İstanbul'daki 300 yıllık fil ahırları
Jurnal.istGZT
İstanbul’daki tarihi fil ahırları, Osmanlı İmparatorluğu döneminde saraya getirilen fillerin barındırıldığı yapılardan biri olarak dikkat çekiyor. Günümüzde Yıldız Teknik Üniversitesi’nin Davutpaşa Kampüsü içinde yer alan bu yapılar, Osmanlı’nın diplomatik ilişkileri ve saray yaşamına dair izler taşıyor. Taş ve tuğladan inşa edilen tek katlı ahırlar, hem törensel amaçlarla kullanılan hem de yük taşımacılığında değerlendirilen filler için hazırlandı.
Diplomatik hediyelerin bir parçasıydı
Osmanlı padişahlarına gönderilen filler, dönemin uluslararası ilişkilerinde güç ve prestij göstergesi olarak kabul ediliyordu. Egzotik hayvanların hükümdarlar arasında hediye edilmesi yalnızca Osmanlı’ya özgü değildi. Bu geleneğin en bilinen örneklerinden biri, 807 yılında Abbasi Halifesi Harun Reşid’in Frank Kralı Şarlman’a gönderdiği fil oldu. Ancak kaynaklara göre söz konusu fil yolculuk sırasında yaşamını yitirdi.
Filler İstanbul’a sallarla taşındı
Osmanlı döneminde İstanbul’a ulaştırılan filler, kentin Avrupa yakasına deniz üzerinden sallarla geçirildi. O yıllarda Haliç üzerinde köprü bulunmaması nedeniyle hayvanlar, Kağıthane ve Alibeyköy dereleri üzerindeki güzergâhları kullanarak Davutpaşa bölgesine götürüldü. Bu geçiş yollarındaki bazı köprüler ise halk arasında zamanla “Fil Köprüsü” adıyla anılmaya başladı. Aynı zamanda seyyah Evliya Çelebi, Seyahatname'sinde İstanbul'daki geçit törenlerini anlatırken saray filleri ve onların bakıcıları olan "filbanlar"dan bahseder, fillerin üzerlerindeki süslü kevelerle halkı nasıl etkilediğini detaylandırır.
Fil temaşası halkın ilgi gösterdiği etkinlikti
İstanbul’a getirilen filler yalnızca saray çevresinde değil, halk arasında da ilgi uyandırdı. Şehirde halka açık şekilde sergilenen filler için düzenlenen gösteriler “Fil Temaşası” olarak adlandırılıyordu. Osmanlı İstanbul’unda gerçekleştirilen bu gösteriler, hem devletin ihtişamını yansıtan törenlerin hem de dönemin şehir yaşamının dikkat çeken unsurlarından biri olarak kayıtlara geçti. Fatih Sultan Mehmet döneminden itibaren bu sahada fillerin barındığı bilinse de, bugün kampüste kalıntıları ve restorasyon binaları bulunan yapılar ağırlıklı olarak kışlanın modern anlamda inşa edildiği II. Mahmud dönemi (1826-1832) ve sonrasının askeri mimari dokusunu taşır. Buradaki filler hem seferlerde ağır topları ve lojistik malzemeleri taşımak amacıyla eğitilir hem de kışlada görev yapan askerlerin ve padişahın gözündeki "ordu ihtişamını" tamamlayan unsurlar olarak bakılırdı. Fillerin bakımıyla ilgilenen ve kışlada konuşlanan özel bir bakıcı sınıfı (filbanlar) bulunuyordu.
Reklam
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.