GündemTarihin akışını değiştiren baraj

Tarihin akışını değiştiren baraj

HABER MASASI MECRA 2 DAKİKADA OKUNUR
Tarihin akışını değiştiren baraj
Büyük Asvan Barajı'nın inşası, 1 milyar dolara mal olmuştu.
BEĞEN

Bundan tam 48 yıl önce, 21 Temmuz 1970 günü, Ortadoğu ve Afrika’nın en büyük projelerinden biri resmen tamamlanmıştı. “Büyük Asvan Barajı” adıyla bilinecek olan proje, Sovyetler Birliği’nin ekonomik ve teknik desteğiyle, Mısır hükümeti tarafından hayata geçirilmişti. Nil Nehri’nin üzerine inşa edilen bu barajla artık Nil’in suları kontrol altına alınacak, elektrik üretiminde kapasite hiç olmadığı kadar büyüyecek, sulama ve tarım alanında ilerleme sağlanacak, fakirlikle mücadelede ilerleme kaydedilecek, en önemlisi de Mısır yönetimi Nil havzasındaki ülkelere karşı ciddi bir siyasi ve ekonomik kozu elde etmiş olacaktı.

Asvan Barajı, günümüzde Mısır'ın adeta can damarıdır.
Asvan Barajı, günümüzde Mısır'ın adeta can damarıdır.

Büyük Asvan Barajı’nın yakın tarihteki önemi ise, sadece bunlarla sınırlı değildi. Baraj projesinin başlangıç aşamasında yaşanan bir kriz, hem Mısır’ın hem de Ortadoğu’nun gidişatını çarpıcı biçimde değiştirecekti.

Cemal Abdunnâsır, Mısır'ın ekonomik krizden çıkış için büyük bir baraja ihtiyacı olduğunu düşünmüştü.
Cemal Abdunnâsır, Mısır'ın ekonomik krizden çıkış için büyük bir baraja ihtiyacı olduğunu düşünmüştü.

1952’de Kral Faruk’a karşı düzenlenen askeri darbeyle işbaşına gelen Cemal Abdunnâsır ve arkadaşları, Mısır’ın içinde bulunduğu ekonomik ve siyasi tükenmişliğin farkındaydı. Ellerinde çok fazla koz olmasa da, her yeni iktidarın yaptığını yapmayı denediler: Dünyadan kredi arayışına çıktılar. Darbeden kısa bir süre sonra cumhurbaşkanlığı koltuğuna oturan Abdunnâsır, Nil üzerine devasa bir baraj inşa edildiği takdirde, Mısır ekonomisinin belini doğrultacağına inanıyordu. Bunun için, darbe sırasında da yakın yardımını gördüğü Amerikan yönetimine başvurdu. ABD, barajın inşası için kredi verebileceğini Kahire’ye bildirdi.

ABD, Asvan Barajı'nı finanse etmekten son anda vazgeçti.
ABD, Asvan Barajı'nı finanse etmekten son anda vazgeçti.

Cemal Abdunnâsır, siyasi arenadaki seçeneklerini çoğaltmak ve kendisini sadece Washington’a muhtaç etmemek istiyordu. ABD ile baraj için alınacak kredinin ayrıntıları görüşülürken, Abdunnâsır, diğer kolunu Soğuk Savaş’ın öbür kanadına uzattı. 27 Eylül 1955’te Çekoslovakya ile bir silah anlaşmasının imzalandığı açıklandı. Mısır’ın Komünist Çin’i resmen tanımasından sadece birkaç ay sonraya denk gelen bu açıklama, ABD’yi fena halde sinirlendirmişti. Darbe sırasında resmen destekledikleri, sonrasında da yakın ilişki kurmaya çalıştıkları Mısır yönetimi, “kontrol dışı” hareketlerde bulunuyordu. ABD Dışişleri Bakanı John Foster Dulles, ani bir kararla, Mısır’a baraj yapımı için kredi vermekten vazgeçtiklerini açıkladı.

İnşasına 1960'da başlanan barajın yapımı sırasında, çevredeki çok sayıda tarihi eserin de yeri değiştirildi.
İnşasına 1960'da başlanan barajın yapımı sırasında, çevredeki çok sayıda tarihi eserin de yeri değiştirildi.

Abdunnâsır, beklemediği bu adım karşısında, ABD ve Sovyetler Birliği arasında denge politikasından hızla vazgeçti. Bir hafta sonra Süveyş Kanalı’nın millileştirilmesi kararını vererek, uluslararası dengeleri sarstı. Sonrasında ise, baraj kredisi için yüzünü tamamen Moskova’ya döndü. Sovyet yönetimi, sonraki yaklaşık 20 yılda Mısır’ı tamamen kendi yörüngesinde tutmasına yarayacak böyle bir talebe zaten dünden hazırdı. İstenen kredi, teknik destek ve proje yardımı en kısa sürede sağlandı.

Asvan Barajı, İngilizlerin 1902'de açtığı eski barajın yakınlarına inşa edilmişti.
Asvan Barajı, İngilizlerin 1902'de açtığı eski barajın yakınlarına inşa edilmişti.

İngilizlerin 1902’de tamamlayıp işletmeye başladığı eski Asvan barajının yakınlarına inşa edilecek yeni barajın temeli 9 Ocak 1960’da atıldı. 10 yıl sonra inşaat tamamlandığında, 111 metre yüksekliğe sahip, kret uzunluğu 3 bin 830 metre olan dev bir baraj ortaya çıkmıştı. Nil’in sularının kesilmesiyle oluşan göl ise Mısır topraklarında 320 kilometre, Sudan topraklarında ise 160 kilometre olmak üzere toplam 480 kilometre uzunluktaydı. “Nâsır Gölü” ismini alan su birikintisi, o dönemde insan eliyle yapılmış en büyük göl olarak kayıtlara geçti.

Baraj için toplanan sulardan oluşan Nâsır Gölü, dünyadaki en büyük yapay göldür.
Baraj için toplanan sulardan oluşan Nâsır Gölü, dünyadaki en büyük yapay göldür.

Şu an da Mısır’ın can damarını teşkil eden Asvan Barajı, Sovyetler Birliği’nin maddî, teknik ve proje desteği olmasaydı inşa edilemezdi. Barajın inşasıyla birlikte devletin bütün istikametini Moskova’ya çeviren Cemal Abdunnâsır, politikasını da Amerikan karşıtlığı üzerine kurmuştu. Asvan Barajı, adeta tarihin gidişatını belirlemiş, Abdunnâsır dönemi Mısır’ının omurgasını oluşturmuştu.

Cemal Abdunnâsır, iktidarı boyunca Sovyetler'le çok yakın ilişki geliştirdi.
Cemal Abdunnâsır, iktidarı boyunca Sovyetler'le çok yakın ilişki geliştirdi.

Peki, krediyi ABD verseydi, Abdunnâsır “Amerikancı” olur muydu? Muhtemelen hayır. Ancak Mısır’ın böylesine keskin ve derin şekilde Sovyetler Birliği kampına savrulmayacağı da bir gerçek. ABD krediden vazgeçmeseydi, Kahire yönetiminin İsrail’le ilişkileri de epey farklı bir düzlemde seyredebilirdi. Belki Altı Gün Savaşı diye bir savaş, tarihte kendine yer bulamazdı. Gerilimler sürerdi şüphesiz, ama muhtemelen yakın tarih bambaşka bir şekilde yazılırdı.

YORUMUNUZU YAZIN, SORUNUZU SORUN
{{ entity.comments.quantity }} KİŞİ YORUM YAZDI
İLK YORUM YAZAN SİZ OLUN
BEĞEN

HAFTANIN ÖZETİ

Bosna'nın dinmeyen acısı: Srebrenitsa soykırımı
Bosna'nın dinmeyen acısı: Srebrenitsa soykırımı
Bu hafta İslam coğrafyasında, insanlık tarihinin utanç tablosu Srebrennitsa Soykırımının 24. yıl dönümü vesilesiyle düzenlenen anma törenleri, Suudi Arabistan'ın Filistinli Şehit yakınlarını kutsal topraklara daveti, Yemen'de binlerce yıllık tarihi eserlerin savaşın ortasında kaderine terk edilmesi, İran'ın Suriye'deki Bukemal ilçesinde inanç asimi...

PORTRELER

Bir devrim hikâyesi
Bir devrim hikâyesi
İran Şahı Muhammed Rıza Pehlevî’nin iktidardan uzaklaştırılması sürecine öncülük eden Ayetullah Seyyid Rûhullah Mûsevî Humeynî, geçtiğimiz yüzyılın en dikkate değer ve en tartışmalı şahsiyetlerinden biridir. Şiî inancına mensup çevrelerde şimdiden efsaneleştirilen ve neredeyse bir tür “aziz” mertebesine yükseltilen Humeynî’nin hayatı, Ortadoğu’nun ...

HAREKETLER

Hamas: İslâmî bir izdüşüm
Hamas: İslâmî bir izdüşüm
Temelleri 1987’de patlak veren Birinci İntifada sırasında atılan Hamas (Hareketu’l-Mukâvemeti’l-İslâmiyye, İslâmî Direniş Hareketi), ideolojik ilhamını Mısır merkezli Müslüman Kardeşler Teşkilâtı’ndan (kısaca: İhvân) almış bir yapılanmadır. Kurucusu Şeyh Ahmed Yasin, örgütle öylesine iç içe geçmiştir ki, onun hayat hikâyesine göz atmak, tesis ettiğ...

KARENİN SÖYLEDİĞİ

James Balfour'un ‘zafer’ konuşması
James Balfour'un ‘zafer’ konuşması
Artur James Balfour (1848-1930) muhafazakar İngiliz politikacı, 1927’de Kudüs İbrani Üniversitesi’nde konuşma yaparken görülüyor. Siyonist hareketin öncelikli emellerinden biri olan Kudüs’te Üniversite kurma hayali, 1925’te James Balfour’un da katılımıyla açılışı gerçekleşen Kudüs İbrani Üniversitesi’nin eğitime başlamasıyla gerçek oldu. James Balf...

MALUMAT

Kur'an-ı Kerim'in Rusça'ya ilk tercümeleri
Kur'an-ı Kerim'in Rusça'ya ilk tercümeleri
Rusların Müslüman kavimlerle ilk tanışması 10. yüzyıla tevafuk ediyor olsa da Kur’an-ı Kerim’in Rusçaya tercümesi ilk defa 18. yüzyılda yapıldı. Rusların “Velikiy Pyotr”, yani Büyük Petro olarak tanıdığı I Petro zamanında Rusya’da kapsamlı ve uzun soluklu modernleşme çalışmalarının temeli atıldı. Bizzat I Petro’nun gözetiminde yürütülen bu çalışmal...

NE OKUMALI?

İslam ve Modern İnsanın Çıkmazı
İslam ve Modern İnsanın Çıkmazı
Farklı alanlarda bilim insanı yetiştirmiş, eğitimli bir aileden gelen İranlı alim Seyyid Hüseyin Nasr, akademik eğitimini Amerika’da farklı okullarda tamamladı. MIT’de fizik alanında aldığı lisans eğitimi ve Harvard Üniversitesi’ndeki bilim tarihi doktorasından sonra İran’da ve Amerika’da çeşitli akademik görevlerde bulundu. Hem Doğu’da hem de Batı...
YUKARI DÖNÜN

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz