Sahte siparişlerden hiç var olmayan kuryelere... Z kuşağının yeni sığınağı: 'Dopamin siteleri'
Jurnal.istGZT
Ekonomik belirsizliklerin giderek arttığı, yaşam maliyetlerinin yükseldiği ve sosyal ilişkilerin dijitalleşmeyle birlikte daha karmaşık hale geldiği günümüzde, özellikle Z kuşağı arasında dikkat çekici bir yeni trend ortaya çıktı. Yalnızlık, gelecek kaygısı, tükenmişlik hissi ve yoğun stresle mücadele eden gençler, gerçek dünyanın baskılarından kısa süreliğine de olsa uzaklaşabilmek için çareyi gerçeğinin birebir kopyası olarak tasarlanan "sahte" dijital uygulamalarda buluyor. Güney Kore'de hızla yaygınlaşan ve sosyal medyada milyonlarca görüntülenmeye ulaşan bu yeni akım, uzmanlar tarafından "dopamin siteleri" olarak adlandırılıyor. Söz konusu platformlar, kullanıcılara herhangi bir gerçek sonuç doğurmayan ancak gerçek hayattaki deneyimleri taklit eden sanal aktiviteler sunuyor. Bu sayede gençler, günlük yaşamın getirdiği baskılardan uzaklaşarak kısa süreli bir rahatlama hissi elde ediyor.
Dijital dünyanın hızla değişen alışkanlıklarına Güney Koreli gençlerden sıra dışı ve bir o kadar da düşündürücü yeni bir akım eklendi. Gelecek kaygısı, ekonomik baskılar, yalnızlık ve tükenmişlik (burnout) hissiyle boğuşan 20'li yaşlardaki gençler, gerçek hayatta bütçe ayıramadıkları ya da sağlık nedeniyle kaçındıkları alışkanlıkları "sahte simülasyon sitelerinde" deneyimleyerek beyinlerine dopamin salgılatıyor. Kültür sosyologları ve uzmanlar, bu durumu "dijital tatmin çağı" olarak nitelendiriyor.
Sipariş yok, ücret yok, sadece "sepeti doldurma" hissi var
Akımın en popüler örneklerinden biri, ülkedeki popüler bir yemek teslimat uygulamasının birebir kopyası (parodisi) olarak tasarlanan sahte yemek sitesi. 25 yaşındaki ofis çalışanı Kim, her gece saat 02.00’de canı bir şeyler çekmesine rağmen para harcamamak ve kilo almamak için bu siteye girdiğini söylüyor. Sitede restoran menüleri, kullanıcı yorumları, yıldız puanları ve tahmini teslimat süreleri bile yer alıyor. Eksik olan tek şey ise ödeme ve siparişin kendisi.
Menüden yemekleri seçip sepete ekleyen Kim, yaşadığı deneyimi şu sözlerle anlatıyor:
"Gerçekten sipariş vermişim gibi hissettiriyor. Hiçbir şey satın almıyorum ama bu süreç gece yarısı gelen yeme krizlerimi bastırmama yardım ediyor ve stresimi azaltıyor. Sipariş butonu üzerindeki o pahalı teslimat ücreti baskısı burada yok, sadece anlık bir rahatlama var.
Sanal sigara molası odaları
Bir diğer popüler dopamin platformu ise Korece "sigara molası" anlamına gelen argo bir kelimeyle adlandırılan site. Kullanıcılar siteye girip "başlat" butonuna bastıklarında, o an dünyada kaç kişinin daha aynı sanal odada mola verdiğini gerçek zamanlı olarak görebiliyor. Gerçekte sigara içmeyen veya tek başına ders çalışırken yalnızlık çeken üniversite öğrencileri, bu sitede birbirini tanımayan anonim kişilerin bıraktığı "Bugünü de atlattım", "Eve gitmek istiyorum" gibi mesajları okuyarak teselli buluyor.
Reklam
24 yaşındaki üniversite öğrencisi Lee, sınav dönemlerinde odağını kaybettiğinde bu siteye kaçtığını belirterek, "Gerçekten sigara yakmıyorum ama birileriyle birlikte mola veriyormuşum gibi hissetmek tuhaf bir şekilde huzur verici. Sadece o küçük sanal alanda başkalarının da benimle aynı süreçlerden geçtiğini ve zorlandığını bilmek yalnızlığımı hafifletiyor" diyor.
"Mukbang" kültürünün yeni boyutu
Jungwon Üniversitesi'nden Profesör Kim Heon-shik, bu sitelerin yükselişini gençlerin sürekli ve zahmetsiz stimülasyon (uyarıcı) arayışına bağlıyor. Bu durumu, insanların devasa porsiyonlarda yemek yiyenleri izlediği "mukbang" videolarına benzeten Profesör Kim, şu analizi paylaşıyor:
"Son dönemde sigara ve yiyecek gibi unsurları insanlara dolaylı yoldan deneyimleten içeriklerde büyük bir artış var. Bu siteler de gençlerin gerçek hayatta risk almadan, para harcamadan veya fiziksel olarak zarar görmeden aynı atmosferi ve tatmini yaşama arzusunu yansıtıyor."
'Aynı anda orada bulunma' hissi
Uzmanlara göre bu trend, aynı zamanda derin bir toplumsal yorgunluğun ve sosyal anksiyetenin de bir yansıması. Geleceğe dair belirsizliklerin gençleri yorduğunu belirten uzmanlar, "Gençler artık derin, sorumluluk getiren ve yük olabilecek sosyal ilişkiler kurmaktan çekiniyor. Bunun yerine, internet ortamında kim olduğunu bilmedikleri insanlarla sadece 'aynı anda orada bulunma' hissi veren gevşek bağlar kurarak yalnızlık ve anksiyetelerini dindirmeyi tercih ediyorlar" değerlendirmesinde bulunuyor.
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.