8 saatte tüm dünya sallandı, herkes aynı soruyu sordu: Depremler birbirini mi tetikliyor? Uzmanlar son noktayı koydu

Küresel sismik hareketlilik son 24 saat içinde tepe noktasına ulaşırken, dünyanın farklı kıtalarında art arda meydana gelen yıkıcı depremler uluslararası kamuoyunda büyük bir endişe ve soru işaretine yol açtı.

İlk olarak çarşamba akşamı ABD'nin Kuzey California bölgesinde 5,6 büyüklüğünde bir sarsıntı kaydedildi. Bu depremin üzerinden henüz birkaç saat geçmişken, Pasifik'in diğer ucu olan Japonya'nın kuzey kıyıları 7,2 büyüklüğünde çok şiddetli bir depremle sarsıldı. Tüm gözler bu iki bölgeye çevrilmişken, son darbe Güney Amerika'dan geldi; Venezuela art arda iki güçlü depremle sallandı ve ülkede çok sayıda can kaybı ile ağır yıkım meydana geldi.

Yaklaşık 8 saatlik bir zaman dilimi içinde yaşanan bu küresel hareketlilik, sosyal ağlarda depremlerin yapay olarak tetiklendiği ya da birbirine bağlı olduğu yönünde spekülasyon dalgası başlattı.

"Aynı güne denk gelmesi tamamen tesadüf"

Kamuoyunda hızla yayılan komplo teorileri ve "zincirleme tetiklenme" iddialarının ardından, sismoloji dünyasının en saygın kurumlarından biri olan ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu (USGS) devreye girdi.

USGS Deprem Tehlikeleri Programı Koordinatör Yardımcısı William Barnhart, ortaya atılan iddiaları kesin bir dille reddetti.

Yaşanan sarsıntıların tek ortak yönünün, küresel ölçekte zaten yüksek sismik risk taşıyan tektonik levha sınırlarında meydana gelmeleri olduğunu belirten Barnhart, "Dünyamızın kabuğunda her gün, her an yüzlerce deprem meydana geliyor. Ancak bunların çok büyük bir kısmı okyanus tabanlarında veya insanların yaşamadığı ıssız bölgelerde olduğu için fark edilmiyor. Dün ise insanların doğrudan hissettiği ve yoğun nüfuslu alanları etkileyen birkaç büyük depremin aynı güne denk gelmesi sıra dışı bir durumdur, ancak tamamen tesadüften ibarettir" dedi.

Binlerce kilometrelik mesafelerde tetiklenme çok nadir

Büyük sismik kırılmaların bazen şok dalgaları göndererek dünyanın farklı bölgelerindeki hassas fay hatlarını harekete geçirebildiğini kabul eden Barnhart, ancak bu durumun binlerce kilometre uzaklıktaki kıtalar arasında gerçekleşmesinin bilimsel açıdan son derece nadir ve özel şartlara bağlı olduğunu ifade etti. Mevcut sismik verilerin Venezuela, Japonya ve California hatları arasında böylesi bir kinetik enerji transferine işaret etmediğini belirten uzmanlar, vatandaşların asılsız korku yayan iddialara itibar etmemesi gerektiğinin altını çizdi.

100 yıllık deprem kayıtlarında örneği yok

Konuya ilişkin bir diğer önemli bilimsel değerlendirme ise akademik çevrelerden geldi. California Üniversitesi İnşaat ve Çevre Mühendisliği Bölümü öğretim görevlisi Martin Hudson, sismoloji tarihinin veri tabanlarını işaret etti. Son 100 yılda kaydedilen tüm modern deprem günlüklerini ve sismik haritaları incelediklerini belirten Hudson, bu kadar uzak mesafelerde ve farklı levha sistemlerinde yer alan faylar arasında hiçbir organik veya doğrudan tetikleyici bir bağ tespit edilmediğini vurguladı. Uzmanlar, yerkabuğunun doğal döngüsü içinde bu tarz yoğun periyotların yaşanabileceğini belirterek, odak noktasının komplo teorileri değil, depreme dayanıklı kentleşme olması gerektiği uyarısında bulundu.