Kılıç Ali Paşa Hamamı restorasyonunda özgün yapı korunuyor
13:00, 30/01/2022, PazarG: Güncelleme: 11:14, 13/01/2026, Salı
ArkitektGZT
Kılıç Ali Paşa Hamamı.
1580 - 1583 tarihlerinde Kaptan-ı Derya Ali Paşa tarafından yaptırılan Kılıç Ali Paşa Hamamı, İstanbul’un Tophane semtinde yer alıyor. Mimar Sinan’ın ustalık dönemi eserlerinden biri olan bu yapı, Kılıç Ali Paşa Külliyesi’nin içinde bulunuyor. 430 yıl boyunca birçok müdahaleye maruz bırakılan yapı, Cafer Bozkurt Architecture tarafından gerçekleştirilen restorasyonla beraber yeniden canlanıyor.
Osmanlı İmparatorluğu’nun
başkentinde, şehrin en önemli limanında
yer alan eser; kültürel bir miras
olarak günümüze ulaşıyor. Liman külliyesi, Kılıç Ali Paşa
tarafından Osmanlı Sultanı adına, kazanılan zaferler anısına
kuruluyor. Hamam
ise külliyeye bir gelir kaynağı
olması amacıyla inşa ediliyor.
2006 yılında
restorasyonun tasarımına başlanan
proje, 2015 yılında
aynı işleviyle kullanıma yeniden açılıyor.
Eser, özgün kagir yapısı, çatılardaki kurşun kaplaması
ve iç mekanda
kullanılan doğal taş detayları
ile kendini gösteriyor. Bu detaylar
eserin inşasından bu yana pek çok sebepten deformasyona
uğruyor. Örneğin; ağır çimento, sıva, bitüm ve kiremit tabakası,
orijinal kurşun kaplamanın
değişmesine ve 16. yüzyıl tuğla işçiliğinin
ciddi anlamda zarar görmesine
sebep oluyor.
Bina üzerine binen
ekstra ağırlıklar,
zamanla yapısal bütünlüğü bozarak asimetrik oturmaya
sebep oluyor. Bu durum, günümüze kadar yaşanan depremlerin olumsuz etkilerinin
daha fazla hissedilmesi
ile sonuçlanıyor.
Yapının
ilk inşa edildiği
dönemde sahip olduğu mekânsal özellikler zamanla ve değişen yaşam şartlarıyla bozuluyor.
Bu sebeple proje restore edilirken
aynı zamanda günümüz şartlarına ve taleplerine
de uyarlanıyor. Günümüz teknolojisi,
proje ile harmanlanıyor
ve yapının özgün mimarisinin bozulmamasına
özen gösteriliyor.
Örneğin; günümüz ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla yapının
arka bahçesine,
bahçe duvarı hizasından altta kalan ve servis mekanlarını
içeren bir bina
ekleniyor. Mevcut su deposu ve ısıtma alanında, orijinal mimari hatlara dokunmadan yeni mekanik ve elektrik tesisatları
kullanılıyor.
Klasik hamam tipolojileri
ile karşılaştırıldığında oldukça sıkışık bir plana sahip
olan Kılıç Ali Paşa Hamamı, orijinaline sadık kalınması
amacıyla birçok özel işçilik gerektiren tekniklerle restore ediliyor.
Özel yapım tuğlalar, geleneksel süslemeler, özel pencereler ve Osmanlı mimarisinde önemli bir yere sahip ‘horosani’ harç karışımı
bu proje için tasarlanıp üretiliyor.
Ana kubbe altında kalan
ve camegah
olarak adlandırılan mekanda, zaman içinde birçok değişiklik ve deformasyon
meydana geliyor. Yapının orijinal halinde,
kullanıcılar için banyo sonrası elbiselerini duvarlardaki kancalara asıp ardından dinlenebilecekleri duvara yaslanmış taş sedir bir platform
bulunuyor. Zamanla, kullanıcıların giyinmesi ve özel eşyalarının muhafazası
için kişiye özel alan
talepleri camegahın mimarisinde değişikliklere sebep oluyor. Bu alana eklenen ahşap soyunma odaları,
1950’lere kadar gelen süreçte iki katlı bir yapıya
dönüşüyor.
Tüm bu yapısal müdahalelerin
değerlendirilmesi sonucunda,
restorasyon projesi kapsamında camegahta
bulunan eklentiler kaldırılıyor.
Böylece Mimar Sinan’ın
oluşturmuş olduğu mekânsal deneyim
geri kazanılıyor. Yapının ilk halinde bulunan taş oturma platformu görünür kılınıyor
ve günümüz ihtiyaçları göz önünde bulundurularak bir üst kata soyunma birimleri
ekleniyor.
Camegahın
(girişte yer alan dinlenme ve giyinme bölümü)
ana kubbesinin tepesinde bulunan ışıklık,
mekanda var olan havanın yükselerek dışarıya atılmasını
sağlıyor. Zemindeki pencereler ise temiz hava girişini
yardımcı oluyor. Böylece yapıda, doğal havalandırmayla taze hava sirkülasyonu
sağlanıyor.
Cafer Bozkurt Architecture ekibi,
yapının tahrip edilen ögelerini tek tek değerlendirmek
yerine eseri bir bütün olarak ele alıyor. Çeşitli bilim dallarından uzmanlarla
(sanat ve mimarlık tarihçileri, arkeologlar, kimyagerler) birlikte çalışılan Kılıç Ali Paşa Hamamı restorasyonuyla, Mimar Sinan’ın özgün eserlerinden
biri daha günümüze kazandırılıyor.
Kılıç Ali Paşa Hamamı
Tophane, İSTANBUL
Cafer Bozkurt Architecture
Bu yazının başlığı yazardan bağımsız editoryal olarak hazırlanmıştır.
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.