Hürmüz Boğazı'nda hayalet gemiler: Binden fazla gemi rotasını şaşırdı, GPS sinyalleri felç oldu!

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik ilk saldırılarının ardından Basra Körfezi’nde deniz trafiğini etkileyen ciddi bir teknoloji sorunu ortaya çıktı. Bölgedeki gemilerin navigasyon sistemleri aniden yanlış konum göstermeye başladı; bazı gemiler haritalarda havaalanlarında, nükleer tesislerin yakınında ya da İran topraklarında bulunuyormuş gibi göründü. Uzmanlar bu durumun, küresel konumlandırma sistemi olan GPS sinyallerine yönelik yoğun elektronik müdahaleden kaynaklandığını belirtiyor.

Jurnal.ist

ABD- İsrail, İran savaşında 9. gün: Mücteba Hamaney, İran'ın yeni lideri seçildi! 'Halkımızı yeni lidere bağlılığa davet ediyoruz'

Elektronik müdahale binlerce gemiyi etkiledi

Denizcilik istihbarat şirketi Windward’ın verilerine göre 28 Şubat’ta Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Umman ve İran açıklarında faaliyet gösteren 1.100’den fazla ticari geminin navigasyon sistemi GPS karıştırma ve sahte sinyal gönderme (spoofing) nedeniyle hatalı konum bildirdi.

Bu tür müdahalelerde, GPS alıcılarının kullandığı frekanslara güçlü radyo sinyalleri gönderiliyor. “Jamming” olarak bilinen yöntem konum belirlemeyi tamamen devre dışı bırakırken, “spoofing” ise sistemin yanlış koordinatlar üretmesine yol açıyor.

Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiği aksadı

GPS sinyallerine yönelik müdahale özellikle dünya petrol ve doğal gaz ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda ciddi aksamalara neden oldu. Hassas navigasyon gerektiren dar deniz geçidinde bazı tankerlerin rotasını değiştirdiği, bazılarının ise AIS sinyallerini kapattığı bildirildi.

AIS (Automatic Identification System) gemilerin konum, hız ve rota bilgilerini otomatik olarak paylaşmasını sağlayan sistem olarak biliniyor. Bu sistemin devre dışı kalması, gemiler arası çarpışma riskini artıran önemli bir güvenlik sorunu olarak görülüyor.

Karıştırma olayları hızla arttı

Windward’ın analizine göre İran’daki savaşın başlamasından sonraki ilk 24 saat içinde bölgede 21 yeni GPS karıştırma alanı tespit edildi. Bir gün sonra bu sayı 38’e yükseldi.

Denizcilik veri şirketi Lloyd’s List Intelligence ise savaşın başlangıcından 3 Mart’a kadar 655 gemiyi etkileyen 1.735 GPS müdahalesi olayı kaydetti. Her olayın ortalama üç ila dört saat sürdüğü belirtilirken, günlük vakaların kısa sürede iki katına çıktığı bildirildi.

Sinyal müdahalesi sadece gemileri değil uçakları da etkiliyor

GPS ve diğer uydu navigasyon sistemlerine yönelik elektronik müdahale son yıllarda giderek yaygınlaşıyor. Uzmanlara göre özellikle Rusya-Ukrayna savaşı sonrası drone kullanımının artması, bu yöntemin askeri operasyonlarda daha sık kullanılmasına yol açtı.

Benzer sinyal sorunlarının havacılık sektörünü de etkilediği belirtiliyor. Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği’nin verilerine göre uçaklarda GPS sinyal kaybı olayları 2021 ile 2024 yılları arasında yüzde 220 oranında arttı.

Jurnal.ist

Kolombiya lideri Petro’dan Trump’a 'Netanyahu' çağrısı: 'Arana mesafe koy!'

Uydu navigasyon sistemleri neden savunmasız?

Dünya genelinde kullanılan uydu navigasyon sistemleri arasında ABD’nin GPS ağı, Avrupa Birliği’nin Galileo sistemi, Çin’in BeiDou ve Rusya’nın GLONASS sistemi bulunuyor.

Bu sistemlerden gelen sinyaller uydulardan yaklaşık 20 bin kilometre mesafeden Dünya’ya ulaştığı için oldukça zayıf oluyor. Bu durum güçlü radyo yayınlarıyla sinyallerin kolayca bastırılabilmesine veya manipüle edilebilmesine yol açıyor.

Alternatif navigasyon yöntemleri yeniden gündemde

Modern ticari gemilerde navigasyon büyük ölçüde uydu sistemlerine dayanıyor. Ancak GPS sinyallerinin güvenilirliğinin azalması, denizcileri radar, ataletsel navigasyon sistemleri ve klasik seyir yöntemlerine yeniden yönlendirebilir.

Uzmanlara göre Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı’nda yaşanan son gelişmeler, uydu navigasyonunun güvenliği açısından bugüne kadarki en büyük gerçek dünya testlerinden biri olarak görülüyor.