İran mimarisinin eşsiz örneklerinden biri: Tabatabai Evi

1834 senesinde, İsfahan eyaletinin Kaşan şehrinde Kaçar Hanedanlığı döneminde yapılan ve günümüzde müze olarak hizmet veren tarihî ev, mimarisi ve estetik yapısıyla turistlerin ilgi odağı olmayı sürdürüyor.

Eski İran mimarisinin klasik özelliklerini bünyesinde barındıran tarihî Tabatabai Evi, 1834 yılında zamanının bilinen büyük halı tüccarlarından Cafer Tabatabai'nin geniş ailesi için 19. yüzyılın ünlü mimarı Ali Meryem Kaşani tarafından inşa edilmiş.

İran mimarisinde sıklıkla kullanılan alçı sanatı, ayna, çini sanatı, duvar resmi, kabartmalar, mozaik, rölyef gibi özellikleri burada görmek mümkün.

Döneminin varlıklı ailelerine has yapılan büyük evler aynı zamanda Kaşan'da varlıklı ailelerin bulunduğunun da bir göstergesi.

Evin avluya bakan balkonunun tavanına alçı ile işlenen ipek halı modeli ise eve başka bir boyut kazandırmakla birlikte ev sahibinin yaptığı halıcılık işine de dikkati çekiyor.

Yaklaşık 5 bin metrekare alan üzerine kurulu evin 40 odası bulunuyor. Avlunun giriş ve ana yaşam alanlarının arasında kalan sağ ve solundaki odaların birbiriyle bağlantısı bulunuyor.

Odaları bir diğerine bağlayan kapıların üst kısımlarının vitraylarla renklendirilmesi sonucu, eve giren ışıkla görsel bir şölen sağlanmış.

Evin tüm pencereleri avlu ve revnaklara açıldığından bütün pencereler vitraylarla kaplanmış ve pencerelerdeki vitraylar halı motiflerine bezer şekilde konumlandırılmış.

Dışarıdan tek katlı bir evi andıran bu tarihî yapı, toprağın kazılmasıyla derinleştirilmiş ve bölgenin iklimine uygun imar şekilde edilmiş. Bu şekilde hem ısı ve ses sorununa karşı izolasyon hem de depreme karşı dayanıklı olması sağlanmış.

Mimarî olarak birbiriyle bağlantılı Tabatabai Evi, genel olarak 3 bölümden oluşuyor. 40 odası bulunan evde, 4 avlu ve kiler, tandır ocağı ve mutfak olarak kullanılan 4 bodrum odası var. Sıcak havalarda evi serinletmek için yapılan 3 de rüzgâr kulesi mevcut. Kulelerden eve giren hava ortama serinlik veriyor.

Evin içerisinde cennet meyvesi olduğuna inanılan meyve figürlerini süslemelerde de görmek mümkün. Avlulara dönemin inanışına göre cennet meyvesi olduğu düşünülen nar ve incir gibi ağaçlar dikilmiş.

Avluyu çevreleyen sütunlar, evin duvarlarını süsleyen dekorlar ve iç mekanın akustiği ise bu şaşalı evin bir başka özelliği olarak karşımıza çıkıyor.