Bilim insanları inekleri zebra gibi boyadı: Sonuç herkesi şaşırttı

Japonya'da yürütülen sıra dışı bir araştırma, siyah ineklerin beyaz çizgilerle boyanmasının onları rahatsız eden sineklerin sayısını yaklaşık yarı yarıya azalttığını ortaya koydu. Araştırma, zebraların çizgilerinin böcekleri uzaklaştırdığı yönündeki teoriyi destekleyen en güçlü saha çalışmalarından biri olarak değerlendiriliyor.

2019 yılında PLOS ONE dergisinde yayımlanan araştırma, Aichi Tarımsal Araştırma Merkezi ve Kyoto Üniversitesi'nden Tomoki Kojima ve ekibi tarafından gerçekleştirildi.

İnekleri zebra gibi boyadılar

Araştırmada doğal olarak tamamen siyah renkte olan altı hamile Japon Siyahı ineği kullanıldı.

Bilim insanları hayvanları üç farklı gruba ayırdı:

• Siyah-beyaz çizgilerle boyananlar,
• Sadece siyah çizgilerle boyananlar,
• Hiç boyanmayanlar.

Her inek deney süresince bu üç uygulamanın tamamından geçti. Yaklaşık 4-5 santimetre genişliğindeki çizgiler su bazlı boya ile elle çizildi ve her hayvanın boyanması yaklaşık beş dakika sürdü.

Sinek sayısı yarıya indi

Araştırmacılar, fotoğraflar üzerinden yaptıkları sayımlarda siyah-beyaz çizgili ineklere konan ısırıcı sinek sayısının, boyanmayan veya yalnızca siyah çizgiler bulunan ineklere kıyasla yaklaşık yüzde 50 daha az olduğunu tespit etti. Deney sırasında yakalanan böceklerin büyük bölümünü ahır sinekleri oluştururken, bunun yanında boynuz sinekleri ve zaman zaman at sinekleri de görüldü.

İnekler daha az rahatsız oldu

Çizgili ineklerin yalnızca daha az sineğe maruz kalmadığı, aynı zamanda sinekleri uzaklaştırmak için yaptıkları kuyruk sallama, ayak vurma ve kas seğirtme gibi davranışların da yaklaşık yüzde 20 azaldığı gözlendi. Asıl etki boyadan değil, desenlerden kaynaklandı Araştırmanın dikkat çeken bulgularından biri de yalnızca siyah çizgilerle boyanan ineklerin sinek sayısında hiçbir azalma yaşanmaması oldu.

Araştırmacılar, eğer etki boyanın kokusundan kaynaklansaydı bu grubun da korunması gerektiğini belirtti. Sonuçlar ise etkinin tamamen siyah-beyaz çizgi deseninden kaynaklandığını gösterdi.

Zebra teorisini güçlendirdi

Bilim insanları, zebraların çizgilerinin böcekleri uzaklaştırdığı fikrinin yeni olmadığını belirtiyor. 2014 yılında yayımlanan bir araştırmada zebra çizgilerinin yoğun olduğu bölgelerin, aynı zamanda ısırıcı sineklerin yoğun yaşadığı alanlarla örtüştüğü gösterilmişti.

2019 yılında yapılan başka bir deneyde ise çizgili örtüler giydirilen atlara daha az at sineğinin konduğu gözlenmişti. Buna karşılık zebraların çizgilerinin serin kalmalarını sağladığı yönündeki teori ise 2018 yılında yayımlanan çalışmalarla büyük ölçüde zayıflamıştı.

Çizgiler sineklerin inişini bozuyor

Araştırmacılara göre çizgiler sinekleri uzaktan korkutmuyor. Bunun yerine sinekler hayvana normal şekilde yaklaşıyor ancak son anda yüzeye güvenli şekilde iniş yapamıyor. Dar siyah-beyaz çizgilerin sineklerin parlaklık ve kutuplaşmış ışık algısını bozduğu, bu nedenle böceklerin ya çarparak uzaklaştığı ya da inişten vazgeçtiği düşünülüyor.

Çiftçiler için yeni bir çözüm olabilir

Isırıcı sinekler, büyükbaş hayvancılıkta önemli ekonomik kayıplara neden oluyor. Hayvanların daha az otlamasına, strese girmesine ve kilo alımının düşmesine yol açıyor. Bu nedenle kimyasal ilaç kullanılmadan yalnızca çizgiler sayesinde sinek sayısının yarıya indirilebilmesi dikkat çekici bir alternatif olarak görülüyor. Ancak araştırmacılar, kullanılan boyanın birkaç gün içinde silindiğini ve yöntemin henüz pratik kullanım için yeterli olmadığını vurguluyor.

Ayrıca deney yalnızca altı inek üzerinde gerçekleştirildiği için daha geniş ölçekli çalışmalar yapılması gerektiğinin altı çiziliyor.

Araştırma ödül de kazandı

İlginç çalışmasıyla dikkat çeken Tomoki Kojima ve ekibi, 2025 Ig Nobel Biyoloji Ödülü'ne layık görüldü. Ig Nobel Ödülleri, insanları önce güldüren ardından düşündüren bilimsel araştırmaları ödüllendiren uluslararası organizasyon olarak biliniyor.

Bilim insanları şimdi, çizgilerin tüm sinek sezonu boyunca kalıcı olmasını sağlayacak yöntemler geliştirilip geliştirilemeyeceğini ve aynı sonucun daha fazla hayvan üzerinde tekrarlanıp tekrarlanamayacağını araştırıyor.

Jurnal.ist

Yerden tam 296 metre yüksekte çılgınlık! Gökyüzünde 65 derece boşluğa eğiliyorlar: Cesareti olan adım atıyor