MalumatMalta’da bir Osmanlı şehitliği

Malta’da bir Osmanlı şehitliği

HABER MASASI MECRA 1 DAKİKADA OKUNUR
Malta’da bir Osmanlı şehitliği
Malta'daki 1874 tarihli Osmanlı şehitliği, adanın Müslüman tarihine tutulan güçlü bir aynadır.
BEĞEN

Osmanlı İmparatorluğu ile Malta arasında, 11 Haziran 1873 günü, bir toprak devri anlaşması imzalanmıştı. Anlaşmaya göre, Malta yönetimi, adanın Marsa bölgesindeki bir araziyi, Müslüman mezarlığı inşa edilmesi amacıyla Osmanlı Başkonsolosu Antoine Naoum Duhany Efendi’ye devretmişti. Osmanlı Sultanı Abdulaziz’in emriyle gerçekleştirilen işlemin ardından, mezarlığın yapımına hemen başlandı.

İnşası tamamlandıktan hemen sonra, Malta Osmanlı Şehitliği...
İnşası tamamlandıktan hemen sonra, Malta Osmanlı Şehitliği...

Naoum Duhany Efendi, Malta’nın tanınmış mimarlarından Emanuele Luigi Galizia (1830-1907) ile anlaşmış, kısa süre içinde de bunun ne kadar isabetli bir seçim olduğu anlaşılmıştı. Galizia’nın inşa ettiği mezarlık, gösterişli dış cephesi, mescidi, minareleri ve şık mimarisi nedeniyle “Osmanlı Tac Mahal’i” adıyla şöhrete kavuşacaktı.

Şehitliğin mimari Emanuele Luigi Galizia...
Şehitliğin mimari Emanuele Luigi Galizia...

Sultan Abdulaziz, kendisine “Avrupa’yı ziyaret eden ilk Osmanlı padişahı” unvanını kazandıracak olan ünlü seyahati sırasında, 26-27 Haziran 1867’de Malta adasına da kısaca uğramıştı. Kanuni Sultan Süleyman döneminde, 1565’te yaşanan Malta kuşatması sırasında şehit düşen askerlerin mezarlarını özellikle ziyaret eden Abdulaziz, Osmanlıların şanına yaraşır bir şehitlik yaptırılmasına karar vermişti.

Şehitliğin ana giriş kapısı.
Şehitliğin ana giriş kapısı.

Ziyaretten hemen sonra İngiltere üzerinden başlatılan diplomatik girişimler, mezarlığın inşasıyla birlikte, nihayet neticeye ulaşmış oluyordu.

Şehitlikte mezarları bulunan Osmanlı askerleri, imparatorluğun dört bir yanından gelmişti.
Şehitlikte mezarları bulunan Osmanlı askerleri, imparatorluğun dört bir yanından gelmişti.

Malta, Osmanlı hafızasında oldukça önemli bir adaydı. Kabri bugün Libya'nın başkenti Trablus'a hakim bir tepe üzerinde bulunan ünlü Osmanlı amirali Turgut Reis, Malta kuşatması sırasında şehit düşmüştü.

Mezarlığın ön cephesinin 1945'te çekilmiş bir fotoğrafı...
Mezarlığın ön cephesinin 1945'te çekilmiş bir fotoğrafı...

Yerel kullanımda “Türk Mezarlığı” olarak anılan Osmanlı şehitliğinde, 1500’lü yıllardan itibaren Malta’da son nefesini vermiş Müslümanların kabirleri yer alır. Osmanlı İmparatorluğu’nun yıkılış döneminde İngilizler tarafından Malta’ya sürülen binlerce kişi de, mezarlığın camisinde vakit ve cuma namazlarını eda etmişlerdir. Malta Osmanlı Şehitliği, 1919-1920 arasında Kuşçubaşı Eşref Bey tarafından ayrıntılı biçimde restore edilerek, günümüze ulaşması sağlandı. Eşref Bey, mezarlığın bir köşesine, Birinci Dünya Savaşı sırasında esir olarak tutuldukları Malta’da ölen bütün Osmanlı askerlerini temsilen bir anıt diktirdi. Şehitlikte yalnızca Türklerin ve Osmanlıların kabirleri bulunmaz; sonraki süreçte Malta’da vefat eden çeşitli ülkelere mensup Müslümanların cenazeleri de buraya defnedilmiştir.

Şehitliğin iç kısmında, Kuşçubaşı Eşref Bey tarafından inşa ettirilen anıt.
Şehitliğin iç kısmında, Kuşçubaşı Eşref Bey tarafından inşa ettirilen anıt.

Son olarak, Maltalı sanat tarihçisi Conrad Thake’in hazırladığı “The Ottoman Muslim Cemetery in Malta” (Malta’daki Osmanlı Müslüman Mezarlığı) adlı kapsamlı eser, şehitliğin inşa süreciyle ilgili en ayrıntılı bilgileri veren müstakil bir çalışmadır.

Şehitliğin renklendirilmiş bir fotoğrafı.
Şehitliğin renklendirilmiş bir fotoğrafı.

Şehitliğin mimarı Emanuele Luigi Galizia’nın hayat hikâyesini ve imza attığı yapıları da sunan Thake, Osmanlıların Malta’ya gösterdiği yakın ilgiyi gözler önüne serer. Albüm boyutlarındaki kitapta, şehitliğin çok sayıda fotoğrafı, plan ve krokileriyle, Sultan Abdulaziz döneminde yürütülen diplomasinin aşamalarına yer verilmesi, eserin zengin içeriğinin ispatı mesabesindedir.

Şehitliğin inşasına, Sultan Abdulaziz karar vermişti. Sultan, 1867'deki Avrupa seyahati sırasında Malta'ya da uğramış, buradaki şehit askerlerin kabirlerini ziyaret etmişti.
Şehitliğin inşasına, Sultan Abdulaziz karar vermişti. Sultan, 1867'deki Avrupa seyahati sırasında Malta'ya da uğramış, buradaki şehit askerlerin kabirlerini ziyaret etmişti.

Abone Ol Google News
BEĞEN
YORUMUNUZU YAZIN, SORUNUZU SORUN
{{ entity.comments.quantity }} KİŞİ YORUM YAZDI
İLK YORUM YAZAN SİZ OLUN
YUKARI DÖNÜN

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunundaki amaçlar ile sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerezler kullanılmaktadır. Detaylı bilgi için çerez politikamızı inceleyebilirsiniz.