Irak'ın milyar dolarları New York'ta: Petrol parası neden ABD'de?

Her ay düzenli olarak Bağdat'a iniş yapan ve içi yaklaşık 1 milyar dolar nakit parayla dolu olan gizemli uçak, aslında Irak’ın kendi öz kaynaklarını taşıyor. Petrol zengini bir ülke olmasına rağmen Irak, ihracattan kazandığı her bir doların önce ABD'deki New York Federal Rezerv Bankası’na yatırılmasına izin vermek zorunda kalıyor. Bölgedeki dengeleri ve Türkiye gibi komşu ülkelerin ekonomi politiğini de yakından ilgilendiren bu durum, Irak'ın kendi bütçesini yönetmek için Washington’dan onay beklediği bir yapı ortaya çıkarıyor.

İşgalden kalan kalkınma fonu sistemi

Bu finansal döngünün kökleri 2003 yılında ABD’nin Irak’ı işgal etmesine dayanıyor. O dönemde "Irak Kalkınma Fonu" adıyla kurulan ve dönemin ABD Başkanı George W. Bush’un kararnamesiyle hukuki koruma altına alınan mekanizma, geçici olması planlansa da yıllar içinde kalıcı bir yapıya dönüştü. Sisteme göre petrol gelirleri doğrudan Bağdat’ın kasasına girmek yerine New York’taki hesaplarda birikiyor; Irak hükümeti ise memur, öğretmen ve asker maaşlarını ödeyebilmek için bu paradan aylık nakit talebinde bulunuyor.

Bağdat yönetimi için nakit sevkiyatı krizi

Irak’ın bu ekonomik bağımlılıktan kurtulma çabaları bugüne kadar ciddi bir siyasi baskıyla karşılaştı. Özellikle 2020 yılında Irak Parlamentosu’nun ABD askerlerinin ülkeden ayrılması yönünde tavsiye kararı alması üzerine Washington, ekonomik yaptırım kartını masaya sürdü. Nakit sevkiyatını durdurma tehdidiyle karşı karşıya kalan ve ekonomisinin neredeyse tamamı petrol gelirlerine dayanan Bağdat yönetimi, maaş ödemelerini yapamama riskiyle karşılaşınca geri adım atmak zorunda kaldı.

Bağdat yönetimi için nakit sevkiyatı krizi

Rezervlerin kontrolü Washington'ın elinde

Bugün gelinen noktada ABD, Irak’ın yaklaşık 80 milyar dolarlık döviz rezervini elinde tutmaya devam ediyor. Bu kontrol mekanizması sadece ekonomik bir süreç değil, aynı zamanda bölgedeki siyasi hareketliliği de belirleyen stratejik bir koz olarak kullanılıyor. Petrolün Irak topraklarından çıkmasına karşın paranın kontrolünün okyanus ötesinde olması, modern dünyada bir ülkenin finansal bağımsızlığının sınırlarını yeniden tartışmaya açıyor.

Jurnal.ist

Gazze'deki açlık fotoğrafı Filistinli muhabire Pulitzer ödülü getirdi