Rusya’da Orta Asyalı göçmenlere yönelik artan nefret suçları

Moskova bölgesinde bir Tacik çocuğun öldürülmesi, Rusya’da Orta Asyalı göçmenlere karşı nefret suçlarının artmasının çarpıcı bir sembolü haline geldi. Etnik kökenin giderek nefret için bir bahane olarak sunulduğu Rusya’da yabancı düşmanlığının, gelecek neslin dünya görüşünün şekillendiği ortama nüfuz ettiğini açıkça göstermektedir. Durumun özellikle acı verici yanı, suçun bir okulda, yani değerlerin gelişmesi için güvenli bir sığınak olması gereken bir alanda işlenmiş olmasıdır.

16 Aralık 2025’te Moskova’nın Odintsovo bölgesindeki bir okulda 10 yaşındaki Tacik asıllı öğrenci Kobiljon Aliyev, aynı okulda eğitim gören 15 yaşındaki Timofey Kulyamov tarafından boğazı kesilerek öldürüldü.

Kâtil Timofey Kulyamov, cinayetten önce okulda bir grup çocuk ve bir öğretmene yaklaşarak milliyetlerini sorup, konuşmaları telefonuna kaydetti ve daha sonra bunları kendi telegram kanalında yayınladı. Saldırının basit bir cinayet olmadığını saldırganın profili ortaya koyuyor. Timofey Kulyamov’in saldırıyı gerçekleştirdiği sırada kıyafetlerinde şiddeti, terörizmi ve insanlığın yok edilmesini savunan “No Lives Matter” (Hiçbir hayat önemli değil) örgütünü taklit eden sloganlar yazılıydı.

Kâtil Timofey Kulyamov.

Saldırganın kaskında ayrıca Anders Breivik'in 2011 Norveç saldırıları ve Yeni Zelanda'da Brenton Tarrant saldırısına atıflar mevcuttu. Kaskta ayrıca 2015 yılında ABD’de Charleston'daki bir kilisede dokuz siyahiyi öldüren Amerikalı neo-Nazi Dylann Roof'tan "Bunu yapmak zorundaydım çünkü birilerinin bir şey yapması gerekiyordu" cümlesi yazılıydı.

Saldırıdan önce Timofey Kulyamov, sınıf arkadaşlarına "Öfkem" başlıklı bir manifesto göndererek, 1999'da 13 kişinin ölümüne neden olan Columbine Lisesi saldırısını gerçekleştiren iki lise öğrencisinden biri olan Eric Harris'ten bir alıntıyı paylaşmış. Manifestonun ilerleyen bölümlerinde Timofey, toplumdan nefret ettiğini, insanları "biyolojik çöp" olarak nitelendirdiğini ve sorunlardan Müslümanları, Yahudileri, anti-faşistleri ve liberalleri sorumlu tuttuğunu yazıyor.

Kâtil Timofey Kulyamov’a ait kask

Ruslar cinayeti basitleştirmeye çalıştılar

Kabiljon Aliyev, Tacikistan vatandaşıydı ve Tacikistan hükümeti, çocuğun cinayetini etnik nefret güdüsüyle işlenmiş bir suç olarak nitelendirerek, "acil, objektif ve tarafsız bir soruşturma" talep etti. Rus yetkililer ise cinayeti nefret suçu olarak nitelendirmekten kaçındılar. Bu sebeple kâtilin soy adını bile gizlediler. Federal müfettişlerin açıklamalarında cinayetin nedenine dair bir bilgi verilmedi ve saldırganın herhangi bir "aşırılıkçı harekete" mensup olup olmadığını inceleyeceklerini ve ayrıca "kişisel husumet" olasılığını da değerlendireceklerini söyledi.

Resmî yetkililerin dışında milliyetçi Ruslar da saldırıyı basit bir cinayet olarak sunmaya çalıştılar. Savaş yanlısı Rus gazeteci ve propagandist Andrey Medvedev, okul saldırısının Rus milliyetçiliğindeki artış ve göçmen karşıtı duygularla bağlantılı olduğu iddialarını kınadı. Medvedev, “Bir Rus'un 'yanlış' milliyet yüzünden birini bıçaklayacağını varsaymak tamamen Rus düşmanlığıdır” diyerek cinayeti basitleştirmeye çalıştı. Saldırıdan bir hafta sonra devlet başkanı Vladimir Putin, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman ile yaptığı görüşmede üzüntülerini dile getirerek çocuklara yönelik terör saldırılarının iğrenç olduğunu ve sorumluların en ağır şekilde cezalandırılacağını ifade etti.

2023’den beri nefret suçları artıyor

Kobiljon’un katledilmesi 2025 yılında Rusya'da okul çağındaki bir saldırgan tarafından Orta Asya’lılara karşı işlenen ikinci bilinen cinayetti. İlki, Nisan ayında Moskova yakınlarındaki Nekrasovsky kasabasında 14 yaşında bir Rus çocuğun, Kırgızistanlı 9 yaşında bir çocuğu öldürmesiyle gerçekleşmiş ve cinayet etnik kökene dayalı bir nefret suçu olarak sınıflandırılmıştı.

Rusya'daki nefret suçlarını ve aşırılıkçı hareketleri izleyen SOVA Merkezi'ne göre, 2023 baharından itibaren Rusya genelinde "ırkçı şiddette" ve nefret güdüsüyle işlenen suçların sayısında keskin bir artış gözlemleniyor.

Merkeze göre bu şiddet olaylarının büyük çoğunluğu, 2000'li yılların Nazi dazlaklarının estetiğini ve ideolojisini yeniden canlandıran, çoğunlukla çok gençlerden oluşan aşırı sağcı özerk grupların saldırılarıydı.

Neden orta Asyalılar hedefte?

Rus toplumunun bir kısmı, Orta Asyalı göçmenleri “ekonomik yük”, “suç unsuru” veya “kültürel tehdit” olarak gördüğü için göçmenlere karşı sosyal önyargılar hızla artıyor. Okullarda göçmenlerin entegrasyonu desteklenmeyince de ayrımcılık ve nefret tabii hâle geliyor.

Göçmenlerin görünümü, dînî veya kültürel farklılıkları, bazı yerel gruplar tarafından yabancılaştırma ve aşağılama nedeni olarak kullanıldığı için nefret suçları da özellikle gençler arasında tetiklenmiş oluyor. Ukrayna'daki devam eden savaş da göçmenlere yönelik düşmanlıkta ilave bir faktör olarak ön plana çıkıyor. İş gücündeki ciddi eksiklik, yetkilileri göçmenleri ve Rus vatandaşı olmayanları baskı ve şantaj aracı olarak kullanmaya itiyor.

Rus vatandaşlığı alan ve göçmen olarak ikamet eden Orta Asyalıların bile zorla savaş meydanlarına gönderilmesine rağmen, Rus toplumunda “Ruslar cephede ölüyor, göçmenler şehirlerde cirit atıyor” algısını daha fazla yükseltiyor.

Göçmen düşmanlığı gençler arasında yaygınlaşıyor

Rusya’da yabancı düşmanlığı ve özellikle Orta Asyalılara yönelik etnik nefret içeren tutumlar giderek daha çok gençler ve hatta çocuklar tarafından ifade ediliyor. Bu durum, nefretin artık kendiliğinden ortaya çıkan bir şey olmadığını ve okul ortamları, sosyal medya ve genel bilgi ortamı tarafından şekillendirilen öğrenilmiş bir davranış kalıbı haline geldiğini gösteriyor.

Bu süreçte eğitim ve dinî kurumların yer alması özellikle endişe verici. Sınıflardaki yabancı çocuk sayısını sınırlama önerileri ayrımcılığı fiilen meşrulaştırırken, dinî kurumların "yabancı etki" iddiaları da günlük nefrete ahlâki bir gerekçe kazandırıyor. Vize kısıtlamalarına yönelik katı ve yasaklayıcı taleplerin resmî yetkililer tarafından giderek daha fazla dile getirilmesi, göçmenlerden ailelerini ülkeye getirmemeleri, çocuklarının ülkeye girişlerinin engellenmesi ve eğitime erişimlerinin kısıtlanması talepleri gençler arasında nefreti körüklemeye devam ediyor. Rusçayı yetersiz konuşan göçmen çocukların akademik olarak geri kaldığı ve "tüm sınıfı geride bıraktığı", Rus okullarının ve sınıflarının "neredeyse çoğunluğunu" oluşturduğu fikri aktif olarak destekleniyor. Bu iddialar, etnik kökenlerine dayalı olarak çocukların ayrımcılığa ve fiili olarak dışlanmasına sebep oluyor.

Hükûmetten göçmen düşmanlığına kurumsal destek

Rusya’da hükûmet, göçü düzenlemek yerine yabancı düşmanlığını meşrulaştırmaya yönelik bir politika izliyor. Yakın zamana kadar aşırılık olarak kabul edilen sloganlar artık yetkililer, güvenlik güçleri ve milletvekilleri tarafından örtülü bir şekilde kullanılıyor. Gösteri amaçlı polis baskınları, aşağılayıcı uygulamalar televizyonlarda, haberlerde büyük puntolarla servis ediliyor. Yasa değişiklikleri bu eğilimi daha da pekiştiriyor. İçişleri Bakanlığı'nın yetkilerinin genişletilmesi, sınır dışı etme işlemlerinin kolaylaştırılması ve kazanılmış vatandaşlığın geri alınması uygulaması, yasal koruma ilkesini aşındırıyor. Bu da ülkede yabancı düşmanlığının kurumsal destek gördüğünün bir tezahürü olarak algılanıyor.

Göçmen düşmanlığını dizginlemek ve kamuoyundaki söylemin tonunu değiştirmek yerine yetkililer kasıtlı olarak nefret ortamını körüklemeye devam ediyorlar. Devlet bunu kamuoyunun dikkatini ekonomik kriz, sosyal adaletsizlik, yaygın yolsuzluk gibi daha derin ve sistemik sorunlardan uzaklaştırmak için bir araç olarak kullanıyor.

Göçmen düşmanlığı Rusyalı Müslümanlara da uzanacaktır

Bugün Müslümanlara, özellikle Orta Asya, Azerbaycan ve Kafkasya göçmenlerine yöneltilen yabancı düşmanlığı, kaçınılmaz olarak Rusya vatandaşı olan Müslümanlara da uzanacak. Kasıtlı olarak kışkırtılan nefret dalgası mahalli veya seçici olmayacak; Kuzey Kafkasya, Volga havzası ve ülkenin diğer bölgelerindeki Müslümanları ve Rus olmayan diğer etnik grupları da kapsayacak.

İç düşman arama ve şovenizmi körükleme üzerine kurulu bir politika, kısa vadede dikkatleri sistemik sorunlardan uzaklaştırma etkisine sahip olsa da uzun vadede toplumsal dokunun yıkılmasına ve şiddetin artmasına yol açacak. Etnik köken ve inanç temelinde ayrımcılığı normalleştiren bir devlet, yarattığı mekanizmaların kaçınılmaz olarak toplumun tamamına karşı işlemeye başladığını görmeye başlayacak.