunan
sanat anlayışı için “Minimalizm”
terimi, ilk kez 1965 yılında Richard
Wolheim
tarafından kullanılır. Genellikle birkaç sınırlı rengin kullanıldığı, büyük monokrom renk alanları olarak ortaya çıkar.
Minimalist
oluşumlara yol gösteren ünlü mimar ve tasarımcı Ludwig
Mies van der Rohe
“Minimalizm;
fakirlik, yoksunluk, eksiklik değildir, aksine bilinçli bir
tercihtir, zor olanı seçmektir, azla çok yapmaktır.”
sözleriyle açıkladığı minimalizm felsefesini “Less
is more”
sözüyle “Az çoktur”
ifadesiyle özetler.
Minimalizm,
halkla ilk kez 1963’te D.
Judd ve R. Morris’in
tek kişilik sergilerinde buluşur. Daha sonraları C.
Andre, D. Flavin
gibi isimler bu akıma katılır. 1960’ların ortalarında "Siyah,
Beyaz ve Gri"
ve "Temel
Yapılar"
gibi sergiler ile yeni bir hareket olarak gelişir. Minimalizm
ile ilişkilendirilmiş öncü çalışmaların her biri geometrik
formlardan oluşan
bir stil
olarak ortaya çıkar. Donald
Judd
’un eserleri karışık kompozisyonlardan uzak, sistematik tekrarların yer aldığı geometrik düzenler
olarak tanımlanır. Bunun yanı sıra heykel
olarak kompoze edilmiş çalışmaları
, büyüklükleri ve yerleştirilme biçimleri ile içinde bulunduğu iç ve dış mekanlara hareket kazandırır.
Minimalizmin
geometriyle kurduğu düşsel bağlantı, modern
endüstrinin ürettiği malzemelere
ve bunları olduğu gibi kabullenmesine dayanır. Kullandıkları
malzemelerin öz yapılarını
koruyan sanatçılar, doğal
görünümünü değiştirmeden eserler üretirler.
Akımın önemli isimlerinden biri olan
Richard
Serra,
başlarda eserlerinde kauçuk,
neon ve sıcak kurşun
gibi malzemeleri kullanır, daha sonrasında ise
ağır metal ya da kurşun plakalarla
çeşitli düzenlemeler kurgular. Yerleştirilen plakalar zaman zaman fizik kurallarına aykırı ters bir dengeye sahip olup, zaman zamanda dokunulduğunda düşüverecekmiş hissi uyandırsalar da oldukça dengeli yerleştirildikleri gözlemlenebilir.
Minimalist sanatçıların
eserlerinde mekân
, genellikle eserin bir parçası niteliğinde ve eserle bütünleşen bir öğe durumundadır. Sol
LeWitt’in
, büyük mekânların duvarları üzerine çalıştığı minimal resimleri; sınırlı sayıda kullandığı canlı renklerle boyanmış, çeşitli kalınlıklarda y
atay,
dikey, dairesel ve diyagonal çizgilerin hâkim olduğu
grafiksel anlatım dili ile ön plana çıkar. Minimal
sanatın
en önemli ayrıcalıklarından birisi de eserleri oluşturmadan önce eseri ortaya çıkaracak düşüncelerin ön plana çıkmasıdır. Sanatçının, içleri
boşaltılmış ya da keskin hatlarla pürüzsüz bir şekilde
hazırladığı kübik formlar
ile yaptığı çalışmalar, bu düşünceye örnek olarak verilebilir.
Minimalizm
akımı içerisinde Carl
Andre,
seçtiği tek tip nesneleri bir araya getirerek, kaidesi olmayan çeşitli heykeller ve yerleştirme çalışmaları yapar. Malzeme olarak çoğunlukla bakır
ve çinko plakaları ya da tuğla blokları
seçer. Çalışmalarında kullandığı
nesnelerin yapılarını bozmadan bir araya getiren
sanatçının eserleri, üzerine basılabilmesi veya dolaşılabilmesi özelliğiyle de minimalist
anlayışa
farklı bir özelik katar.
Minimalizm akımında
öznel etkilerden olabildiğince uzak tutulan hazır nesnelerin kimliği saklanır. Bu hassasiyet Dan
Flavin
’in eserlerinde oldukça göze çarpar. Sanatçı, seçtiği floresan tüplerini bir sanayi
malzemesi
olarak ele alır. Farklı boyutlardaki bu tüpleri değişik kombinasyonlarla bir araya getirerek zaman zaman beyaz, zaman zaman da renkli ışık efektleriyle mekânlara yerleştirmek suretiyle tasarımlar oluşturur. Norbert
Lynton
’a göre Flavin,
çizilen çizgiler ve fırça izleri yerine ışıktan
çizgiler;
mekan ve hacim yerine ise test edilmiş ışıltılı alanlar tasarlar.
Heykel,
minimalizm ve
minimalist sanatının
son derece önemli bir parçasıdır. Minimal heykel
, fiberglas, plastik, sac veya alüminyumdan yapılmış; ya ham bırakılmış ya da parlak endüstriyel renklerle sağlam bir şekilde boyanmış; son derece basit,
anıtsal geometrik formlardan
oluşur. Ressamlar gibi, minimalist
heykeltıraşlar da eserlerini tamamen nesnel, ifadesiz ve
referanssız
hale getirmeye çalışırlar.
Minimalist eserler
genel olarak, çalışmanın içeriğinden çok biçimiyle taşıdığı öznel bir fikri veya mesajı; minimum
sayıda renk, değer, biçim, çizgi, doku ve malzemeye indirgeyerek
hazır nesneyi var olan biçimi ile kullanma prensibiyle tasarlanır. Minimalizm, geometrik şekillerin basit
ve sade
bir biçimde bir araya getirildiği ritmik
eserlerin bütünüdür.
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.