Dünya sinemalarından izlenmesi gereken 5 baş yapıt

Sinema tutkunlarının belleğinde yer edinecek kadar kaliteli 5 film yer alıyor aşağıda. Bu filmler hala birçok filme referans olan, ilham veren başyapıt diye nitelendirilen yapımlar olarak dikkat çekiyor ve herkesin film repertuarında yer alması gereken türden yapımlar olarak nitelendiriliyor. Başyapıt kelimesi elbette ki tartışmalı bir sözcük; ancak biz olabildiğince kabul görenlerini listeledik. Filmlerin orijinal isimlerinin yanı sıra, çekildikleri tarih ile birlikte hangi ülke sinemasına ait olduğunu da belirttik. İşte listemiz:

Leylekler Uçarken (Letyat zhuravli) – 1957 - Rusya

Mikhail Kalatozov'un yönetimi ve Sergey Urusevsky'nin görüntü yönetmeni olduğu film imgesel kamera işçiliği ile çarpıcı bir yapıt. Moskova'da yaşayan ve birbirlerine deli gibi aşık iki genç, Veronika (Tatyana Samojlova) ve Boris (Aleksey Batalov) II. Dünya Savaşı'nın başlaması ile birbirlerinden ayrılmak zorunda kalırlar. Askere gönüllü yazılan Boris, Veronika'nın doğum gününden bir gün önce cepheye gönderilir. Birbirlerine veda etme fırsatı bile bulamazlar.

. İngilizce adıyla

, II. Dünya Savaşı sonrası Rus sineması örneklerinden.

Film 1958 yılında Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye ödülü almıştır. Aynı festivalde Tatyana Samojlova'ya da özel mansiyon ödülü verilmiştir. 1959'da 2 dalda BAFTA ödüllerine aday gösterilmişti.

.

Filmin ülkemizde çıkış yaptıktan çok sonra, 1974 yılında yayınlandığını da belirtelim. Film ülkemizde Leylekle Uçarken adıyla yayınlanırken Fransa'da Quand passent les cigognes adıyla, İtalya'da Quando volano le cicogne adıyla, Batı Almanya'da o dönem Wenn die Kraniche ziehen adıyla, Doğu Almanya'da o dönem Die Kraniche ziehen adıyla, İspanya'da ise Cuando pasan las cigüeñas adıyla yayınlanmıştı. Filmin İMDB puanı 8.3 şeklinde.

M – Bir Şehir Katilini Arıyor – 1931 – Almanya

1931 yılında Almanya'nın Berlin şehri seri cinayetler işleyen pedofil bir çocuk katilinin (Peter Lorre) eylemleri ile çalkalanmaktadır. Polisin katili bir türlü yakalayamayışı halkı olduğu kadar dilencileri,çeteleri ve diğer 'normal' suçluları da tedirgin etmiştir; çünkü olağan dışı bir şekilde artan polis baskısı onların da işlerini aksatmaktadır. Sadece çocukları öldüren bu psikopat seri katili durdurmak için çalışmaya başlayan şehrin polis teşkilatı, sokakları sıkı bir denetim altına alır. Katilin yakalanmamasından fazlasıyla tedirgin olan halkın yanı sıra, bu baskıdan şikayetçi olan başka bir grup daha vardır. Polisin sıkı denetimi yüzünden yakalanmaktan korkan diğer sokak suçluları ve dilenceler de kendi aralarında organize olarak bu operasyonun bir an önce sona ermesi için katilin peşine düşer. Artık polislerin yanı sıra suçlunun peşinde olan yasadışı bir oluşum da mevcuttur ve her iki taraf da katili ilk yakalayan taraf olmak için çabalayacaktır.

Kulağı keskin kör bir balon satıcısının ıslığı teşhis etmesi ile insan avı başlar. Kör baloncunun haber verdiği bir başka suçlunun avını gözden kaybetmemek için kendi eline tebeşirle bir M harfi yazıp katilin paltosunun sırtına eliyle bastırarak onu damgalaması sonucunda katil sıkıştırılır ve polisten daha önce suç örgütünün eline düşer. Örgütün kendi içinde kurduğu sözde mahkemede yargılanmaya başlar.

Bu film hem Fritz Lang 'ın ABD seyircisi tarafından tanınmasını, hem de daha önce hep komedi filmlerinde küçük rollerde oynamış olan Peter Lorre 'un starlığa yükselmesini sağlamıştır.

. (1934) Lang filmde dehşet içindeki bir Alman şehrinin portresini çizerken Alman toplumunu karamsar bir bakış açısı ile resmetmiş, suç örgütleri ile polis teşkilatını neredeyse aynı kefeye koymuştu. Lang'a göre katil hasta ruhlu olabilirdi ama onun peşindekiler de ondan daha iyi değillerdi.

. Peter Lorre ıslık çalmayı bilmediği için bu melodiyi Fritz Lang ıslıkla çalmış ve filme eklemişti.

. (

. Burada Peter Lorre 'un ıslıkla çaldığı Peer Gynt melodisi filmin leitmotif 'idir.)

Alanında çok önemli yere sahip olan filmin daha sonra yeniden çekimleri de oldu, benzer olumlu eleştirileri alan yapımlar ortaya çıktı.

. Filmde oynayan suç örgütü karakterlerini oynayan kişiler, gerçek hayatta da suç örgütlerinde hayatlarını devam eden kişilerdi.

. Film şuanda İMDB üzerinde 100 binden fazla kişi tarafından oylanmış durumda ve 8.4 puana sahip.

Filmden önce de eşinin birçok senaryosunu sinemaya aktaran

ı.

Yedinci Mühür (Det sjunde inseglet) – 1957 - İsveç

Savaştan bıkmış bir Orta Çağ şövalyesi, yanında bayraktarı ile Haçlı Seferi'nden dönmektedir. Vebanın kasıp kavurduğu Avrupa'yı gördükçe Tanrı'dan kuşku duymaya ve onun yolundan sapmaya başlayan şövalye, çok geçmeden ölümün eşiğine gelir. Ancak ölüme meydan okuyarak Ölüm'ü satranç oynamaya davet eden şövalye, kaybederse canını vermeye razıdır. Satranç oynamayı teklif eder Ölüm'e; eğer kazanan kendisi olursa peşini bırakacak ve yaşamasına izin verecektir. Günler sürecek bu oyun süresince de hayatla, ölümle ve Tanrı'nın varlığı ile ilgili sorularının cevaplarını aramaya devam ederek bir çıkış yolu bulmaya çalışacaktır.

Bergman film hakkında “

” yorumunda bulunmuştur.

Ingmar Bergman'ın 3. dönem filmlerinden biri olan

. Seyrek, stilize tematik diyaloğu, ağırbaşlı ses efektleri ve vakur, melankolik müziğiyle Yedinci Mühür, dinsel deneyimin hem daha hafif hem de daha karanlık yanlarının nüfuz ettiği, belki biraz saplantılı, ama yine de çarpıcı bir film olarak varlığını günümüzde de sürdürüyor.

. İsveç ve Latin dilinde çekilen film 150 bin dolarlık bütçe ile ortaya çıkarılmıştı. Filmin ayrıca bir de senaryo kitabının çıkarıldığını, İMDB puanının ise 8.7 olduğunu belirtelim.

Brief Encounter - 1945 - Birleşik Krallık

! David Lean'e Cannes'te 'Festival Büyük Ödülü'nü kazandıran film, bir rastlantı sonucu tren istasyonunda karşılaşan iki evli yetişkinin yaşadıkları büyük aşkın öyküsünü anlatıyor.

Brief Encounter 1999'da British Film Institute'e ait BFI Top 100 British films (En İyi 100 Britanya filmi) listesinde ikinci sırada yer aldı. 2004'te Total Film dergisince tüm zamanların en iyi 44. Britanya filmi seçildi.

. Filmin İMDB puanı ise 8.1 şeklinde. Brief Encounter ülkemizde gecikmeli olarak 1947 yılında ilk olarak gösterildi.

Viridiana – 1961 – İspanya / Meksika

Viridiana'nın konusu şu şekilde: Viridiana, (Silvia Pinal) bir rahibe okulundan mezun olmak üzere olan genç bir kızdır. Bir gün, yıllar önce ölen teyzesinin yaşlı kocası Don Jaime (Fernando Rey) tarafından onun çiftliğine davet edilir. Viridiana, yıllar boyunca okulunun parasını ödemek dışında onunla hiç ilgilenmeyen ve yaşayan tek akrabası olan Don Jaime'nin yanına gitmek istemese de baş rahibenin ısrarı ile onu ziyarete gider. Don Jaime, henüz evlendiği gece onunla birlikte olmadan ölen karısına çok benzeyen Viridiana'yı arzular ve onunla evlenmek ister. Bu isteğini ona açtığında genç kızın sert tepkisi ile karşılaşır.

Filmin yol açtığı skandal nedeniyle yönetmen Bunuel bir süre sürgün edilmiştir. Bu dönemde filmin negatiflerinin yok edilmesi emri verildiğinden,

. Skandalın ardından Meksika' ya geri dönen Bunuel orada Pinal ve Alatriste ile birlikte El Ángel Exterminador ve Simón del desierto filmlerini çekmiştir.

. Dezenfekte edilen ancak yıkanmayan bu kıyafetleri çekimler esnasında giyen oyuncular kendilerini bu fakirliğin içinde hissetmişlerdi.

Film, Benito Pérez Galdós'un Türkçe'ye “Son Nefesim” diye aktarılan kitabından uyarlandı. Ülkemizde de “Son Nefesim” adıyla bilinir. Filmin İMDB puanı ise 8.2 dir.

Kaynaklar: wikipedia, İMDB, sinefesto